Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Hoofdmenu

Treindromen Feed

02 februari 2013

Denis Johnson, dichter

Het lijkt erop dat je als auteur bekend kan worden als dichter of als prozaschrijver, maar niet als beide ('Wie vind jij dan de beste Amerikaanse dichter?' 'Jack Kerouac.' 'Heeft die ook poëzie geschreven dan?' Zucht).
Denis Johnson werd een beroemdheid, of in ieder geval een cultheld, als verhalenschrijver en zo raakte zijn dichtwerk wat ondergesneeuwd. En dat terwijl hij toch vijf dichtbundels heeft gepubliceerd.
Halverwege de jaren negentig lijkt Johnson zelf ook tot dat inzicht gekomen te zijn en publiceerde hij geen poëzie meer in boekvorm.
Ik heb geen enkele van zijn dichtbundels, maar gelukkig zwerft er genoeg over het web.

Lees meer "Denis Johnson, dichter" »

27 januari 2013

Treindromen: de kritiek

Als ik zelf schrijf over een boek doe ik altijd mijn best om zo min mogelijk te lezen wat anderen erover geschreven hebben. Vandaar dat ik nu pas, nu we aan het einde komen van de periode dat Denis Johnsons Treindromen op De Contrabas ‘in de schijnwerpers’ stond, op het internet ben gaan kijken wat de collega’s erover te zeggen hadden.

En ik moet zeggen: zo unaniem zie je het maar zelden. De New York Times riep het uit tot ‘Notable Book’ en het haalde de 2011-lijstjes van Esquire, The New Yorker en The LA Times. Alan Warner wond zich in The Guardian op over het niet toekennen van de Pulitzer aan zo’n goed boek:

The denouement of Train Dreams is so tragic and surreal that the reader at first denies its grisly approach: yet when it comes, it is written with such credibility that it fulfils the book's theme, the collapse of the rational world for a decent man. Softly and beautifully, this novel asks a profound question of human life: is the cost of human society and so-called civilisation perhaps just too high?

Lees meer "Treindromen: de kritiek" »

25 januari 2013

Treindromen – Denis Johnson: Over mussen en pistolen, en wolven

MusAnton Tsjechov zei: ‘Als er in een verhaal een pistool voorkomt, moet dat ook worden afgevuurd’ en van Willem Frederik Hermans mag er ‘geen mus van het dak vallen zonder dat zulks van invloed is op de loop van het verhaal’.

Denis Johnson geeft in Treindromen een eigen draai aan deze ijzeren literatuurwetten. Observaties en conversaties die aanvankelijk in het luchtledige lijken te hangen, krijgen in de loop van het verhaal betekenis. Wat Robert Grainier en zijn vrouw Gladys beweren over wat baby’s en jonge hondjes weten en kunnen, blijkt niet zomaar een terloopse opmerking midden in de nacht gemaakt. Wolf

Dat Grainier na de brand geen sporen vindt van de Bijbel, is niet omdat ‘de Heer zelfs het boek met zijn eigen woord niet had weten te beschermen’. Het is geen toeval dat stilgestaan wordt bij het feit dat Kootenais dieren mensen noemen – ‘coyotemens’, ‘beermens’ – en geloven in halfwolven. Het decor van Treinreizen wordt gevormd door de natuurlijke habitat van de wolf. Maar wolven zijn in deze novelle meer dan alleen maar toevallige passanten.

De drie voorbeelden hierboven zijn niet willekeurig gekozen om Johnsons naleven van een vertelwet aan te tonen. Ze verwijzen allemaal naar de tragedie die het leven van Robert Grainier onomkeerbaar veranderde: de brand waardoor hij zijn vrouw en dochtertje verloor. Ze wijzen vooruit naar een ontmoeting waardoor Robert Grainier eindelijk vrede kan hebben met het lot dat hem zo zwaar trof: 'Hij nam zich voor haar spoor te volgen en haar terug te brengen, maar dat heeft hij nooit gedaan.’

Denis Johnson slaagt er in om in een novelle waarin de chronologie van het verhaal zich lenig om die van de reële tijd slingert ook nog functioneel mussen van het dak te laten vallen. Als lezer mag je geen woord van Treindromen mussen, sorry: missen. Voor je het weet heb je een aanwijzing over het hoofd gezien.

20 januari 2013

Treindromen – Denis Johnson: Elsa den Boer over een auteur uit het fonds en een titel in een oeuvre

De novelle Treindromen van Denis Johnson – over een dagloner in de boskap die verteerd wordt door het verlies van zijn vrouw en dochtertje en zijn hoofd boven water moet zien te houden met zware en gevaarlijke arbeid – is het derde boek van Johnson in het fonds van Anthos. Ondanks tegenvallende verkoopresultaten van de eerste twee – Een zuil van rook en Sta stil bleef Elsa den Boer, acquirerend redacteur bij Anthos, haar auteur trouw. Haar vertrouwen bleek terecht: Treindromen kreeg goede kritieken en is inmiddels toe aan een tweede druk.

‘We willen geen uitgeverij van eenzame boeken zijn, van eenlingen, maar van boeken die bij elkaar horen, die een duidelijk gezicht laten zien. Met een mooi fonds kun je als uitgeverij laten zien waar je voor staat. We proberen oeuvres uit te geven – als we op het spoor van een goed boek gekomen zijn van een auteur dan is de kans groot dat we zijn nieuwe, volgende boek ook goed vinden –  maar helaas is ons “idealisme” onder druk van deze economisch zware tijden lastig vol te houden Wanneer de verkoop van de laatste titel of titels zwaar tegenvalt, is het niet verantwoord meer nog een
volgend boek uit te geven. Het is heel erg frustrerend en pijnlijk om zo’n beslissing te moeten nemen en om afscheid te nemen van een auteur. Soms moeten we na één boek al zeggen: dat tweede boek geven we niet uit.’

Ondanks tegenvallende verkoopcijfers van Zuil van rook en Sta stil is Denis Johnson die dans ontsprongen. Waarom mocht hij blijven?
‘Denis Johnson is tot nu toe geen verkoopsucces voor ons geweest, maar we vinden het een geweldig goede en ook belangrijke auteur – daarom hebben we besloten ook Treindromen uit te geven, terwijl we van te voren wisten dat het bij de boekhandel moeizaam zou gaan.’

Had hij die kans ook gekregen als hij een dik en dus duurder – voor de uitgever en voor de koper – boek had geschreven?
‘Misschien speelde de omvang van Treindromen wel mee, maar ik vind het moeilijk om dat achteraf met zekerheid te zeggen.’

Waarom past hij in jullie fonds?
‘Wij – als uitgever, maar ook lezers in het algemeen – zoeken naar boeken die ons meenemen, die ons onze eigen wereld even doen vergeten, waar we iets van “leren”, waar we een ander mens van worden. Dat soort boeken schrijft Denis Johnson. Ze zijn zeer sterk, niet alleen stilistisch, ook de verhalen die hij vertelt zijn indringend. Het eerste boek dat wij van Johnson uitgaven, zijn magnum opus over de Vietnam-oorlog Een zuil van rook waarmee hij de National Book Award won, is snoeihard en schokkend, maar ook een geweldige les in geschiedenis. Sta stil is een tongue-in-cheek gangsterroman en de verhalenbundel Jezus’ zoon, die bij een andere Nederlandse uitgever verscheen, heeft nog altijd een cultstatus – vooral onder andere schrijvers.’

Hoe zou je zijn werk karakteriseren?
‘Als een combinatie van tegenstellingen: rauw en poëtisch, realistisch en mysterieus, megalomaan en intiem.’

En Treindromen?
‘Ik ken geen boek waarin in zo weinig woorden in zulke indringende taal zo’n heftig verhaal wordt verteld. Zonder dat daarbij het mysterie verloren gaat. Een schoolvoorbeeld van schrijven op de vierkante millimeter, verplichte kost voor elke boekenliefhebber’.

Treindromen werd genomineerd voor de Pulitzer Prijs voor Fictie 2012. Alleen ‘‘echte Amerikaanse boeken’ komen voor die prijs in aanmerking. Wat is er Amerikaans aan Treindromen?
‘Het verhaal is doordrenkt van Amerika: de Amerikaanse geschiedenis, prachtige gedetailleerde natuurbeschrijvingen – het landschap, de weergaloze en desolate natuur, is een personage –, de veranderende maatschappij. Het verhaal speelt in Idaho, in de jaren twintig van de vorige eeuw.

Het heeft lang geduurd voordat Treindromen in boekvorm verscheen. Het stond al in 2002  in Paris Review.
‘Ik denk dat bij de overweging van zijn Amerikaanse uitgeverij FSG dat het tijd werd voor een officiële boekuitgave van Treindromen meegespeeld heeft dat Johnson nog schrijft aan een nieuwe roman, die pas dit jaar klaar zal zijn. Ik denk dat ze niet zolang wilden wachten, dat ze de tijd tussen zijn vorige roman en de roman die eraan komt, wilden overbruggen.’

Is het uitgeven van die nieuwe roman na het succes van Treindromen voor Anthos inmiddels een vanzelfsprekendheid?
‘Niet helemaal, maar de verwachtingen zijn hooggespannen. We moeten eerst afwachten of die roman er ook daadwerkelijk komt en dan willen we hem natuurlijk eerst lezen. Maar het kan bijna niet anders of hij zal weer meesterlijk zijn.’

16 januari 2013

Treindromen – Denis Johnson: Hoe de Pulitzer Prijs voor Fictie een fictie werd

Michael CunninghamZe lazen 431 romans in porties van dertig stuks. Ze waren het niet altijd met elkaar eens, maar omdat ze accepteerden dat absolute objectiviteit niet bestaan en op de hoogte waren van elkaars voorkeuren werden ze het zonder hevig bekvechten eens over de boeken die zij nomineerden. The Pale King van David Foster Wallace, Train Dreams van Denis Johnson of Swamplandia! van Karen Russell: een van die drie moest het worden. Een van die drie zou als het aan hen lag de Pulitzer Prize for Fiction 2012 winnen.  

Het liep anders. Zij die het definitieve oordeel moesten vellen – the judges: journalisten en academici – negeerden de voordracht van de jury, bestaande uit Michael Cunningham (schrijver en zelf winnaar in 1999 met De uren), Maureen Corrigan (critica en professor Engelse taal- en letterkunde) en Susan Larson (redacteur en moderator van een boekenprogramma). Tot verrassing en ontsteltenis van velen werd de prijs in 2012 niet toegekend.

Waarom niet, dat is niet helemaal duidelijk, maar het schijnt dat geen van de genomineerde titels een meerderheid haalde. Hoe dan ook: David Foster Wallace, Karen Russel en Denis Johnson wordt eeuwige roem onthouden, terwijl ze toch echte Amerikaanse boeken geschreven, een heel belangrijke voorwaarde om de Pulitzer Prize for Fiction te kunnen winnen.

Lees meer "Treindromen – Denis Johnson: Hoe de Pulitzer Prijs voor Fictie een fictie werd" »

12 januari 2013

Een blok berkenhout, nauwelijks verkoold

Johnson_Denis'Hij vond de houtkachel, liggend op zijn kant met zijn poten eronder gekruld, als die van een kever. Hij zette hem rechtop en wrikte aan de handgreep. De scharnieren braken af en de deur liet los. Binnenin lag een blok berkenhout, nauwelijks verkoold. "Gladys!", zei hij hardop. Alles wat hij had liefgehad, lag om hem heen in de as, maar dit hier had ze aangeraakt en vastgehouden.'

Deze passage Treindromen trof me. De held, Robert Grainer, keert terug naar de plek waar hij met zijn vrouw Gadys en dochter Kate woonde. Een gigantische bosbrand heeft alles in de as gelegd (een wat versleten uitdrukking, die hier letterlijk opgaat) en Grainer, die elders was toen het tempeest over zijn huis ging, keert voor het eerst terug. 

De man verbindt dat nauwelijks verkoolde stuk hout met zijn vrouw, met Gladys, maar toen ik deze zinnen voor het eerst las, dacht ik: 'Dit is Robert Grainer, dat stuk hout.' We zijn op dit moment op bladzijde 39, bijna op de helft van de roman. De rest van het boek blijft Grainer alleen, zoals dat stuk berkenhout, - hij bouwt zich een nieuwe hut, maar brengt geen leven meer voort, leeft niet alleen maar ook zo onvruchtbaar als een in een vuurvaste mantel opgeborgen stuk hout, terwijl om hem heen alles weer in het blad schiet, jaar in jaar uit.

Lees meer "Een blok berkenhout, nauwelijks verkoold" »

08 januari 2013

Treindromen – Denis Johnson: Kappen met beleid

Soms weet je niet meer waar de kennis die je in de loop der jaren vergaard hebt vandaan komt. Soms weet je niet eens meer dat je over die kennis beschikt. Zo verging het mij toen ik in Treindromen van Denis Johnson de volgende passage tegenkwam:

‘Maar volgens een van de maten, Arn Peeples, een oude man inmiddels, voorheen een stoere hakker, waren de bomen zelf moordenaars, en terwijl een goede hakker negenennegentig keer correct kon inschatten hoe een boom zou vallen, en er zelfs door een speciale manier van kappen en klieven voor kon zorgen dat een vijftigtonner zich heuvelopwaarts omdraaide en haarfijn achter hem belannde, zou hij hem de honderdste keer misschien in het gezicht gesmakt krijgen en zomaar morsdood zijn.’

Wie het mij ooit vertelde weet ik niet meer – misschien was het wel gewoon mijn vader – maar ik heb onthouden dat een houthakker begint met het hakken van een inkeping aan de kant die de boom op moet vallen.  

En daarom denk ik dat deze scène uit Sarah Bernhardt, album nummer 21 in de serie van Lucky Luke niet klopt.

Kappen met beleid

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maar dat dacht ik pas toen ik Treindromen uit had en in mijn boekenkast op zoek ging naar Sarah Bernhardt. Niet vanwege het houthakken – eerlijk gezegd kon ik me niet herinneren dat er hout gehakt werd in deze strip, net zomin als ik me kon herinneren dat er een walvis in voorkomt –, maar vanwege de treinrit dwars door Amerika.

Stilletjes hoopte ik dat de beroemde Franse actrice tijdens haar tour door de States de spoorbrug waar Robert Grainier aan werkte zou oversteken. Niet dus…

04 januari 2013

Treindromen – Denis Johnson: Verdwalen in de chronologie van een leven

‘Grainier zelf werd over de tachtig, en leefde tot ruim in de jaren zestig. Tijdens zijn leven was hij westwaarts gereisd tot minder dan enkele tientallen kilometers van de Grote Oceaan, hoewel hij de oceaan zelf nooit had gezien, en oostwaarts tot aan het stadje Libby, zestig kilometer Montana in. Hij had één geliefde gehad – zijn vrouw Gladys –, een halve bunder land bezeten, twee paarden en een wagen. Hij had nooit een vuurwapen gekocht of in een telefoon gesproken. Hij had regelmatig in treinen gereden, vele malen in auto’s, en één keer in een vliegtuig gevlogen. De laatste tien jaar van zijn leven keek hij televisie als hij in het stadje was. Hij had geen idee wie zijn ouders geweest zouden kunnen zijn, en hij liet geen erfgenamen na.’

Een paar bladzijden voor het einde van de novelle Treindromen van Denis Johnson wordt het leven van hoofdpersoon Robert Grainier zo samengevat. Door geen jaartallen te noemen en niet in details te treden lijkt het of Robert Grainier een leven leidde vergelijkbaar met dat van veel mannen van zijn generatie.

Dat is niet zo. Treindromen gaat over het leven van die ene rechtschapen man die afgesneden is van zijn verleden – wie zijn ouders zijn weet hij niet – en zijn toekomst – na een grote brand zijn zijn vrouw en kind vermist –, en houvast zoekt en vindt in het ritme van de seizoenen en het voortschrijden van de tijd.

De chronologie van dat leven reconstrueren valt niet mee. In zijn novelle maakt Denis Johnson voortdurend sprongen in de tijd. Hij husselt het leven van Robert Grainer volledig door elkaar. Maar door gebeurtenissen in dat persoonlijke leven vast te ketenen aan jaartallen, en uit de manier waarop Robert Grainier zich voortbeweegt valt het verstrijken van de tijd af te leiden. Hoewel Denis Johnson zijn aanduidingen van tijd nonchalant formuleert, vormen ze het geraamte van zijn novelle.

Lees meer "Treindromen – Denis Johnson: Verdwalen in de chronologie van een leven" »

31 december 2012

Treindromen – Denis Johnson: Wat bezielt Robert Grainier?

Denis Johnson - TreindromenDe eerste indruk die je van Robert Grainier, de hoofdpersoon uit de novelle Treindromen van Denis Johnson, krijgt, is geen gunstige:

‘In de zomer van 1917 nam Robert Grainier deel aan een aanslag op het leven van een Chinese arbeider die betrapt was op diefstal, of daar in ieder geval van beschuldigd werd, uit het bedrijfsmagazijn van de Spokane International Railway in de noordelijkste punt van Idaho.’

Dit is de eerste zin. Hoe hij betrokken raakte, staat ook nog op de eerste bladzijde:

'Toen deze groep [drie collega’s die de man in bedwang houden, lw] hem passeerde, schoot Grainier, die zag dat ze in moeilijkheden verkeerden, te hulp, en voor hij er erg in had, had hij een van de blote voeten van de boosdoener vast.

Lees meer "Treindromen – Denis Johnson: Wat bezielt Robert Grainier?" »

26 december 2012

Treindromen van Denis Johnson: het eerste hoofdstuk (2/2)

(vervolg van gisteren)

Toen hij na dit incident te voet naar huis ging, liep Grainier drie kilometer om naar de winkel in het spoorwegdorp Meadow Creek om een fles Hood’s Sarsaparilla, een medicinale kruidendrank, voor zijn vrouw Gladys en hun pasgeboren dochter Kate te halen. Het was heet toen hij door de bossen de heuvel op naar de hut liep, en vóór hij aan de laatste anderhalve kilometer toe was, hield hij halt om een bad te nemen in de rivier de Moyea, op een diepe plek stroomopwaarts van het dorp.

Het was zaterdagavond, en ter voorbereiding op de avond waren een paar man van de spoorwegploeg uit Meadow Creek bijeen bij het riviergat, waar ze een bad namen met hun kleren aan en zich op de rotsen installeerden om te drogen voordat het laatste daglicht de canyon verliet. De mannen lieten hun schoenen en laarzen aan de kant en waadden langzaam tot aan hun schouders het water in, schreeuwend en spetterend. Veel van de mannen nipten al whisky uit flacons als ze na hun wasbeurt zaten te rillen. Hier en daar stak een arm en een hand die een sjofele hoed omklemd hield boven het water uit terwijl iemand zijn hoofd natmaakte. Grainier herkende niemand en bleef op zichzelf en hield zijn laarzen en zijn fles kruidendrank goed in de gaten.

Lees meer "Treindromen van Denis Johnson: het eerste hoofdstuk (2/2)" »

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën