WVTTK: nieuwe Podcast

Ton van 't Hof en Olaf Risee zijn een podcast begonnen. Die heet Wat Verder Ter Tafel Komt. De heren beloven ons een ‘onregelmatig verschijnende podcast waarin’ ze ‘in gesprek gaan met een schrijver of kunstenaar.’ De eerste aflevering is met de ‘Drentse veen- en negorijdichter Bart 'Telraam' Droog’, zoals Gerrit Komrij hem noemde. Het een uur durende gesprek staat hier. 

Een podcast is een problematisch genre. Het is interessant om een ‘onbewerkt’ gesprek te horen, maar het is tegelijkertijd lastig om interesse op te brengen voor élk gesprek. De gruwelijke sessies vol ‘eh’, ‘ehm’ en ‘tsja’ van VersSpreken liggen dan wel niet meer vooraan in het geheugen, ze roepen wel nog veel afgrijzen wakker.

We gaan het zien, met WVTTK, en wensen de heren veel succes.

Gelezen boeken: Josse Kok

De beste bundels zijn hebben allemaal nog een klein randje, iets dat onaf is (en blijft), ook al klinkt het geheel je als een zelfverzekerde symfonie. Tempel en kruis van H. Marsman bijvoorbeeld, of Azuren holte van Jos de Haes. De Oostakkerse gedichten van Hugo Claus, ook een voorbeeld. De debuutbundels van Arjan Duinker en K. Michel (en ook: de bundels die samen schreven en samenstelden als AapNootMies). De bundels van Karel van de Woestijne...

Ik heb geslacht van Josse Kok heeft ook dat randje. Daarnaast zocht (en vond) Kok de uitstraling van nog net niet doorgebroken bandjes, op een podium ergens in de minder dicht bevolkte streken van het land, met een gitarist en een zanger waarvan je weet: ‘Ooit gaan die het maken.’ De eeuwige vraag is daarbij: ‘Maar wanneer?’ Aan het eind van de avond staan er nog maar tien mensen in de zaal. Die zouden later eventuul kunnen zeggen: ‘Wij waren erbij.’

Net toen ik deze alinea's had geschreven, verscheen de recensie van Joop Leibbrand op Meander. Ik ben het bijna altijd met Joop eens, en nu eigenlijk ook wel. Als Joop daarom eindigt met: ‘We hoeven Josse Kok niet toe te juichen, maar een meer dan beleefd applaus is op zijn plaats,’ dan geef ik hem gelijk. En toch denk ik dat Leibbrand net wat ik hierboven schreef over het hoofd zag. Deze poëzie wíl helemaal niet ‘mooi’ zijn of ‘gaaf’.

Paul Claes: Zwarte zon, code van de hermetische poëzie

‘Niets is zo helder en tegelijk zo duister als de zon. Het zonlicht zelf verblindt, alleen een eclips maakt het zichtbaar. Voor de hermetische poëzie geldt dezelfde paradox. Als een zwarte zon schittert haar zin pas door afwezigheid.’ Dat is de eerste alinea van Paul Claes’ nieuwe boek: Zwarte zon, code van de hermetische poëzie.

Claes zet in een lucide stijl uiteen hoe je moeilijke, hermetische poëzie kunt ontsleutelen: ‘Lezen is steeds ontcijferen. Wie de sleutel niet heeft, staat voor een gesloten deur. (...) Een moeilijk gedicht bestaat bij de gratie van het geheim. Het plezier van de lezer bestaat erin dat raadsel te ontsluieren.’

Stephanos Papadopoulos over Griekenland en de Griekse poëzie (en over W.H. Auden)

Een beschouwing van Stephanos Papadopoulos over de manier waarop de Griekse poëzie in deze tijden kan werken. Hij gaat terug naar zijn jeugd (zijn vader hield van Kavafis) en hij scheert als een zweefvliegtuig over de vraag ‘wat kan poëzie in deze tijd betekenen?’ heen. Op de website van de Los Angeles Review of Books. Een citaat:

Greeks have always held onto their poets with particular tenacity and respect. No one knows where poetry will reside within this age of technology and attention deficit, but with Greece bankrupt and begging for alms, for once, it needs to look backward. W. H. Auden is famously misquoted as having simply said “poetry makes nothing happen” in his masterful poem, “In Memory of W. B. Yeats.” What he actually said is:

You were silly like us; your gift survived it all:
The parish of rich women, physical decay,
Yourself. Mad Ireland hurt you into poetry.
Now Ireland has her madness and her weather still,
For poetry makes nothing happen: it survives
In the valley of its making where executives
Would never want to tamper, flows on south
From ranches of isolation and the busy griefs,
Raw towns that we believe and die in; it survives,
A way of happening, a mouth.

If “Mad Greece” hurt us into poetry, it will survive in the valley of its making.

Over de hierboven geciteerde W.H. Auden bracht de Independent een interessant bericht. Een teruggevonden dagboek van vlak voor de Tweede Wereldoorlog geeft een ongekend inkijkje in het persoonlijke leven van de dichter. De geciteerde zinnen doen de  hoop opvlammen dat het cahier ooit wordt gepubliceerd:

‘Woke with a headache after a night of bad dreams in which C [Kallman] was unfaithful. Paper reports German attack on Poland. Now I sit looking out over the river. Such a beautiful evening and in an hour, they say, England will be at war.’

Daar ligt bedolven mijne kleine Mei

Toen werden de uren van hun taak gewis
En zetten haar daar neer en lieten mij
Met haar alleen en gingen in een rij,
En zagen met de andren samen toe.
Ik groef een graf waar golven komen toe-
Dekken het zand en legde haar daar neer,
Daarover zand: de golven komen weer
En dalen weer met lachen of geschrei -
Daar ligt bedolven mijne kleine Mei.

Dat is het einde van 'de' Mei van Herman Gorter. Inmiddels wordt het hele gedicht voor de vierde keer op rij op Hemelsvaartdag voorgelezen door een keur aan dichters. Plaats van handeling: Stadserf Roodnoot te Utrecht. Wie snel is, kan de laatste twintig of dertig bladzijden nog meepikken. Meeluisteren op de VPRO-radio kan ook. Hopelijk blijft die uitzending in het archief beschikbaar, want het is elk jaar weer een hele belevenis. Het spijt me dat ik er deze keer (voor het eerst) niet bij kan zijn.

In 2011 mocht ik de voorlezing inleiden. De tekst die ik toen uitsprak, staat hier: 'Het ding is af' schreef Herman Gorter aan zijn vriend Alphons Diepenbrock, na het voltooien van ‘Mei’ in 1888. Ik heb dit altijd een mooie manier van zeggen gevonden. Alles zit er in. Gorter is blij dat hij er eindelijk áf is, van dat ding.  Tegelijkertijd klinkt er jeugdige overmoed in door: de jonge dichter Gorter koketteert een beetje met 'dat ding', - het is wel degelijk meer dan dat, en hij wéét het en daarom doet hij er een beetje casual over. Met deze woorden werd dit gedicht dus 'gedoopt' door de schrijver ervan, en niet veel later (in 1889) begon het zijn reis door de Nederlandstalige literatuur, een reis die nog steeds niet is afgelopen.

Boris Ryzji: nieuwe bundel

Net verschenen, de 'opvolger uit van Wolken boven E.: Afscheid in Rusland', de succesvolle bundel van de jonggestorven Russische dichter Boris Ryzji: Afscheid van Rusland. 'Voor deze bundel maakte Anne Stoffel een selectie van nog niet eerder vertaalde gedichten uit het werk van Ryzji.' Het is nog te vroeg voor een recensie, maar het eerste gedicht is veelbelovend:

Testament

Voor V.S.

We spreken af dat jij, wanneer ik sterf,
een kruis laat zetten op mijn graf. Van buiten
mag het eruitzien zoals alle kruisen,
maar jij en ik, mijn vriend, wij zullen weten
dat dit mijn signatuur is. Net zoals
analfabeten doen op formulieren
wil ik een kruis op deze wereld zetten.

Een kruisje, want ik kon grammaticaal
niet met het leven overweg. Ik heb
mijn lot gelezen, maar het niet begrepen.
Aan één soort klappen was ik maar gewend:
aan van die klappen die in plaats van tanden
de letters laten rollen uit je mond,
met geur van bloed.

November 1993

(c) erven Ryzji, vertaling Anne Stoffel

Pessoa in Utrecht, Onno Kosters

Vrijdag jongstleden was de presentatie van De bedelaar, een bundel met ‘nieuwe’ (pas laat ontdekte en ontcijferde) verhalen van Fernando Pessoa. Vertaler Harrie Lemmens vertelde bevlogen over een van zijn grote literaire liefdes; afwisselend werden fragementen van films vertoond en lazen vier dichters van Het Utrechts Dichtersgilde (Peter Drehmanns, Onno Kosters, Vrouwkje Tuinman en ikzelf) een gedicht van Pessoa en een antwoord op dat gedicht. Hieronder de bijdrage van Onno Kosters: een Engelstalig sonnet van Pessoa, de vertaling van het sonnet en een sonnet van Kosters zelf.

In droom op

Voelen doen wij, / Wij allemaal, / Zelfs ik, die op dit ogenblik al niets meer voel. / Niets? Ik weet niet… / Een niets dat schrijnt… Fernando Pessoa, “In het huis tegenover mij en mijn dromen”

Sonnet I

Whether we write or speak or do but look
We are ever unapparent. What we are
Cannot be transfused into word or book.
Our soul from us is infinitely far.
However much we give our thoughts the will
To be our soul and gesture it abroad,
Our hearts are incommunicable still.
In what we show ourselves we are ignored.
The abyss from soul to soul cannot be bridged
By any skill of thought or trick of seeming.
Unto our very selves we are abridged
When we would utter to our thought our being.
We are our dreams of ourselves, souls by gleams,
And each to each other dreams of others’ dreams.

Fernando Pessoa

Gedicht Menno Wigman, ophef? + updat 29 april 2013

* [29.4.2013] Vanmiddag zal het gedicht in Het Parool staan. De ophef was om niets, de opmerkingen van De Jager behoorden helaas ook tot het roddelcircuit... *

Onlangs publiceerde Menno Wigman een gedicht op Tzum. Dat gedicht werd eerder door drukker Wolfram Swets in 38-voud ter wereld geholpen. Nick ter Wal schreef daar een bericht over. Op de een of andere manier is er in 'dichtersland' enige opschudding ontstaan over het gegeven dat Het Parool het vers van Wigman (nog) niet heeft gepubliceerd. En een geweigerd gedicht, dan ligt het woord 'censuur' op de loer.

In een kleine beschouwing schrijft Gert de Jager op Neder-L: 'Het probleem met het gedicht van Wigman is dat het van meer inzicht getuigt in wat een stadgenoot beweegt dan de polis ooit kan verdragen. Als stadsdichter is Wigman een exponent van de maatschappelijke disciplinering waarvan hij in zijn gedicht het failliet bij een medeburger beschrijft. Diezelfde maatschappelijke discipline vereist dat hij dat failliet niet al te luid en duidelijk onder woorden brengt.'

Ulf Stolterfoht: terrorist met geleende en niet helemaal functionerende wapens

Vanavond spreekt Ulf Stolterfoht de Belle van Zuylenlezing uit. Volgens het persbericht van de faculteit Geesteswetenschappen, jawel, zal Stolterfoht spreken ´over experimentele poëzie, engagement en de moraal´. Een onderwerp zo weids als de toendra in Rusland en zo bodemloos als een essay van Huub Beurskens, net wat u zegt. Je kunt er uren over praten en dan ben je nog geen millimeter verder, en daarin lijkt het op gesprekken over voetbal of ´de politiek´. Maar het persbericht zegt nog meer...

´In de lezing spreekt Stolterfoht over Oskar Pastior, de experimentele Roemeense (Duitstalige) dichter die in 2010 beschuldigd werd van spioneren voor de Securitate. De kritiek in de Duitse pers luidde: dat is geen wonder want experimentele literatuur is per definitie immoreel (unmoralisch) en conspiratief. Voor Stolterfoht een visie met gevolgen, want ook in zijn eigen poëzie experimenteert hij met syntaxis en eigenzinnige taalconstructies.´

Interessant, vooral omdat het Pastior betreft. Maar ook om een andere reden. Er staan namelijk twee merkwaardige beweringen in deze passage. Of eigenlijk drie. In de eerste plaats is Pastior niet beschuldigd van spioneren voor de Securitate, hij heeft wel degelijk als ´informant´ gewerkt voor deze organisatie. Daar zijn flink wat bewijzen voor, en er zijn ook schrijnende artikelen verschenen in bijvoorbeeld de Frankfurter Allgemeine. In die artikelen worden onbewezen zaken gesteld, zo beschuldigt Dieter Schlesak Pastior ervan een zelfmoord op zijn geweten te hebben, en daarvoor is geen bewijs voorhanden.

Hubert Voorhoeve wint Facebook-Vertaalwedstrijd

Uitslag 29ste Editie van de Facebook-Vertaalwedstrijd: Hubert Voorhoeve wint.

Hubert Voorhoeve wint met zijn versie van ‘Comme à la radio’ van Brigitte Fontaine de 29ste editie van de op Facebook gehouden Vertaalwedstrijd. (Zie dit bericht over ontstaan, doel en werkwijze van deze groep). John Groosman werd tweede en Ric Berretty werd derde.

Brigitte Fontaine (Morlaix, 1940) is een Franse zangeres. In 1965 verscheen haar eerste jazzy album. In 1970 werkte zij samen (met het Art Ensemble of Chicago) aan de LP Comme à la radio. Dit album brak met de Franse chanson-traditie. Vanaf dat moment was zij een van de prominentste Franse underground-zangeressen.