Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« Jan-Willem Anker: Het plein | Hoofdmenu | Recensies ‘Boeken die ik twaalf jaar niet heb gezien’ in NRC en Parool »

11 juni 2015

Gelezen boeken: Martin de Haan

5540b_9789029538527_cvr-184x294Een ding leer je van Aan de rand van de wereld: Michel Houellebecq: Michel Houellebecq spreekt zichzelf graag tegen. Ook is hij niet vies van een stevige opmerking, zo nu en dan. Maar dat is ‘buitenkant’. Wat het boek van De Haan vooral leert: Houellebecq is een gewoon mens, een mens met allerlei interessante theorieën weliswaar, met zo zijn eigenaardigheden en een literair talent dat maar een keer per generatie voorkomt; maar toch, een gewoon mens.

Wat ik hier doe is Houellebecq kleiner maken. Ik bezweer mijn angst voor deze schrijver door een eigenschap aan hem te hechten die met zijn literaire werk niks te maken heeft. Maar aardige mensen zijn nu eenmaal gemakkelijker in de omgang en als Houellebecq aardig is, is hij een stuk beter te begrijpen dan nu, nu hij eh... op een andere manier aardig is. Want laat ik eerlijk zijn, de persoon van Houellebecq verontrustte me, lange tijd; ik wist niet zo goed wat ik van hem moest vinden. Tot vorig jaar ineens het kwartje viel, toen ik De wereld als markt en strijd herlas voor een rubriek in Tzum:

Houellebecq beschrijft in deze debuutroman zijn eenzaam-wording. Dat hij sinds die tijd voortdurend een provocateur is genoemd, dat zijn werk wordt gezien als een klap in het gezicht van de goede of correcte smaak lijkt me een eh.. gotspe. Ook al wil hij zelf nog zo graag afkeer wekken. Hij schrijft als de vrije, volledig eenzame schrijver die hij is over wat hij waarneemt. Zonder lippendienst te bewijzen aan een ideologie of theorie. Hij is een eiland geworden, een niet-communicerend vat in een wereld vol communicerende vaten.

Wat me aan Houellebecq verontrustte, dat was ikzelf - en De Haan heeft me dat via zijn beschouwingen en interviews duidelijk gemaakt.

De Haan begint zijn boek zo, bijna geruststellend:

Dit is een boek zonder voetnoten, en eerder een polygrafie (als dat woord zou bestaan) dan een monografie: geen systematische uiteenzetting over ‘leven en werk’ van een van de belangrijkste schrijvers van onze tijd, maar een reeks losse stukken die allemaal een bepaald aspect van zijn werk (en soms van zijn leven) uitlichten. Een fricassee kortom, in de eerbiedwaardige traditie van Montaigne. Ik heb allerminst de pretentie een objectief totaalbeeld van Houellebecqs oeuvre te geven. Het enige wat ik ermee hoop te bereiken, is dat u zin krijgt om zijn boeken erbij te pakken.

 Het is hem gelukt, al had ik sommige boeken van Houellebecq (eigenlijk de meeste, op Mogelijkheden van een eiland en de briefwisseling met Bernhard-Henry Lévy na) al gelezen, maar ook voor de al iets gevorderde lezer is de introductie van De Haan de moeite waard. Chronologisch geeft hij een overzicht van de boeken die Houellebecq publiceerde, teksten die hij afwisselt met interviews die hij de auteur mocht afnemen door de jaren heen.

Wat De Haan heel goed inzichtelijk maakt is het constante, soms onbewuste, verzet van Houellebecq tegen de wereld en tegen de heersende opvattingen. Daarin is hij overigens veel Franser dan hij zelf misschien zou willen; hij is net als sommige van zijn illustere voorgangers, zoals de door hem versmade André Malraux, mede-vormgever van het publieke debat, ook al mengt hij er zich anders in dan zijn voorgangers en bestaat zijn rol vaak uit een veelbetekenend zwijgen. Maar elke steen die hij in de vijver gooit maakt brede kringen.

In een van de interviews die De Haan Houellebecq afneemt zegt hij iets heel interessants. Het gesprek gaat over De kaart en het gebied, waarin kunstenaar Jed Martin roem verwerft door foto’s te maken van details van Michelinkaarten. De mensen die zijn werk kopen doen dat vooral uit heimwee, of omdat ze in zijn werk iets ‘echts’ herkennen; de werken zijn niet langer foto’s van kaarten, maar representaties van de werkelijkheid, van een geruststellende, vastgelegde werkelijkheid. Houellebecq zegt dan:

Maar er is toch een probleem met kaarten, zoals ik ooit heb geschreven, in Lanzarote geloof ik: als je de schaal vergroot, gaat het fout. Het gaat fout wanneer de dorpen geen samengesmolten eenheden meer vormen, maar uiteenvallen in huizen. Dan begin je je relaties tussen levens voor te stellen. Er is een harmonie die geen stand meer houdt, die verbrokkelt. Het wordt allemaal te werkelijk.

Een voortdurende strijd tussen de wereld en de werkelijkheid, tussen betrokkenheid en afgezonderdheid; dat is wat Houellebecq zo interessant maakt. Dat, en zijn fenomenale stijl. De Haan heeft die in groots Nederlands tot ons gebracht en zorgt nu ook voor een onmisbare gids tot het meest controversiële (en hechte) oeuvre van de toekomstige Nobelprijswinnaar (en als hij die niet wint, hebben ze in Zweden stof in de ogen).

Oh ja, en dan had ik het nog niet eens over de tekst van Houellebecq zelf, die in het boek staat, ‘Doodgaan’, een kruising tussen een essay en een verhaal waarin hij onder meer eer bewijst aan Patrick Modiano, een literaire halfbroer. Een mooi slotverhaal, waarin alle thema’s nog een keer worden hernomen, een verhaal dat De Haans verhaal rond maakt.

Reacties

Hans van Willigenburg

Dit boek staat op de nominatie om zsm door mij gelezen te worden. Dit stuk moedigt daar nog eens bij aan. Dank!

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...