Een boksbal van de Vlaamse poëzie

De Vlaamse poëzie van na de Tweede Wereldoorlog, hoe ziet die er eigenlijk uit? Die vraag wordt voor het eerst grondig beantwoord in de nieuwe, door het Poëziecentrum uitgegeven bloemlezing Hotel New Flandres. 60 jaar Vlaamse poëzie 1945-2005 van Dirk van Bastelaere, Erwin Jans en Patrick Peeters.

door Bart Van der Straeten; uit: De Morgen >>

Bijzonder aan deze bloemlezing is dat ze niet de “mooiste” gedichten uit de Vlaamse poëzie verzamelt, of poëzie over liefde of dood. Neen, Hotel New Flandres, naar een gelijknamig hotel in Sint-Niklaas, is een bloemlezing die literair-historisch verantwoord en representatief wil zijn. Zij wil dus een zo beredeneerd en zo accuraat mogelijk beeld geven van de Vlaamse poëzieproductie in de laatste zestig jaar. Wat het beredeneerde betreft, zit het alvast snor: het boek bevat een lijvige inleiding waarin de samenstellers – verstandige en ook wel militante critici onder aanvoering van de Führer van de postmoderne Vlaamse poëzie Dirk van Bastelaere – hun keuze verantwoorden.

Van Bastelaere, Jans en Peeters hebben met deze bloemlezing een duidelijk doel voor ogen: een correctie bieden op het “ergerlijk simplistische” beeld van poëzie dat vandaag in de media wordt uitgedragen, op “de poëzie van Gedichtendag, van Canvas en de De Coninckprijs, van de boekenbijlagen, de fietsroutes, de stadsdichters en De laatste show.” Tegenover de toegenomen populariteit van poëzie in al deze verschijningsvormen, zeggen de samenstellers, staat een afgenomen kennis, vooral dan met betrekking tot de diversiteit, de geschiedenis en de ontwikkeling van het genre: “de massa accepteert probleemloos een particulier, beperkt, historisch bepaald, simplistisch beeld als algemeen geldig.” Op deze vlakken wil Hotel New Flandres dan ook het dominante beeld corrigeren, met meer aandacht voor de heterogeniteit van de Vlaamse poëzie en een beter bewustzijn van de literair-historische ontwikkeling ervan.

Hotel New Flandres, niet ingecheckt (3)

tijd

weet je het nog?
je bewondering voor hem was beheerst
als de klanken van zijn gitaar
maar achter die rust
bevroedde je de onrust
van verre jaren
urenlang bleef je luisteren
naar de waterval en de gitaar
maar het begon te regenen
en je liep naar hem toe
met de vijf Engelse woorden
die je van mama had meegekregen
om hem te vragen in je tekenschrift
je naam in het Japans te schrijven

© Bart Stouten, uit: Saporro Blues, uitgeverij P, 2002

Anne-Mie Van Kerckhoven in Hotel New Flandres

© 2002 Anne-Mie Van Kerckhoven, Untitled

Eén van die verrassingen in Hotel New Flanders is de Antwerpse kunstenares Anne-Mie Van Kerckhoven van wie twee gedichten werden opgenomen. Anne-Mie van Kerckhoven brengt de meest uiteenlopende media samen in complexe installaties. Ze tekent, schildert, doet performances, maakt computeranimaties en video-installaties. Onlangs liep er een indrukwekkende retrospectieve van haar tekenwerk in het Brusselse kunstencentrum Wiels. Tekst is altijd nadrukkelijk aanwezig  in het werk van deze feministische kunstenares. Toch blijft het vreemd dat ze ook tot de Vlaamse naoorlogse poëzie gerekend wordt.
Klik op onderstaande link voor een gedicht van van Kerckhoven.

Dichter tegen wil en dank opgenomen in Hotel New Flandres

Vrijdag 5 december, De Standaard der Letteren. Journalist en historicus Marc Reynebeau hangt zijn column over Hotel New Flandres op aan één gedicht .  Een opmerkelijk uitgangspunt voor een bespreking van een bloemlezing die per definitie toch uit meer dan één dichter bestaat. En des te opmerkelijker als je bedenkt dat het gedicht in kwestie geschreven is door de recensent zelf. Reynebeau ten prooi aan het Van Bastelaere-syndroom? Allerminst. Veel liever zag de historicus zijn jeugdzonde voorgoed in de rivier der vergetelheid ten ondergaan. Maar dat is hem dus niet gegund.

Hotel New Flandres, Hoorne in Knack

Ter gelegenheid van het dertigjarige bestaan van Poëziekrant en het vijfentwintigjarige bestaan van het Poëziecentrum vroeg oprichter en Afgevaardigd Bestuurder Willy Tibergien aan Dirk van Bastelaere, Erwin Jans en Patrick Peeters om een bloemlezing te maken van de poëzie in Vlaanderen na 1945. De heren mochten de anthologie best van een eigenzinnige toets voorzien, zolang ze maar literair-historisch verantwoord was en representatief voor de poëzieproductie in Vlaanderen. Als uitgangspunt gold de rijke poëziecollectie van het Poëziecentrum, de thuisbasis van de poëzie in Vlaanderen, gevestigd aan de Vrijdagmarkt te Gent. Alle bundels van Vlaamse auteurs die na 1945 werden gepubliceerd – door professionele uitgevers, amateuruitgevers of in eigen beheer – werden doorgenomen.

Bloemlezersschoenen (1)

Hotel New Flandres, niet ingecheckt (2)

Een vogel

Een vogel is een vis die niet kan vliegen.

Een vogel is een vis die niet zonder water kan
en op het droge snakt naar lucht.

Een vogel is een vis die hoog moet
omdat hij lijdt aan dieptezucht.

Een vogel moet landloos balanceren
op de horizon tussen verlangen en vlucht.

Een vogel is een vis die tegen de hemel
kleeft, een beest dat zijn lot lipleest.

Maar een vogel is en blijft een vis.

Jan Geerts, uit: Tijdverdriet en andere seizoenen, Uitgeverij P, 2004

Nederlanders kennen niets van Vlaamse poëzie

28 november 2008 - Vlaams nieuws Is de nieuwe bloemlezing over de Vlaamse poëzie sinds 1945 gedurfd en eigenzinnig of ijdel, etnocentrisch en elitair? Op de poëzieblog De Contrabas wordt gescholden en gesneerd als nooit tevoren.
    
Hotel New Flandres ontstond op vrij banale wijze - namelijk ter gelegenheid van de 30e verjaardag van de Poëziekrant en de 25e verjaardag van het Poëziecentrum - maar een doorsnee bloemlezing is het allerminst geworden. De samenstellers kozen niet zomaar een representatieve verzameling gedichten; ze construeerden ook een hiërarchie.

Hotel New Flandres, niet ingecheckt (1)

Heer en knecht

Heer, in de schaduw van Uw huis
heb ik mijn stoel gezet, en mij
een hut van rozenhout gebouwd.
Onthoud mijn naam en dat ik blij

hier al mijn dagen zou verslijten.
Uw huis ligt schoon gebakerd daar,
omhoog in 't licht; mijn hut
vol bloemenhout ligt lager, waar

het koel 's namiddags is en goed
om naar Uw zon te kijken; want
een hart dat van de zomer houdt
wenst zich soms schutting in de brand

en mint het licht om 't schaduwspel
de schaduw om de zon; Gij woont
daar hoog: Gij vindt in 't licht behagen;
ik woon omlaag in 't rozenhout
en heb U ziend, Heer, niets te vragen.

© Paul Verbruggen, uit: Heer en knecht (1955); geciteerd uit: Er is iets om de dingen heen, Sandwich-reeks 18, Van Gennep, 2008

Bloemlezersbril (3)

© Marcel Broodthaers