Veroordelen of niet veroordelen

Onlangs verscheen bij Rainbow een herdruk van Rosario, de roman van de Colombiaanse schrijver Jorge Franco, waarmee hij internationaal doorbrak. Luc de Rooy tekende voor het nawoord van die uitgave. De Contrabas mag een lange versie van het nawoord overnemen; in het boek zit een korte versie. Kopers van het boek, en mogen het er veel zijn, hebben dus eigenlijk pas een compleet boek in handen als ze dit bericht tot zich nemen::

Veroordelen of niet veroordelen

Of over het engagement in Jorge Franco’s Rosario

Tekst: Luc de Rooy

 Medellín, midden jaren tachtig; de Colombiaanse stad is veranderd in een slagveld. Het Medellín-kartel van Pablo Escobar heeft onlangs de oorlog verklaard aan het Cali-kartel, waardoor er elke dag slachtoffers, tientallen slachtoffers vallen. Maar niet enkel onder de drugskartels zijn doden te betreuren, ook onder gewone burgers, vakbondslieden, mensenrechtenstrijders en politici. De tweede stad van Colombia is een oord geworden waar je niet meer zomaar over straat kunt. Hierin, in deze omstandigheden van angst, drugs en moordescaders, is Jorge Franco’s roman Rosario gesitueerd, de roman over de fictieve Rosario Tijeras, een meisje in de onderwereld van Medellin, die op een avond neergeschoten wordt. Tijdens de nacht dat ze in het ziekenhuis zal sterven, vertelt haar beste vriend over haar leven, over de relatie die ze had met een vriend van de verteller, en over de geweldsspiraal waarin Colombia in de jaren tachtig van de twintigste eeuw is terechtgekomen.

Héctor Abad over de voetbalmaffia

Inleiding en vertaling Luc de Rooy

Onlangs stond er een column van Youp van ’t Hek in NRC Handelsblad over de vermeende verkochte wedstrijden Ajax-Real Madrid en Dinamo Zagreb-Olympique Lyon. Zijn stelling was dat Ajax-fans dit soort praktijken maar moesten slikken, want zo zit het potje voetbal nu eenmaal in elkaar:

‘Ajaxsupporters [moeten] niet zo verontwaardigd reageren. Dit is de voetbalwereld. Dit is een deel van de competitie. Het geld regeert. Ook bij aankopen van dure spitsen dicteert de dikste portefeuille. In Nederland zijn dat een paar rijke clubs en internationaal regelen Barcelona, Real Madrid, wat maffiose Russen en Berlusconi de zaken. Zo simpel is dat. Die zaken gaan zelden zuiver. Corrupte makelaars, steekpenninggevoelige bestuursleden, toevallig blunderende keepers, bizar falende spitsen. Er zit vaker dan we weten een hele vette knipoog achter. Achter alles? Achter alles!’

Ik moest bij het lezen meteen denken aan een column van Héctor Abad, een van de belangrijkste schrijvers van Colombia, die toevallig een week eerder in El Espectador stond, en waarin een thema aangesneden werd dat groter was dan de discussie of Ajax (of Lyon) door had moeten gaan in de Champions League. Ik benaderde Abad en met zijn toestemming mogen we zijn column hier in het Nederlands plaatsen.

Abad lijkt in tegenstelling tot Van ’t Hek niet gelaten te reageren, wil juist misstanden aankaarten en mensen niet de andere kant op laten kijken, zoals dat jaren lang gebeurde in het Colombiaanse voetbal. Nou zal iedereen zeggen: ‘Maar dat was/is Colombia!’ Uiteraard. Maar ontkennen dat clubs in Europa verbindtenissen aangingen, zijn aangegaan of nog altijd aangaan met dubieuze partijen, zal niemand lukken: AC Milan is de club van Berlusconi – zegt genoeg; tientallen teams in Europa worden gesponsord door legale goksites (waaronder twee van de vier teams die hierboven genoemd worden, en toevalligerwijs de twee teams die doorgaan: Lyon én Madrid – gesponsord door Betclic en Bwin.

Over Nicanor Parra: door Alejandro Zambra

Op donderdag 1 december werd bekend dat Nicanor Parra de Premio Cervantes toegekend was, de belangrijkste literaire oeuvreprijs in het Spaans taalgebied. De prijs gaat afwisselend naar een auteur uit Spanje of een auteur uit Latijns-Amerika. Na Gonzalo Rojas en Jorge Edwards is de 97-jarige Parra de derde Chileen die de prijs in ontvangst mag nemen.

Onverwacht was het, maar er is in ieder geval in Zuid-Amerika niemand die Parra de prijs misgunt. De dichter wordt al tientallen jaren gezien als een poëzievernieuwer. Toen iedereen het nog had over het classicisme van landgenoten (en Nobelprijswinnaars) Neruda en Mistral, had hij al heel rebels spreektaal,  het vrije vers en het wild-geschreven gedicht, door elkaar gegooid en strooide zijn vaak geëngageerde poëtica over het Zuid-Amerikaans continent.

Het leverde hem de naam cultdichter op en heel veel (na)volgers. Naast vele anderen was Roberto Bolaño een groot liefhebber. Die merkte over hem op: ‘Nicanor Parra schrijft alsof hij morgen nog geëlectrocuteerd zou kunnen worden.’ Misschien zat hier ook wel iets van waarheid in. Parra was namelijk een van de weinige kunstenaars die tijdens de dictatuur in Chili bleef, en openlijk bleef publiceren.

Parra, de broer van Violeta Parra (de schrijfster van het wereldberoemde lied Gracias a la vida) zou je kunnen zien als de Lucebert, de Vinkenoog, of de Remco Campert van Chili – misschien wel alle drie in één: de rebelse dichter die in ieders lezershart gesloten is, die literatuur schrijft met een knipoog, met een groot gevoel voor taal, met een boodschap en met een geheel eigen repertoire.

Hieronder een essay dat Alejandro Zambra in 2010 over hem schreef. Eerder opgenomen in Revista Dossier en later in zijn essaybundel No leer.

Luc de Rooy van Uitgeverij Karaat (en in die functie de Nederlandse uitgever van Zambra) tekende voor de vertaling: