Spelevaren

De afgelopen weken heb ik mij als een ware pleziervaarder voortbewogen op de stroom van de (grotendeels Nederlandstalige) Klassieke Letteren, zoals die ooit, in een ver verleden, werden onderwezen op middelbare scholen en op de universiteiten die zo gelukkig waren om een letterkundige faculteit te bezitten; nu eens roeide ik herwaarts, dan weer liet ik mij derwaarts afdrijven; een enkele keer kwam ik in woest-kolkend water terecht, om mij de dagen daaropvolgend te verbazen over de weidsheid van het bijna rimpelloze meer waarheen mijn tocht mij had gevoerd.

Zo las ik de door Paul Claes (de man die Eliot ontmande) zo voortreffelijk vertaalde Venetiaanse sonnetten van August Graf von Platen – deze in 1796 geboren telg uit een verarmde adellijke familie, over wie Gunnar Och bij de opening van een tentoonstelling over 's mans leven en werk in de Universiteitsbibliotheek van Siegen niet zonder spijt opmerkte: 'August Graf von Platen ist für ein breiteres Publikum nur noch eine ferne Bildungsreminiszenz.' – waarna ik eindelijk eens toekwam aan het lezen van de door dezelfde Och en Hartmut Bobzin in 1998 in het licht gegeven verzameling studies August Graf von Platen: Leben, Werk, Wirkung.

Vervolgens las ik de 'causerie' Een weefsel van overpeinzingen: causerie over Frans Erens in diens correspondentie met Andries Bongers, met welke publicatie Harry GM Prick in 1986 (toen pas!) de eerste zelfstandige publicatie over deze 'Limburgse Tachtiger' verzorgde. De uitgeverij van het boek, Vriendenlust, later omgedoopt tot Cadans, verdient ooit een monografie, want zij heeft in de loop van de jaren tachtig, tot en met het begin van de jaren negentig, een zeer gevarieerde en interessante fondslijst weten op te bouwen.

Via Een weefsel kwam ik bij Vervlogen jaren uit, een boek bevattende de memoires van Erens. Dit prachtige boek herlas ik in de  door Harry GM Prick 'vervolledigde uitgave' die, met een voorwoord van Anton van Duinkerken, in 1958 werd gepubliceerd door Tjeenk Willink in de reeks 'Zwolse drukken en herdrukken voor de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden', in welke reeks dit klassieke werk het nummer 29 vertegenwoordigt. Uiteraard is deze editie voorzien van aantekeningen, een genre waarin Prick de onbetwiste meester was.

Voorts beleefde ik enige fijne dagen met Vergeten liedjes, deze meesterlijke bundel van P.C. Boutens, die na het verschijnen van de eerste druk in augustus 1909 (in een oplage van 60 exemplaren gedrukt door The Saint Catherine Press Ltd., van Ed. Verbeke en Co. te Brugge) meerdere herdrukken beleefde en die door mij werd genoten in de elfde, in 1970 door Athenaeum,– Polak&Van Gennep als onderdeel van de 'Kleine Belletrie Serie' de wereld ingezonden druk.

Van Gerrit Komrij herlas ik Verwoest Arcadië, uit 1980, Komrijs als nummer 59 van de reeks Privé-domein verschenen autobiografie; Averechts, eveneens uit 1980, een verzameling beschouwingen en polemieken die ik, als jongeling, in het Limburgse Leveroy, las totdat er bijna niets meer van over was, iets wat het zwaar-verfomfaaide uiterlijk van dit in de Synopsis-reeks uitgebrachte boek mede kan verklaren; en Gesloten Circuit, de in 1982 verschenen dichtbundel van Komrij die, volgens mij, behoort tot de beste bundels van de twintigste eeuw. Uit in deze alinea fungerende jaartallen kun je opmaken dat Komrij tussen 1980 en 1982 behoorlijk op stoom was, zeker als je bedenkt dat in 1982 ook nog eens de eerste druk van Het Chemisch Huwelijk verscheen, als tekstboek uitgegeven door Het Zuidelijk Toneel Globe, te Eindhoven.

Om deze lijst niet al te lang te maken – en om binnen een paar alinea's, wie weet, eindelijk ook eens ter zake te kunnen komen – begin ik mijn afronding met een lijstje auteurs, van dewelke ik hele boeken en bundels of substantiële passages heb herlezen en gelezen: Frederik van Eeden, Pierre Kemp, Anton van Duinkerken (zijn Brabantse herinneringen, in 1964 verschenen, een aanrader!), Harry GM Prick, (Een andere Boudewijn Büch: terugblik op een vriendschap, ook een aanrader!), Hélène Swarth en Lodewijk van Deyssel (diens door Harry GM Prick bezorgde en in 1979 door de Arbeiderspers in de Synopsis-reeks opgenomen Scheldkritieken, de mooiste verzameling letterkundige bijlslagen ooit in Nederland verschenen).

Lezers Contrabas: 'Waarom val je ons lastig met deze opsomming, Chrétien?'

Chrétien: 'Welnu, beste lezers, dat doe ik om aan te tonen waar de lectuur van één boek, een boek dat twee weken geleden in mijn leven kwam, toe kan leiden.'

Lezers Contrabas: 'Welk boek, Chrétien, vertel het ons!'

Chrétien: 'Spelevaren. Van August von Platen tot Gerrit Komrij, geschreven door Harry G.M. Prick'

Lezers Contrabas: 'Is dat een mooi boek?'

Chrétien: 'Heel mooi. De uitgeverij van het boek beweert: "Als leraar Nederlands, als conservator van het Letterkundig Museum en als publicist heeft Prick steeds enthousiast zijn liefde en eerbied voor de literatuur uitgedragen." En dat is waar. Het boek bezorgt je bovendien de lust om de door Prick zo voortreffelijk behandelde auteurs te gaan lezen.'

Harry G.M. Prick, Spelevaren. Van August von Platen tot Gerrit Komrij, Vantilt, 2007, € 24,90.

Comments

[Geplaatst door: Onno Kosters]

De nieuwe Parelduiker (2007, 2) is geheel gewijd aan Harry Prick. Veel herinneringen en brieven, o.a. van Jeroen Brouwers, Patrick Buch (broer van), Johan Polak, Komrij, Bomans.

[Geplaatst door: Hendrik Carette]

Beste Chrétien,
Ook ik heb het boek 'Spelevaren' van Harry G.M. Prick met verrukking gelezen. En al in zijn eerste essay 'Een nooit verloren vergezicht'schreef Prick trouwens al : 'Het komt immers aan op de verrukking, op het helle oplichten van en in onze geest.' (p. 10)
Bovendien moet ik ook nog bekennen dat ik helaas nog niet eerder van Frans of François Erens had gehoord. Wat dankzij deze helaas overleden Prick werd hersteld.
Met een vriendelijke groet uit het verre en koude Brussel.
Hendrik Carette

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Goedenavond Carette,
Aha, Erens, (Frans of François, het maakt in zijn, half-Franse half-Nederlandse geval niet uit), – zijn boeken zijn in Nederlands Limburg wereldberoemd. Hij was geen grootheid, maar wel een Limburgse grootheid, en in zijn memoires is hij soms groots.
Groetend vanuit het kille & door regenvlagen geteisterde Utrecht,
Chrétien