Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« De Libris Longlist 2013 | Hoofdmenu | De Majesteit stopt »

28 januari 2013

Dansen tot na sluitingstijd: het tweede, papieren leven van Poëzierapport (2)

Coster DansentotnaS-1

Op 28 januari verschijnt: Dansen tot na sluitingstijd. Het beste uit Poëzierapport (samenstelling: Philip Hoorne); daarmee krijgt dit jammer genoeg verdwenen initiatief een tweede, papieren leven dankzij uitgeverij Van Gennep en is een aantal recensies voor de eeuwigheid bewaard.

De komende drie dagen werken Laurens Jz. Coster en De Contrabas samen om het boek onder de aandacht te brengen: elke dag een gedicht op LJCoster en elke dag een stuk van een recensie op De Contrabas. Vandaag: Erik Solvanger. Een uittreksel uit de recensie van Slijp het sternum door Willem Thies leest u hieronder, het gedicht dat de redactie van LJ Coster koos, staat hier.

De eerste afdeling, ‘Risus sardonicus’, bevat (net als Solvangers debuutbundel overigens) verschillende verwijzingen naar de piraterij: een papegaai op een schouder, een houten been stampend op het dek, een ziekenboeg. Dit is geen toeval. Niet alleen roept het fenomeen van de piraterij (althans de westerse, vroegmoderne piraterij) op zichzelf al een bijna surrealistische, kleurrijke wereld van stateloze vrijbuiters op, ook is het groteske archetype van de piraat verbonden met de aantasting van het lichaam en met vervreemding: een haak als hand, een houten been (primitieve prothesen, zoals die nu in Afrika en bijvoorbeeld Cambodja nog steeds algemeen worden gebruikt) en een ooglap. Ontstekingen in armen en benen leidden midden op zee vaak onherroepelijk tot amputaties. Een veelvoorkomende ziekte was scheurbuik: haar en tanden vallen uit, het tandvlees bloedt, de huid droogt uit, benen zwellen op. Ontbrekende lichaamsdelen, ziekte, aantasting – dit zijn de associaties van piraterij in de context van Slijp het sternum.

Het mooiste gedicht van die eerste afdeling vind ik het volgende (alle gedichten uit de bundel zijn overigens titelloos):

---

Ik werd wakker van het bonken van mijn hoofd
tegen de deur. Ik geloof dat ik mijzelf naderde.

Om mij heen, of in mij, bewoog een voertuig
met grote snelheid, ik wilde knielen

maar mijn knie stootte tegen de muur, het plafond.
Ik was doof voor de vele geluiden die me restten.

Iedere dag dringt zich op als een onrijp abces,
zelfs de duivel verzuimt zijn tanden erin te zetten,

zout te strooien, mij te likken, te verleiden. Zag ik het?
Het zijn mijn voeten die mij met grote snelheid naderen.

De ik in het gedicht is volkomen gedesoriënteerd. Het is niet zo ongewoon dat iemand ontwaakt door het bonzen, of bonken, op de deur, maar hier wordt de ik wakker van het bonken op de deur door zijn eigen hoofd. Hij bemerkt (ziet? voelt?) dat een voertuig met grote snelheid beweegt, maar kan dit voertuig niet plaatsen, kan het niet lokaliseren – is het buiten hem of in hem aan het cirkelen? Hij wil knielen maar zijn knie stoot ‘tegen de muur, het plafond’. Wordt hier bedoeld dat zijn knie tegen een muur óf plafond stoot, of tegen een muur en vervolgens het plafond? Of ís de muur tevens het plafond? En stoot hij hiertegen omdat hij zich vergist, de muur of het plafond voor de vloer aanziet (hij wil immers knielen)? Of is de ruimte zo klein (of de ik zo groot) dat hij zich abusievelijk stoot terwijl hij probeert te knielen? Het is heel moeilijk om je deze ik voor te stellen, de houding waarin hij verkeert en de ruimte waarin hij zich bevindt. Aanvankelijk dacht ik dat hij ontwaakte en ontdekte dat hij zat opgesloten in een kist – of in de laadruimte van een vrachtwagen, achter in een busje, of in een kofferbak (maar hoe zit het dan met die deur?). Het werkt desoriënterend en beklemmend, benauwend (op een heel letterlijke wijze). En dan komt het: ‘Het zijn mijn voeten die mij met grote snelheid naderen.’ Hij constateert wat eerst nog maar een vermoeden was: ‘Ik geloof dat ik mijzelf naderde.’ Blijkbaar zijn zijn eigen voeten het ‘voertuig’ waar in regel 3 sprake van is. Maar dan is de ik een soort hybride, een gespleten wezen: hij nadert en tegelijkertijd wórdt hij genaderd. Zijn voeten lijken zich te hebben losgemaakt van de rest van zijn lichaam en opereren zelfstandig, buiten de controle van de ik om (zoals iemand kan ontwaken doordat zijn eigen handen hem aan het wurgen zijn – maar hoe wring je die in godsnaam weer los?). Het is de ultieme vervreemding: een lichaamsdeel dat onafhankelijk handelt, en zich zelfs tegen het geheel kan keren.

Het is een uiterst verwarrend maar intrigerend gedicht, waarin de lezer net genoeg aanknopingspunten krijgt om zich er een voorstelling (of eigenlijk: allerlei voorstellingen) van te maken, maar zonder dat duidelijk is waar het precies over gaat. Mijn laatste gedachte was dat de ik rondjes rent in een rollende ton. Maar stuk voor stuk zijn het geen sluitende verklaringen. Het gedicht geeft zichzelf niet prijs. De verwarring en desoriëntatie van de lezer vormen een echo van die van het lyrisch ik. Uit ‘Zag ik het?’ spreekt ongeloof, verbazing, verbijstering. Zag ik het wérkelijk? Het kan niet waar zijn!

(…)

Reacties

Laat een reactie achter

Reacties worden gemodereerd en zullen niet verschijnen op deze weblog voordat de auteur ze heeft goedgekeurd.

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...