De Boekenwereld 24/3

Tijdschrift De Boekenwereld mag eigenlijk in geen enkel boekenminnend huishouden ontbreken. Nummers over De Koopman Collectie in de Koninklijke Bibliotheek, artikelen over de Pirckheimer-Gesellschaft en de rubriek 'Letterspijs' van Frans A. Janssen, – ze zijn te fraai om ongelezen te laten.

Onlangs verscheen nummer 3 van de 24e jaargang van dit 'tijdschrift voor boek en prent (...) voor iedereen die interesse heeft in het oude en moderne boek en de prentkunst.' Schuttersstuk van het nummer is 'Wel! En lees je graag in mij? Pierre Kemp kleedt zijn boeken aan' van dichter, hoogleraar en Kemp-biograaf Wiel Kusters.

De dichter Kemp had namelijk de gewoonte om zijn boeken in te kaften in dun, vrolijk gekleurd vliegerpapier. Dat gaf zijn boekenrij een regenboogachtig uiterlijk, iets waar in vele artikelen over en interviews met Kemp gewag wordt gemaakt.

In zijn beschouwing komt Kusters te spreken over deze gewoonte, maar hij maakt ook een aantal interessante uitstapjes, onder andere naar het fenomeen 'stofomslag', om te eindigen met onderstaande meditatie:

Blijkens een memorandum, op 12 februari 1964 opgesteld door A. Kemp, oudste zoon van Pierre Kemp, werkzaam als assistent aan Stadsarchief en –Bibliotheek van Maastricht, omvatte de bibliotheek van de dichter op dat moment, ongeveer drieënhalf jaar voor zijn dood, 640 delen. A. Kemp maakte zijn notities ten behoeve van de in 1960 opgerichte Pierre Kemp Stichting, die de boekerij van de dichter te zijner tijd zou willen kopen om ze onder te brengen in een Pierre Kemp Museum annex Regionaal Letterkundig Centrum in Maastricht.

(...)

Mediterende beschouwing van een vel helderrood, rose of oranje papier, en de ermee verbonden illusie te verzinken in de diepte van die kleur, zoals de zo zintuiglijk en zinnelijk bewerktuigde Kemp het beschreef in een poëticaal opstel uit 1955, blijft als het er op aan komt, in laatste instantie, onbevredigend. De mogelijkheid in gekleurd papier te verzinken geldt vooral voor stukjes vliegerpapier. Van vliegerpapier is de kleur als bij gebrandschilderde ramen transparant en ‘diep’. Maar ook stukjes gekleurd textiel, ondoorzichtig wellicht, maar als compensatie daarvoor duidelijk gerelateerd aan een afwezig vrouwelijk lichaam, dat er onder schuil zou kùnnen gaan, ook dergelijke fetisjen maken de bedoelde meditatie mogelijk. Uiteindelijk echter rest de dichter niets als kleur, absolute kleur, als object van zijn verlangen. De vrouw erachter attendeert hem alleen op haar definitieve onbereikbaarheid.

Zo zijn er intussen enkele associatiemogelijkheden opgedoemd, waardoor de als vrouwelijk opgevatte, in transparante gekleurde kaftjes geklede boeken in Kemps kast verbonden raakten met de erotische dispositie van de dichter. Van zo’n meer of minder bewuste associatie is zeker sprake geweest in de jaren dat hij zich in sexueel opzicht oud begon te voelen, zo vanaf zijn vijfenzestigste, en zeker ook in en na 1953, toen hij als gevolg van een hardnekkige ontsteking aan het regenboogvlies visusproblemen kreeg en ook het lezend binnengaan in de boeken lastig of zelfs onmogelijk werd. Toen restte hem niets als de muziek, waarover hij twee jaar eerder aan Mya Brennenraedts had geschreven: ‘Zij kan de ontstane leegten misschien vullen, want zij werkt niet met gestalten en toch is zij schoon.’ In 1953 restten hem maandenlang niets als de troost van die muziek – via radiodistributie en grammofoon – en het uit- een aankleden van geliefde boeken.

De Boekenwereld staat onder redactie van M. Anbeek, H. Hafkamp, J.F. Heijbroek, L. Kuitert, F.W. Kuyper, I.A.M. Verheul, G. Verhoeven, P.J. Verkruijsse. Redactieadres: Postbus 11214, 2301 EE Leiden, redactie@boekenwereld.nl; uitgever: Vantilt. Abonnement: €33,50 in Nederland en €46 in het buitenland. Losse nummers: €10,00