Avond

Ik ben bekend met het
over 13 logge treden gaan.
Het fluisteren van muren. En
behang dat mijn naam draagt.

Maar daar ben ik niet.

Ik verkeer in het geroezemoes,
van een kerk die uit straten bestaat.
Hier zie ik mijn naamvader.
Mattheus klinkt het.

Toch. Ik mis mijn huis.

Zittend op deze heilige plek,
denk ik aan een schelle cimbaal.
En even aan het meisje; zwart als kool.
Dan sta ik op. Het moet.

Buiten speelt Antwerpen viool.

 

Tijs van Bragt

Comments

[Geplaatst door: Paul van de Wiel]

Horror, dreiging. Knap gedaan.

[Geplaatst door: tvanderwacht]

Maakt een hoop los - Kruisweg(13 treden?) ,Jezus,Bach,kerk, thuis, Antwerpen bij nacht, zwart -zigeunermeisje?- dansend? op vioolmuziek, Roemeens orkest van Gregor Seban junior.
Gelukt gedicht? Roept heel veel (te veel!?)op. Maar ik blijf bij...kitsch.

[Geplaatst door: Harry J.M. Kleinhoven]

Onzorgvuldigheden... "over 13 logge treden gaan"... Hoe kan een trede log zijn? 'log' is een attribuut van beweging, niet van stilstand, betekent 'traag en zwaar', zoals bij: 'een logge olifant'. "een schelle cimbaal"... Hoe kan een cimbaal schel zijn? 'schel' is een attribuut van geluid, niet van stilstand, betekent 'hoog en doordringend van klank'. Een cimbaal kan dus wel schel *klinken*, niet schel *zijn*. De komma achter "geroezemoes" lijkt me overbodig (ook grammaticaal gezien), suggereert een ademhalingspauze die er toch al was (regeleinde). Hetzelfde geldt voor de komma achter "heilige plek". De puntkomma in "denk ik .. even aan het meisje; zwart als kool" intrigeert: is hierbij het denken zwart of gaat dit over het meisje (bv. levend verbrand), of wellicht beide? Het is wat mij betreft dit ene leesteken wat het gedicht net iets meer dan middelmatig maakt, en dat middelmatige komt (helaas, helaas) mede door de eerder genoemde wringende onzorgvuldigheden.

[Geplaatst door: Mats]

Sorry hoor Harry, maar die pragmatische analyses beginnen me nu echt op een hoge mate te irriteren. Dat schel een attribuut is van geluid en niet van stilstand, maakt helemaal niet uit. Poezie is juist geen waarheidsgetrouwe taal, die zuiver praktisch van aard mag zijn.

Je noemt de poëtische vondsten onzorgvuldigheden, terwijl ik ze juist benoem als datgene wat de poëtische taal doet onderscheiden van het normale. Wat krijg je anders voor poezie? 'Het geluid was schel' ? Dat is toch saai. Kom nou.

[Geplaatst door: tvanderwacht]

Sorry Mats, op een hoge mate, wat moet ik, Theo, daaronder verstaan? Of bedoelde je een hoge toon aan te slaan, en waarom dan niet op dat zelfde schelle cymbaal, alhoewel, schele hier wellicht niet beter maar wel mooier zou staan. Overigens Mats, wat bedoel je met poëtische taal ter onderscheiding van
normaal?Als je me dat kunt uitleggen, ben ik je eeuwig dankbaar. Wel kom aan.

[Geplaatst door: Paul van de Wiel]

Harry: Kan een landschap somber zijn? Volgens jou niet, maar deze overdrachtelijke vormen komenook in proza veel voor. Vergelijk ook: een hard karakter, heldere taal. En in poëzie mag nog veel meer dan in proza. Je bent veel te puristisch, het gaat erom of je begrijpt wat de dichter bedoelt. Het mooie van dit gedicht is dat je je fantasie de vrije loop kunt laten, het intrigeert zoals tvanderwagt bedoelt. Is het kitsch? Voor de één wel, voor mij niet.
Paul

[Geplaatst door: Willem Thies]

Ter ondersteuning van Mats:

Een wellicht niet vaak, maar toch regelmatig gebruikte stijlfiguur in poezie is de hypallage.
Zie hieronder (gecopypaste - anders kost het zo veel moeite & woorden). Daar valt 'blinde muur' nog aan toe te voegen - 'een goede fles wijn' komt in het alledaags spraakgebruik erg vaak voor. Volkomen vergelijkbaar met 'logge treden' is 'luie stoel'. (En zo zou je ook moeten kunnen zeggen 'luide gitaar' of voor mijn part zelfs 'fluisterende gitaar', of 'zwijgende gitaar', terwijl dat toch echt niet 'kan' - maar dan belanden we weer bij een andere stijlfiguur.)

Argh, ik zou *niet* meer reageren, maar enfin, hier 'wat informatie verkregen door een googelactie' bij wijze van uitleg - H. (the one who shall not be named), doe er je voordeel mee.

Wat is een hypallage?

Een hypallage is een stijlfiguur, zoals een metafoor, een pleonasme en een tautologie. Hypallage betekent letterlijk 'verwisseling'. Het Griekse hupallagè betekent 'verandering' (van hupo- ('onder') en allassein ('verruilen')). Er wordt een bijzondere combinatie van een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord mee bedoeld. In zo'n combinatie verschuift er iets in de relatie tussen deze woorden: het bijvoeglijk naamwoord staat weliswaar voor zijn kern, maar het verwijst naar iets of iemand anders, bijvoorbeeld de waarnemer. Enkele voorbeelden zijn:

* de warme bakker (niet de bakker is warm maar zijn brood, omdat hij het zelf bakt);
* ik zit graag in die luie stoel (niet de stoel is lui, maar wie erin gaat zitten);
* een goed glas wijn (niet het glas is goed maar de wijn);
* een sociale huurwoning (niet de huur of de woning is sociaal, maar het idee erachter).

De hypallage is een vorm van metonymisch of indirect taalgebruik.

-----------------

Verder: mooie vorm, dit gedicht.

[Geplaatst door: Willem Thies]

@ Paul: onze reacties kruisten elkaar: 'een somber landschap' is ook een mooi voorbeeld (van volgens mij een hypallage, waarbij 'somber' inderdaad naar de waarnemer of de 'gebruiker', het subject, verwijst, het effect op hem - en niet op 'het ding zelf').

[Geplaatst door: Lilian Caessens]

Ik vind dit gewoon een prima gedicht. En die adjectieven zetten de beelden in dit gedicht juist [wat mij betreft] in beweging.

[Geplaatst door: Tijs van Bragt]

Dank voor jullie reacties.