Een nieuwe POËZIECANON? De Komrij, de Spiegel en de Breukers naast elkaar gelegd, 1

Door Bart FM Droog, 2006
(waarschuwing: de auteur bevindt zich in alle drie boeken)

Met het verschijnen van 25 jaar Nederlandstalige poëzie 1980-2005 in 666 en een stuk of wat gedichten (oftewel de Vette Breukers, samenstelling Chrétien Breukers) beschikt het taalgebied naast De Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten (de Dikke Komrij, samenstelling Gerrit Komrij, 2004) en de Spiegel van de Nederlandse en Vlaamse dichtkunst (de Spiegel, samenstelling Hans Warren en Mario Molegraaf, 2005) over maar liefst drie overzichtsbloemlezingen van de recente poëzie.

De focus van de drie bloemlezingen is evenwel verschillend. Komrij richtte zijn camera op de periode 1800- september 2003, Warren en Molegraaf bekeken ruwweg gedichten geschreven vanaf circa 1870 tot en met poëzie gefabriceerd door dichters die tot en met 1976 geboren werden en Breukers onderzocht de gedichten van dichters die in of na 1980 debuteerden tot en met medio 2006.

Tezamen 3405 bladzijden met circa 4000 gedichten, zeer veel informatie over afzonderlijke bundels en poëten én een tijdsbeeld van hoe in het begin van de eenentwintigste eeuw tegen de dichtersoeuvres aangekeken wordt. Alle reden om de drie boekwerken naast elkaar te leggen en grondig te vergelijken, waarbij ik het gedeelte van de Komrij dat de 19de eeuw beslaat grotendeels buiten beschouwing heb gelaten: de 19de eeuwse dichters die in zowel de Komrij als in de Spiegel voorkomen heb ik wel meevergeleken.

Ik verwachtte veel overlappingen aan te treffen. Maar qua gedichten was dat allesbehalve het geval. Juist daarom is het des te bijzonderder dat heel af en toe hetzelfde gedicht in alle drie bloemlezingen te lezen is. Ik vond er welgeteld negen. Let wel: het betreft hier gedichten van dichters die in of na 1980 debuteerden, in of voor 1976 geboren werden en deze gedichten voor september 2003 publiceerden.

Benno Barnard, NL, m, 1954: Behalve de haan
Maria Barnas, NL, v, 1973: Twee zonnen
Koos Geerds, NL, m, 1948: Kakkerlak
Chris Honingh, NL, m, 1951: Kampioen
Tom Lanoye, B, m, 1958: Poker
Ilja Leonard Pfeijffer, NL, m, 1968: Afscheidsdiner
Erwin Mortier, B, m, 1965: Signalement van het lijf
Peter Verhelst, B, m, 1962: Zorro
Menno Wigman, NL, m, 1966: Jeunesse dorée

Dit kleine lijstje – meer lijsten volgen – doet de vraag rijzen: is dit een aanzet tot een canon? Zijn dit de – redelijk recent geschreven - gedichten die elke poëzieliefhebber geacht wordt te kennen?

Ervan uitgaande dat de vier bloemlezers – Komrij, Warren & Molegraaf, Breukers - hun uiterste best hebben gedaan de belangrijkste, fraaiste, sterkste en bepalendste gedichten uit de oeuvres van vele honderden twintigste en eenentwintigste eeuwse dichters in hun bloemlezingen te verzamelen, lijkt het antwoord voor de hand liggend. Maar zijn deze negen gedichten daadwerkelijk de sterkste van de negen poëten?

Wordt vervolgd...

Comments

[Geplaatst door: Wim van Til]

Mooi werk, Bart. Nieuwsgierig naar meer van die lijstjes. Hoe maak je duidelijk dat de keuze van 3 à 4 gedichtenlezers positief is uit te leggen en dat het niet op verschralng duidt?

[Geplaatst door: Philip Hoorne]

Ik heb voor Knack de vier grote bloemlezingen, die de voorbije jaren verschenen in een eerste (Breukers) of bijgewerkte (Komrij, Molegraaf, Deleu) editie, met elkaar vergeleken. Dit werkstuk bevattende een hitparade van de dichters die er aan het begin van deze eeuw toe doen, staat in een magazine dat BOEK 06 heet en vanaf woensdag 6/12 in de (Vlaamse) boekhandel en krantenwinkel te koop is.

[Geplaatst door: Droog]

Philip, ik heb overwogen Deleu's verzenboek mee te nemen, maar die anthologie heeft in Nederland nauwelijks invloed en bereik (in deel zoveel van mijn bloemleesvergelijk zal ik daarover meer berichten). De 'cultuurdrempel' tussen Nederland en Vlaanderen is en blijft hoger dan velen menen.

Ben wel heel benieuwd naar je artikel: zou dat eventueel alhier geplaatst kunnen worden? De Knack is in Nederland nauwelijks verkrijgbaar.

Wim: ik denk dat er eerder sprake is van een verrijking dan van een verschraling. Waar je eerst afhankelijk was van twee overzichtsbloemlezingen zijn er nu drie.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

RITUEEL

Nog het best bij tragiek past koffie als drank.
Neem nu een begrafenis. Neem nu die van jou.
Samen met je vrouw, weduwe thans, heb ik koffie gedronken.
Voor een keer zwart. Zoals jij die nam.

Dat zei ik haar en tikte drie keer met het lepeltje tegen de rand.
Tijdens de uitvaart had ik een gedicht gezegd.
Ik was aangeslagen en ook bloednerveus
en dat gedicht, nou ja, je was ook nog maar een weekje dood.

Maar dit was wat ik zeggen wou: ting, ting, ting.
Het klonk bijzonder droevig en je vrouw nam een wolkje.