Maria Barnas – In elkaar ondergaan en opstaan

Maria Barnas (1973) debuteerde in 2003 met Twee zonnen. Daarmee won ze de Cees Buddingh’-prijs 2004. De titel van haar debuut doet natuurlijk denken aan twee geliefden – haar geworstel met de liefde, bekeken vanuit het standpunt van een vrouw, maakt haar gedichten interessant.

'Hoe moet ik gaan liggen in het bed / van een woedende man? / Ik heb hem zo gemaakt.'

Barnas is vernietigend in het beoefenen van de liefde. Bij haar lijken pijn en genot, kwijl en speeksel, woede en plezier uitwisselbaar. Was sich liebt das neckt sich, zei mijn moeder altijd. Maar het heeft iets dwangmatigs bij Barnas.

'ik wil graag / je voeten vergeten. Hoe ze groot en met fijn / grind in de zolen zich plantten in mijn maag / en woedende tenen zich schrap zetten / tegen mijn ribbenkast. Ze stampten me uit bed.'

Liefde die verzengend is, die grenzeloos om zich heen grijpt; de twee geliefden worden één, verliezen hun grenzen.

'Wij schrijven / en wij slapen hier en vaak bestaat het verschil / niet meer tussen herlezen en ontwaken, openslaan / ondergaan en opstaan in elkaar.'

Zulke liefdes zijn heerlijk en onvergetelijk. En gevaarlijk, want stuurloos ben je, als het voorbij is. Jezelf kwijt. Maar zolang het duurt, is het wel zo overzichtelijk.

Zo overzichtelijk

Hij schenkt witte wolken in mijn glas
blauwe lucht. IJsblokjes rinkelen in het landschap
en de dag is een tafel voor twee.

Uit: Twee zonnen (2003)

Sander Bisscheroux

Comments

[Geplaatst door: Kees Klok]

Kees Buddingh'zelf is in zijn dagboeken heel wat minder expliciet over de details van de liefde. Overigens moet het er maar weer eens gezegd: het is Kees Buddingh'en niet Cees (Sees). Hoewel hij zich Cees op een enkele vroege publicaties moest laten welgevallen, schrijft hij in zijn dagboeken duidelijk dat hij de pest heeft aan Cees en dat hij Kees heet. Die C (het is overigens de 'C. Buddingh'-prijs, zonder voornaam)is van Cornelis. De k-klank van Cornelis moet bij het verkorte Kees vanwege de uitspraak van het Nederlands veranderd worden in K. En wie daarvan niet op de hoogte is, moet gewoon die dagboeken eens lezen.

[Geplaatst door: Kees Klok]

Het moet 'vroege publicatie' zijn, in r. 2 moet 'er' weg en achter Buddingh' horen spaties. Excuus.

[Geplaatst door: Rutger H. Cornets de Groot]

En als je Cees' dagboeken niet kent, lees je Hermans' bespreking ervan, waardoor Cees, naar verluidt, een aantal maanden bedlegerig is geworden.

[Geplaatst door: Axel W.]

"Liefde, vriendschap, poezie,
dat is mijn drieeenheid"

opschrift op de grafsteen van C. Buddingh'

Ergens zo,herinner ik me, heeft hij genoteerd dat hij wel een titel van Van Schagen op z'n grafsteen wilde. "Ge moet maar wat lachen, het was niets"
Heb die bewering niet teruggevonden in zijn dagboeken, wel een andere troostverwijzing ernaar 13-2-1968, handelend over sanatorium herinnering.

[Geplaatst door: Axel W.]

PS: als iemand van die grafsteen wil zien, een jpg
email even naar me

[Geplaatst door: Kees Klok]

@Axel:
Ik zou die foto graag hebben. Naar men zegt heeft de familie daar ook 'Cees' op laten zetten. Ik ben het niet gaan controleren al woon ik op nog geen 500 meter van zijn graf, maar als het waar is zou mij dat zeer verbazen en dus strijdig zijn met wat er in zijn dagboeken staat. Ik heb het enige tijd geleden met Buddingh'-biograaf Wim Huijser over de Cees-Kees-kwestie gehad. Kort voor zijn onverwachte overlijden was hij in ieder geval nog Kees-gezind.

@Rutger H.:
Dat verhaal doet al jaren de ronde. Te veel eer voor Hermans, denk ik. De avond na de publicatie van dat stuk haalden Han van Gorkom en ikzelf Kees op in de Bankastraat om gedrieen te gaan schaken met het team van Bobby Kinghe. Wij verwachten een ontzette Buddingh'. In het geheel niet. Hij merkte alleen op: 'Hermans leest mijn werk kennelijk nauwkeuriger dan ik het zijne.' Hij speelde die avond een goede partij. Buddingh' was niet altijd goed in omgaan met kritiek (zie de Hollands Diep affaire), maar dat hij het kort daarop geestelijk erg moeilijk kreeg heeft mijns inziens vooral te maken met de herinneringen aan zijn langdurige sanatoriumperiode in de jaren '40 die in die tijd bij hem terugkwamen en weinig met het kwaadaardige geschimp van Hermans.

[Geplaatst door: Kees Klok]

Nog even een citaat van Buddingh' zelf:
Een heleboel mensen kunnen, vreemd genoeg, niet tegen initialen in een schrijversnaam. Dat je als C. Buddingh' publiceert nemen ze - bewust of onbewust - ergens niet: die 'C' moet en zal een naam worden - en zo prijk je, zonder dat je het zelf wilt - ja, terwijl je het zelfs helemaal niet wilt - op de meest uiteenlopende plaatsen als ' Cees', een voornaam die ik zelf wel als laatste zou uitkiezen.
(En in een mum is het avond, blz. 231, 10-01-1973)

[Geplaatst door: Axel W]

@Kees K

Arme Maria Barnas,
Moeten we het niet hebben over hoe je haar voornaam uitspreekt, met klemtoon op de eerste of op de tweede klinker... of bij haar achternaam: op de eerste of op de tweede a

"vooruit Kees, even de knie in de kom"
(in een voetbalgedicht over DFC van Buddingh' maar eigenlijk een vers van iemand die wat "deprie" is en zichzelf moed inspreekt, om redenen, die ik niet weet, opgedragen aan nico scheepmaker.... Voor wie het vers niet kent: er komt een voetballer in voor wiens knie frekwent uit de kom schoot, zo frekwent dat hij niet op verzorgers wachtte, maar de knie bij dergelijke gelegenheden zelf in de kom duwde.

Maar inderdaad Kees Klok heeft het goed gehoord van horen zeggen. "Cees Buddingh'" staat op de steen (uit te spreken als de C in Kees Clock", maar dat saat er niet bij
En nou ben ik benieuwd wat er op het rouw(bedank)kaartje stond....

[Geplaatst door: Kees Klok]

Axel heeft gelijk, het moet nu verder over Maria Barnas gaan, maar de C. Buddingh’- prijs (terecht) winnen heeft zo zijn consequenties. Overigens heeft Barnas enkele jaren geleden ook (even terecht) de Debutantenprijs van de gemeente Dordrecht gewonnen. Misschien heeft ze iets met mijn stad. Ik wil het Buddingh’- verhaal afsluiten met nog een citaat uit Kees zijn dagboek, waaruit blijkt dat er iemand onder een verkeerde naam in Dordt begraven ligt:

‘In Nederland ben ik al sinds zo’n jaar of twintig door journalisten tot ‘Cees’ (zoals ik dus niet heet) gebombardeerd, nu krijg ik een brief van de Stiftung Bahnhof Rolandseck en daar blijk in ‘Cornelius’ te heten. Je komt haast in de verleiding je voortaan zo te gaan noemen!’ (Dagboeknotities 1977 – 1985, pagina 469).

Zou het overigens geen aardig idee zijn als iemand eens een vergelijking zou maken tussen het erotische in de poëzie van Barnas en die van Buddingh’ (‘meisjes, pure poëzie’)? Of zou dat weinig meer opleveren dan: ‘gedichten schrijft men al aardappels schillend’?

[Geplaatst door: axel w]

“Ach was” sagt immerher Frau M Barnas
"Die Liebe, ja die ist etwas,
das ich, Moment mal, ’hinterlass’
Bin damit leider nicht in meinem Sas!
So zeig’ ich euch gelegentlich einen 'Grimmass'....."

of:

“Vanochtend/ zag ik op straat/ een leeg heinz-blikje liggen;/en onmiddellijk/ dacht ik aan jou:
(57 variaties)” ("kleine ode aan de liefste", nogal
expliciet, vind je niet Kees?
en.....

“Liefde:
twee spijkerbroeken op een opklapbed
of twee opklapbroeken op een spijkerbed....” (uit het vers met de mooie titel: "weer")

verder: Barnas’ installaties versus Buddingh’-kastjes.
En Bazip Zeekhoks smachten naar Agnietje is heel aandoenlijk met een knipoog.
Ik ken het talig werk van Barnas nog nauwelijks, geloof wel dat ook “aandoet” maar weet niet of het knipoogt. Dus recht van spreken heb ik niet. Haar beeldend werk, lijkt me trouwens wel wat (zonder de theorie er omheen, denk ik)