Recensie op Korst en Kruim van Hanna Kirsten

Vandaag wil ik, bevrijd van het juk dat een verhuizing mij oplegde, iets schrijven over de bundel Korst en Kruim van Hanna Kirsten. Breukers stuurde mij deze bundel al langer dan een maand geleden, omdat mevrouw Kirsten, net als ik, in het onderwijs heeft gewerkt. Dat schept een band. Ik heb het door uitgeverij P uitgegeven boekje meerdere malen gelezen en vind het – ik weet eigenlijk niet zo goed wat ik er van vind.

Mevrouw Kirsten is in elk geval zeer gevoelig, een kwaliteit waarom zij uitbundig, bijna op het ongevoelige af, wordt geprezen. 'Dit zijn gedichten op vleugels van taal', meent Lut de Block. En Peter Holvoet-Hanssen, dat luidruchtige jongmens uit het Antwerpse, noteert: 'Een authentieke stem herrijst, trilt nog na in de wonden.' Een mens zou om minder de pen aan de wilgen hangen, doch niet Hanna Kirsten. Zij schreef, als hierboven gezegd, Korst en Kruim.

Wellicht is het mijn eigen ongevoeligheid die mij, bij het lezen van Kirstens werk, parten speelt. Wellicht ook ben ik, als betrekkelijke leek in de poëziewereld, niet in staat om de subtiliteiten die de dichteres, als rozenblaadjes, om zich heen strooit te vatten. Want: wat zijn het voor verzen, die Kirsten ons biedt? Moederverzen? Verzen over een beminde dode? Het wordt nergens recht duidelijk, reden waarom ik de poëzie die mij in Korst en Kruim wordt aangeboden nogal aan de magere kant acht. Laat ik, om concreet te worden, het openingsgedicht citeren:

ver is de tijd
van nooit blij noch blond
van barsten of buigen
van krabbel, kras en knauw
van schram en snede
en spraakgebrek
van klemblaar en brandvlek
van gapende wonde

jij leidde de bloesemtak

Een klein vers, dat mij niettemin voor grote, bijna onoverzienbare problemen stelt. Kan tijd ver zijn? Wat hebben blij en blond met elkander te maken? Barsten en buigen, is dat niet wat aan de clichématige zijde? Krabbel, kras en knauw: heeft mevrouw Kirsten een jong katje gekocht? Schram en snede: moeten de klauwtjes van dat jonge katje niet eens bijgepunt? Spraakgebrek? Katjes praten toch niet? Heeft mevrouw Kirsten fikkie gestookt en zit zij nu met of op de blaren? Neen, zij heeft een gapende wonde, wat je toch niemand gunt. Zeker niet, als er ook nog iemand met de bloesemtak vandoor gaat...

In mijn lange loopbaan als onderwijzer heb ik mij altijd zo zorgvuldig mogelijk proberen uit te drukken. Niet uit principe, of uit frikkerigheid, maar omdat ik er prijs op stel als mensen begrijpen wat ik zeg. Ik vind het bijna onvoorstelbaar dat er mensen zijn die er genoegen mee nemen zich níét duidelijk uit te spreken. Ik vind mensen die zich niet duidelijk uitdrukken, lijken op vandalen, – het zijn taalvandalen. Maar goed, wie ben ik? Wellicht heeft mevrouw Kirsten een prachtige bundel geschreven, en zit er gewoonweg te veel 'ruis' op de lijn die ons niet verbindt. Of, zoals Hanna het zegt:

in de taal is
een klein luchtgat
nog geen vensterglas
een brits geen veren bed

Zoveel misverstanden om een bundel met nog geen dertig verzen, van maar veertig bladzijden. Het valt voorwaar niet mee, recenseren. Daarom neem ik nu afscheid van Hanna Kirsten, van Korst en Kruim, – mij verontschuldigend voor mijn onbegrip. Ik citeer een van haar, volgens mij, betere verzen; hoewel ik ook daarin vele raadsels aantref, met name in de laatste vier regels:

vandaag wil ik
kaaiewaaien
alle kapen omzeilen
geen kiezen op elkaar
een schepnet uitgooien
een keu maken
kersen met je eten
alle letterdieven
in een hinderlaag
een valstrik voor
vogels zonder lied
vandaag is pauwblauw
en peilloos

Hanna Kirsten, Korst en Kruim, uitgeverij P, Leuven, 2005, isbn: 90 77757 73 2, € 13,00

© Johan Ter Horst-Altink
jterhorstaltink@hotmail.com