Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« Mr. Trololo overleden | Hoofdmenu | Inzendingen Nationale Gedichtenwedstrijd online »

04 juni 2012

Hartverscheurend artikel Geerten Meijsing

In de Volkskrant van afgelopen zaterdag (2 juni 2012) stond, verdeeld over pagina 32 en 33 (Opinie&Debat) een hartverscheurend artikel van Geerten Meijssing. Titel: "Letterenfonds komt niet meer op voor de kwaliteit van de literatuur." Kern: het Nederlands Letterenfonds gooit (min of meer noodgedwongen) het roer om en zal subsidieregelingen die nu bestaan gaan herzien (meer aandacht voor debutanten en voor auteurs die "zichtbaar" zijn) en inkomensvoorzienende regelingen als het eregeld worden geschrapt. Omdat het artikel van Meijsing niet online staat, hieronder een samenvatting.

Meijsing combineert de ontwikkelingen die hij schetste, als de ware retoricus die hij is, met de ondergang van het avondland, die nu toch wel is ingezet. De literatuur is dood. Dit gebeurt echter niet voordat hij de nodige pluimen in het fonds heeft gestoken:

"De oprichting van het Fonds voor de Letteren betekende een enorme stap in de emancipatie van letterkundige auteurs." en: "Het Fonds voor de Letteren is voor het merendeel een groot succes gebleken. Wanbeheer, vriendjespolitiek of belangenverstrengeling zijn nauwelijks of niet voorgekomen. De leesbehoefte van het publiek heeft vroeger nooit voor mogelijk gehouden proporties aangenomen, de uitgeverijen hebben er garen bij gesponnen en voor het eerst hebben twee of drie generaties schrijvers een menswaardig, bijna normaal bestaan kunnen leiden; met toppen en dalen weliswaar, en zonder ooit een hypotheek te kunnen aanvragen - een 'vast inkomen' of pensioen hebben ze namelijk niet, aangezien de subsidies van jaar tot jaar al dan niet worden toegekend."

Nadat u, vooral om die zin over "wanbeheer, vriendjespolitiek en belangenverstrengeling", uw lachtranen heeft gedroogd, moet u niet vergeten om uw zakdoek paraat te houden. Hoewel, Meijsing houdt het lange tijd positief:

"Ik ben een van de gelukkigen geweest die in de vette jaren met het Fonds is meegegroeid. Na twee grote romans en heel wat vertalingen door mijn uitgever op het Fonds geattendeerd, kreeg ik aanvankelijk beurzen van een of twee maanden, later van drie naar zes, en na het winnen van een tweede grote prijs uiteindelijk een paar keer voor een vol jaar. Het resultaat is een rijk oeuvre, waarvan eenieder mag beoordelen of het, en daarmee het Fonds, bestaansrecht heeft. Moet ik mij daarvoor schamen of schatplichtig voelen tegenover de belastingbetaler? Welneen: ik zie schrijvers als hovelingen, ook in het verleden altoos onderhouden door het hof, waarop zij impliciet, vaak in verholen vorm, kritiek uitten, een hunner voornaamste taken. Wel zag ik het als een plicht mij verre van het Fonds en zijne adviseurs te houden, zoals ik ook nooit bevriend heb willen zijn met literaire critici. Het hoort niet: vriendjes te worden met de subsidiegevers of in een commissie of jury plaats te nemen die over je collega's oordeelt."

Waar wil die man met zo veel vriendelijkheid eigenlijk heen? Er is nog niks aan de hand, zou je zeggen. Maar gelukkig! Daar klopt het noodlot al aan de deur:

"Twee keer heb ik mij in persona aangediend bij de directeur van het 'Huddehuis', toen ik tegen de 60 liep. Bezorgd voor de toekomst - en ik was de enige niet - had ik bij uitzondering een onderhoud aangevraagd over hoe het in de toekomst moest, wanneer je door ziekte of ouderdom onmogelijk meer elk jaar een volwassen boek aan het licht kon geven. Een kouwe kermis, waarvan ik ontgoocheld huiswaarts keerde! Mij werd bruut te verstaan gegeven dat het Fonds geen sociale voorziening was of garanties bood; dat schrijven hoogstens een bijbaantje kon zijn, en dat op heden elke subsidievrager werd geadviseerd zijn inkomen elders te betrekken. Wat krijgen we nu? Een Fonds dat opgericht is om de literaire schrijver een zelfstandig bestaan te bieden bleek nu opeens geen boodschap meer te hebben aan het schrijverschap als levenskunst en -doel op zichzelf? Ik was verbluft. Maar het leek mij niet verstandig om te bijten in de hand die mij gevoed had, al die jaren. Ik zou de Firma loyaal blijven. Een loyaliteit per eenzijdige acte, zo is gebleken."

Ja, het is triestig als het regent in de herfst, zeker als het daarbij geen nieuwe fondsgelden regent. Wat ooit de generatie Polet-TenBerge-Vogelaar overkwam, overkomt nu de wat oudere schrijvers van de leeftijd van Geerten Meijssing: een altijd gunstig uitgevallen subsidieregeling verkruimelt. Dat is zuur, ik snap het. Maar is het ook onoverkomelijk? Meijsing:

"Nu het officiële beleidsplan van het nieuwe, sterk in budget gereduceerde, Nederlandse Letterenfonds. We lezen daarin dat het Fonds wil inspelen 'op de ingrijpende veranderingen in het literaire landschap', bestaande uit door de uitgeverijen zogenaamd aangekondigde titelreductie en de 'digitalisering', nog zo'n malicieus bijgeloof. (Het digitale boek is een oxymoron, want van een boek is dan geen sprake meer.) Maar verdorie! Daarmee roep je het onheil op! Een Fonds dat garant zou staan voor de kwaliteit De Volkskrant - NL - Opinie en Debat, Saturday 2 June 2012, 1907 words - 2/3 van de Nederlandse literatuur, moet juist opkomen voor het goed uitgegeven boek. Niks geen digitalisering: dat is wedden op een blind paard! Het is een self-fulfilling prophecy waarmee het Fonds zichzelf (en de schrijver) overbodig maakt. Voorts wordt, volkomen ondoordacht, aangekondigd dat schrijvers die al langer meegaan en reeds eerder een fatsoenlijke beurs hebben genoten, weinig meer te verwachten hebben (ook de 'eregelden' zijn in één moeite door afgeschaft), omdat het Fonds zich vooral wil richten op debutanten (wat krijgen we nu voor omgekeerde redenering?) en op auteurs 'die zichtbaar zijn'. Lees: de verrekijk. Wel sodeju! Een schrijver hoeft helemaal niet 'zichtbaar' te zijn, juist liever niet. Zijn boeken moeten spreken, 'zichtbaar' zijn zo men wil; de schrijver zelf zondert zich bij voorkeur en uit de aard van zijn métier juist af! Zijn onbeduidende persoon voegt aan zijn werk niets toe; hij staat slechts in de schaduw van dat werk, en zijn, als per geboorte vrijgegeven, geesteskinderen moeten op eigen benen kunnen staan en een zelfstandig leven leiden, als ze de moeite waard zijn."

De verdeling van subsidiegelden is, lijkt mij, geen pretje om te doen. De politiek bemoeit zich met het fonds, de schrijvers willen iets van het fonds, en het fonds moet proberen om er het beste van te maken - maar is ook bezig met het handhaven van de positie die het fonds nu eenmaal heeft. Kortom: er spelen wel degelijke allerlei vaak verstrengelde belangen een rol. Zie daar maar eens uit te komen.

Dat het ondertussen zuur is voor de schrijver die de pensioengerechtigde leeftijd nadert, snap ik ook. Sterker: ik maak me nu al zorgen over de periode die komen gaat, en dan ben ik nog niet eens een schrijver die altijd kan rekenenen op een werkbeurs. Maar de vorige directeur van het fonds had, op een wrede manier, vrees ik, wel gelijk: het fonds is geen inkomensvoorzienende instantie. Tenminste, niet voor iedereen. Voor sommige mensen wel, maar dat zijn er maar een paar en het is niet de bedoeling openlijk kritiek op die mensen te leveren. Sterker: dat zou heel slecht zijn voor je toekomst in de letteren.

Een bruggetje was dat, naar het laatste citaat uit Meijsings opiniestuk:

"Twee dingen begrijp ik niet: waarom is het Fonds zelf niet in opstand gekomen tegen het idiote advies van de Raad voor de Kunst (de voorzitter van die Raad is uit protest meteen afgetreden) tot deze verregaande bezuiniging, die aan het totaal van de landsbegroting weinig toevoegt of afhaalt? En vooral: waarom heb ik nergens protest gehoord van de schrijvers zelf, die nu leven en werken? Omdat het eenlingen zijn en ze liever niet 'zichtbaar' worden - maar een toekomst is voor hen niet weggelegd. Of sterker nog: van de ene op de andere dag zijn ze van hun voornaamste bron van inkomsten afgesneden, sinds de fatale en pernicieuze machtswisseling aan de top."

Jammer genoeg vergeet Meijsing daarbij te melden dat de Raad voor de Kunst gewoon een nieuwe voorzitter kreeg, die de plannen wel wilde uitvoeren, en dat de schrijvers misschien al een beetje murw gebeukt zijn, maar ook: niet kúnnen protesteren zolang de effecten van de maatregelen niet zichtbaar zijn; want een beleidsnotitie is nog geen beleid; dat beleid, als dat er is, dan zal het een hels gekrakeel losmaken. Te laat, voor zowel de generatie waartoe Meijsing behoort, als onze en jongere generaties.

Reacties

lenze l. bouwers

Tsjonge, nou dit weer. Zit ik elke dag uit te kijken naar een brief van het Fonds waarin ze me schrijven dat ik ERE-geld krijg,
omdat ik oud geworden ben en zulke mooie rondelen aan de Nederlandse literatuur heb toegevoegd en juist nu schaffen ze met één streep de eregelden als taboe door. Weer een paar gijze haren erbij.

Chrétien Breukers

Vreemd genoeg was dat pensioenvoorzienende nog een punt dat Anciaux maakte, toen Brouwers dat akkefietje met de Grote Prijs der Nederlandse letteren had... Nederland wilde daar niet aan, maar overwoog wel een hoger eregeld. Niet, dus.

Taco de Kort

Het hele Volkskrant-artikel is inmiddels te lezen op de website van de voor Geerten Meijsing opgerichte Stichting Vrienden van de Vorm: www.vriendenvandevorm.eu. Ga daarop naar 'Externe links' en vervolgens naar 'Interviews en algemene artikelen in kranten en tijdschriften', onderste link.

Taco de Kort

Dank voor het signaleren en adequaat samenvatten van dit Volkskrant-artikel, dat ik niet alleen hartverscheurend, maar toch vooral ook 'dapper' willen noemen. Geerten Meijsing steekt hiermee zijn nek uit, klimt op de barricaden als ware hij de vakbondsleider der oeuvreschrijvers. Wij mogen dan Tweede Kamerverkiezingen krijgen op 12 september, er is vooralsnog geen enkele reden te veronderstellen dat het voor de kwaliteitsliteratuur uiterst schadelijke, om niet te zeggen dodelijke 'Beleidsplan 2013-2016' NIET zal worden uitgevoerd. Sterker nog, alles wijst erop dat dit staand beleid gaat worden. Immers, net als de schrijvers hebben ook de politici tot op heden nogal lauw gereageerd op de cultuurbezuiningen. De gevolgen van de voorgenomen bezuinigingsmaatregelen zullen voor het overgrote deel van de (oudere) schrijvers snel genoeg voelbaar zijn: volgend jaar. Alleen al daarom lijkt het mij van belang dat de discussie NU wordt gevoerd. Als het kalf verdronken is... Wij wachten dan ook met bovengemiddelde interesse op de reactie van het Letterenfonds, de door Meijsing in dit krantenartikel ter verantwoording geroepen staatsinstelling.

Chrétien Breukers

Het is een aparte kwestie, deze kwestie, iets wat de ingezonden brief van H.C. ten Berge ook nog eens bewijst. Moet de staat auteurs onderhouden, dat is de kernvraag. Maar ik heb er geen antwoord op.

Taco de Kort

Wat het ook het, het is in ieder geval een kwestie van belang die Geerten Meijsing hier aansnijdt. Bedenk dat het Nederlands Letterenfonds een door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gesubsidieerde staatsinstelling is met als haar voornaamste taak "het ondersteunen (dus niet: onderhouden) van schrijvers en vertalers". Het categorisch bemoeilijken van het toekennen van stipendia aan oudere schrijvers zowel als het even abrupte als ondoordachte afschaffen van de eregeldregeling, kunnen daar slechts bezwaarlijk onder worden gerangschikt. Dit als mogelijk antwoord op uw vraag.

Chrétien Breukers

Wat ik me in dit verband afvraag: is Meijsing nog verbonden aan Balans?

Herman Stevens

Taco, je kunt op je vingers natellen dat er door het Fonds niet of nauwelijks gaat worden gereageerd op zo'n stuk. De legitieme weg is via de politiek, maar ik zie nu niet direct kamervragen komen. Iedereen weet dat dit soort kwesties de kiezer aan z'n reet roesten, zeker na de stemmingmakerij van Rutte, Blok, Zijlstra en Wilders. Hier gaat geen kamerlid zijn handen aan vuil maken.

Meijsing zit bij Athenauem-Polak.

Chrétien Breukers

Herman, ik vind je reactie, op persoonlijke titel gezegd, los van de reactie van Taco, nogal grappig. " je kunt op je vingers natellen dat er door het Fonds niet of nauwelijks gaat worden gereageerd op zo'n stuk. De legitieme weg is via de politiek (...)" Veel cynischer heb ik ze de laatste tijd niet meer gegeten.

Taco de Kort

We zullen zien, Herman. Zonder net als jij cynisch te willen overkomen, verwacht ik van de zijde der politici in dezen bitter weinig, ook al mocht er straks een andere coalitie aan de macht komen. Toch zijn zij de enigen die de pernicieuze plannen van het Fonds zouden kunnen verijdelen. Laat onverlet dat het Fonds zelf zich in mijn ogen onsterfelijk belachelijk zou maken door niet in het openbaar op Meijsings stuk in te gaan.

Herman Stevens

Het is niet mijn wens om cynisch te klinken. Deze hele geschiedenis is cynisch, en het zou onwerkelijk zijn om te verwachten dat daar opeens verandering in komt, alleen omdat een gerenommeerd schrijver een omvangrijk artikel in de krant heeft geschreven.

Stel je eens voor wat de teneur was geweest als De Volkskrant dit stuk op de oewebsite had gezet, open voor reacties. Dat was een lynchpartij geworden.

Nog niet zo lang geleden werd Mark Rutte aan de nette kiezers verkocht als die jongeman die 's avonds thuis een mooi stukje Chopin speelde op zijn vleugel. Stephan Sanders schreef een verliefd stukje. In werkelijkheid is hij verantwoordelijk voor de totale afbraak van ons cultuurklimaat met al die honende uitspraken die onder zijn bewind zijn gedaan.

Nog een paar maanden geleden kopte De Volkskrant nog dat er wel enige vrede was in de kunstwereld, nu het eenmaal gebeurd was, maar inmiddels beginnen de gevolgen duidelijk te worden. En in de letteren zal dat zijn dat de markt niet meer wordt gecorrigeerd, maar wordt gefaciliteerd.

Chrétien Breukers

Dat laatste, daar kan ik het helaas alleen maar mee eens zijn. Ik vraag me soms af, maar dan klink ik misschien cynisch: hebben "de" letteren het niet toch stiekem een beetje over zichzelf afgeroepen? Ik bedoel, is het hele samenspel van auteurs, fondsen, uitgevers en allerlei actoren aan de zijlijn wel eh... sterk genoeg geweest?

Adriaan Krabbendam

Moeilijk te bevatten dat er lieden zijn die dit ergerniswekkende narcistische gepiep van Meijsing serieus nemen.

Taco Veldstra

Na de volgende boeken die ik geschreven heb
1 Tacoyo trainingsmethode voor lichaam en geest
2 Tacoyo anti-stress training
3 Liefdevol
4 Verzeker je tegen doodlachen
5 het lichte meisje en Seneca/Metamorfose Het verschijnt binnen twee weken.Verwacht ik met terugwerkende kracht een subsidie van het Fonds der Letteren!

Hoogachtend,

Taco Veldstra

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...