Hotel New Flandres herbezocht

De wekelijkse column van Bart FM Droog

In december 2011 onderzocht ik de Vlaamse bloemlezing Hotel New Flandres (HNF) en merkte op dat er met die anthologie enige rare zaken aan de hand waren. Zo struikelde ik bijvoorbeeld over deze opmerking van de samenstellers:  

"Van grofweg tweehonderd van dichters uit HNF was nooit eerder werk opgenomen in een bloemlezing."

In december 2011 schreef ik daarover al dat ik dit een twijfelachtige uitspraak vond. Nu, ruim twee maand en tientallen bloemlezingen verder kan ik deze twijfel met concrete namen en cijfers onderbouwen, wat me sterkt in de constatering: 'De heren samenstellers (Dirk van Bastelaere, Erwin Jans en Patrick Peeters) riepen maar wat.' 

Want: momenteel heb ik weliswaar vele honderden bloemlezingen uit Nederland en Vlaanderen onderzocht, maar het merendeel daarvan stamt uit Nederland. Wat - helaas - betekent dat Vlaamse dichters daarin ondervertegenwoordigd zijn. Desalniettemin heb ik in HNF niet meer dan achtenzestig dichters gevonden die in geen andere door mij onderzochte bloemlezing voorkomen.

Uiteindelijk zal van een aanzienlijk deel van die achtenzestig dichters blijken dat ze tóch in eerdere bloemlezingen te vinden zijn - later dit jaar hoop ik in situ research te plegen in Vlaanderen, om het Vlaamse bloemlezingenhiaat in het Encyclopedie-onderzoek op te vullen.  Daarop vooruitlopend kunt u me helpen.

Namelijk door in een reactie hieronder te laten weten welke van de onderstaande achtenzestig nog niet in andere dan in HNF getraceerde dichters u in welke bloemlezing aangetroffen heeft. Ben erg benieuwd.

Bob Bern (Antwerpen, 21-8-1940)
Paul Bosteels (B, 1947)
Jan Braet (1951)
Piet Brak (Melle, 4-6-1943)
Philippe Cailliau (Elisabethstad [Lubunbashi, Zaire), 18-7-1954)
Monika Lo Cascio (B, 1944)
Hugues Catharin (B, ?)
Jos Daelman (Zwijndrecht, 1-8-1937)
Paul Demets (Deinze, 30-12-1966)
Roger Devriendt (Oostende, 14-9-1948/Brugge, 14-6-2002)

Hans Devroe (Brugge, 23-8-1939)
Astère Michel Dhondt (Machelen a/d Leie, 12-10-1937)
Leon van Essche (Antwerpen, 4-5-1919/Antwerpen, 16-12-1993)
Hubert van Eygen (Maaseik, 18-8-1961)
Achilles Gautier (Wondelgem, 1-10-1937)
Kris Geerts (Beveren, 12-6-1951)
Walter Geerts (B, 1929)
Ivan Godfroid (Kigali (Rwanda), 1957)
Rob Goswin (Schriek, 23-3-1943)
Jess de Gruyter (1973)

Mia van der Haegen (Hofstade, 23-1-1918/Antwerpen, 22-7-1976)
Carlo Heyman (Brasschaat, 17-6-1920/Herent, 16-12-1994)
Dany Hilven (Werl (D), 10-1-1953)
Guy van Hoof (Borgerhout, 23-7-1943)
Luc Huybrechts (1956)
Eugène van Itterbeek (Kessel-Lo, 21-1-1934)
Jaco (B, ?) pseudoniem van ?
Annemie van Kerckhoven (Antwerpen, 5-12-1951)
Piet Labian (1928)
Gie Laenen (Turnhout, 3-2-1944)

Serge Largot (Brugge, 14-6-1929)
Els Leemans (B, 1958-2005)
Bea de Longie (1951)
René Lontie (B, 1920-2000)
Paul van Loon (1955)
Gie Luyten (Ramsel, 15-3-1953)
Romain John van de Maele (Aalst, 29-9-1948)
Angèle Maenhout (Eeklo, 26-2-1939)
Jean-Marie Maes (Gent, 25-2-1951)
Dora Mahy (Gent, 4-12-1922)

Hilde Malfait (1928)
Anna Malibran (B, 1949)
Paul Manderfelt (1934)
Maria Christina O.P. (Mechelen, 11-12-1922/1983)
Joannes Marijnen (Borgerhout, 20-4-1902/Antwerpen, 19-3-1984)
Rosemie Mels (B, 1951)
Jan Mysjkin (Brussel, 16-11-1955)
Hugo Neefs (B, 25-3-1937)
Wim Nimmegeers (Dendermonde, 23-6-1952)
Marcel Obiak (Buvingen, 2-4-1936)

Marc Pairon (Wilrijk, 4-10-1959)
Tjen Pauwels (B, 1942)
Werner Pauwels (Gent, 7-1-1937)
Adriaan Peel (Anmtwerpen, 28-5-1927)
Koen Peeters (Turnhout, 9-3-1959)
Marcel Pira (Elsene, 3-5-1929)
Ludo Poplemont (Anderlecht, 11-2-1905/?, 30-10-1984)
Raoul Maria de Puydt (Gistel, 22-2-1944)
Roni Ranke (Gentbrugge, 11-11-1930)
Marc Reynebeau (Kalemie (Zaïre), 6-5-1956)

Dirk Rochtus (Bornem, 25-3-1961)
Ward Ruyslinck (Berchem, 17-6-1929)
Jan Sara (Halle, 18-7-1934)
Gerd Segers (Berchem, 9-1-1938)
Roger Slegers (B, 1942)
Jean Marie de Smet ( 1944)
Moris de Smet (Oudegem, 3-3-1940/?, 2003)
Ivo Vroom (Diest, 17-3-1937/?, 14-12-1987) 

Comments

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Jan H. Mysjkin werd eerder gebloemleesd in (1) Geertjan Lubberhuizen (red.), Dichters bij De Bezige Bij 1944-1984, De Bezige Bij, Amsterdam, 1984; en (2) Marc De Smet, Droom en doem. Vlaamse poëzie 1960-1985, Yang 124-125-126, 21ste jaargang, december 1985. Er zijn er nog een paar, maar die vind ik in mijn boekenberg niet meteen terug.

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Leon van Essche en Ivo Vroom werden eerder gebloemleesd in: Jan H. Mysjkin, O,verszicht. Een kwarteeuw Vlaamse poëzie 1960-1985,Poëziecentrum, Gent, 1988. De vreselijke titel is niet van mij. Ik maak van de gelegenheid gebruik voor een rechtzetting. In het colofon wordt het auteurschap toegewezen aan Jan H. Mysjkin en Filip Devos. Dat is onjuist: Filip Devos heeft geen letter geschreven. Omdat ik op het moment dat de bundel in productie ging voor langere tijd in Frankrijk verbleef, heeft de toenmalige medewerker van het Poëziecentrum de drukproeven verbeterd en daarin een reden gezien om zich deels het auteurschap toe te eigen. Dat noem ik usurpatie.

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Serge Largot, Marcel Obiak, Werner Pauwels, Gerd Segers en Jean Marie de Smet komen eveneens voor in de eerder genoemde bloemlezing van Marc De Smet.

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Gerd Segers komt eveneens voor in: Lionel Deflo (red.), Nieuw-realistische poëzie in Vlaanderen. Een dokumentatie, themanummer van Kreatief, oktober 1970. Of komt een gericht themanummer van een tijdschrift niet in aanmerking als bloemlezing? Ik herinner me dit nummer als een spraakmakende publicatie destijds. Kreatief was een geweldig tijdschrift dat voornamelijk dreef op de werkkracht van Lionel Deflo. Hulde!

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

In mijn herinnering werd een gedicht van Ward Ruyslinck gebloemleesd in een bundel die in de late jaren zestig bij uitgeverij Manteau is verschenen. Het was een rotslecht gedicht, ja de hele bloemlezing was flauwekul, dus mijn exemplaar is op de stoep beland, waar iedereen die het wilde het kon meenemen. Ik heb de titel niet via internet weten terug te vinden - daar is De Contrabas ongetwijfeld handiger in.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Dank je Jan - dit zijn uiterst leerzame bijdragen!

[Geplaatst door: Gert de Jager]

In 'Opener dan dicht is toe; poëzie in Vlaanderen 1965- 1990' komt werk voor van Rob Goswin en Gerd Segers. Het boek is voor de helft een literatuurgeschiedenis en voor de helft - 110 bladzijden - een bloemlezing.

'De bloem van Phil Bloom' heet de bundel uit '69 van Goswin. Hij werd zeer geprezen: 'magnifieke beelden', 'Goswin heeft gewoon iets te zeggen', een 'ontembare, bijna seksuele expressiedrang.' Het opgenomen gedicht - zelden zoiets beroerds gelezen. Sterkte, Bart! Zo'n encyclopedie, het is niet niks.

[Geplaatst door: Gert de Jager]

En van Raoul Maria de Puydt staan twee gedichten in 'Zinnenstrelen; bloemlezing erotische poëzie uit Nederland en Vlaanderen', samengesteld door Fleur Speet en in 2002 verschenen bij Contact.

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Gert de Jager doet er mij aan herinneren: Jan H. Mysjkin komt ook voor in 'Opener dan dicht is toe'.

[Geplaatst door: Ruben Hofma]

Nou wil ik wel eens weten hoe de samenstellers bij hun valse stelling zijn gekomen.

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

Daar komt nog bij dat Dirk van Bastelaere zelf voorkomt in 'Droom en doem', 'O,verszicht' en 'Opener dan dicht is toe'. De daarin opgenomen dichters kan hij dus niet hebben gerekend tot de tweehonderd nooit gebloemleesde dichters. Of het zou moeten zijn dat hij die uitgaven niet als bloemlezingen beschouwt.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Jan - 'Of komt een gericht themanummer van een tijdschrift niet in aanmerking als bloemlezing?' Soms wel, soms niet. Als het overduidelijk als boek is uitgebracht, dan wel.

Momenteel zijn we - Jurgen Eissink en ik - vooral bezig te inventariseren welke bloemlezingen er sinds 1 januari 1900 zijn uitgebracht. Die brengen we in eerste instantie onder in drie categoriëen:

1. Bloemlezingen die voor de Encyclopedie onderzocht worden.
2. Bloemlezingen waarvan we niet weten of ze aan de criteria voldoen (deze criteria zal ik deze week op m'n eigen site publiceren; belangrijkste punten zijn: verschenen bij een 'reguliere' uitgeverij, bedoeld voor 'volwassenenen' en oorspronkelijk Nederlandstalige gedichten bevattend).
3. Bloemlezingen die niet aan de criteria voldoen (maar waarvan we wel moeten noteren dat ze bestaan).

Dit betekent dat ik - zover mogelijk - bloemlezingen uit categorie 1 en 2 daadwerkelijk ter hand neem en onderzoek. Het Word/ODT-document waarin Jurgen en ik de bloemlezingen noteren telt momenteel een kleine 70 pagina's en bevat -héél ruw geschat - circa 1500 titels.

@ Ruben - 'Nou wil ik wel eens weten hoe de samenstellers bij hun valse stelling zijn gekomen.' Dat zou ik ook wel willen weten. Helemaal nu n.a.v. dit kleine bericht blijkt dat van de 68 die ik nog niet in bloemlezingen had opgemerkt, er alweer 10 toch elders zijn gebloemleesd - waarmee het getal van 'grofweg 200' teruggebracht is tot 58. En ik denk eerlijk gezegd dat dit getal ook nog significant naar beneden moet worden bijgesteld.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Jan (wederom). De titels die je noemde nagezocht in de KB's te Den Haag en Brussel (en ook in wat andere online catalogi) en geoordeeld dat ze stuk voor stuk als 'normale' bloemlezingen gezien kunnen worden:

Nieuw-realistische poëzie in Vlaanderen. Een dokumentaire bloemlezing. Samengesteld door Lionel Deflo, De Bladen voor de poëzie. Jrg. 20, nr. 3, Orion, Desclée De Brouwer, Brugge/Utrecht, 1972 (3de druk 1976), 151 p.

De derde druk bevindt zich in Den Haag, de eerste druk in Brussel. Waar - en dat is wel een beetje vreemd - het als 'Nieuw-realistische poele in Vlaanderen' gearchiveerd is. Of is 'poele' Brussels voor 'poëzie'?

Droom en doem. Vlaamse poëzie 1960-1985. Marc De Smet. Speciaal nr. van: Yang (nr. 124-125-126, jrg. 21, december 1985). Uitgever Joris Denoo, Heule, 1985. 152 p.

O, verszicht. Een kwarteeuw Vlaamse poëzie 1960-1985. Red. Jan H. Mysjkin en Filip Devos [corrector], Poëziecentrum, Gent, 1988 - raar hierbij is dat het niet in de catalogus van het Poëziecentrum voorkomt.

'Opener dan dicht is toe'. Samengesteld door Hugo Brems en Dirk de Geest, Poëzie in Vlaanderen-reeks 1965-1990, Acco, Leuven/Amersfoort, 1991

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

@ Bart. Volgens mij is 'Nieuw-realistische poëzie in Vlaanderen' eerst als nummer van Kreatief verschenen en nadien vanwege de grote weerklank (uitgebreid?) bij Orion herdrukt. Ik was die herdruk vergeten. 'Poele' is geen Brussels voor 'poëzie' - 'poeleke' betekent letterlijk 'kippetje' en geldt als koosnaampje voor 'liefje', 'schatje' (als je het heel lief wilt hebben wordt het: 'poepoeleke').

'O,verszicht' is in de eerste plaats verschenen als catalogus bij de tentoonstelling van dezelfde naam. De tentoonstelling had in 1986 moeten komen, maar werd toen bij gebrek aan middelen afgeblazen. In 1988 was er opeens wel geld, maar toen zat ik in Frankrijk (en er was nog geen internet waardoor je gemakkelijk dingen op afstand kunt volgen). De tentoonstelling volgde op de voet mijn scenario, tekst en gedichtenkeuze. De catalogus werd ook buiten en na de tentoonstelling in het Poëziecentrum verkocht.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Hallo Jan, betreffende 'Nieuw-realistische poëzie': als ik alles goed begrijp was de eerste druk een Kreatief-nummer; de tweede druk verscheen bij Orion/Desclée De Brouwer (en het exemplaar in de KB te Brussel is dus in feite de tweede druk en niet de eerste?) en de derde druk (die uit de KB te Den Haag) is ook echt de derde druk?

Zo langzamerhand begint bij mij het besef in te dalen dat Guust Flater niet gemodeleerd is naar een karakter dat op de Dupuis-redactie rondhing, maar dat het iemand geweest moet zijn van de Brusselse KB. :)

[Geplaatst door: Jan H. Mysjkin]

@ Bart. Ik heb hier de 'Analytische Bibliografie jaargang 1 tot 10, 1966-1976' van het tijdschrift Kreatief voor mijn neus. Onder nummer 413 staat daar de volgende beschrijving: NIEUW-REALISTISCHE POEZIE IN VLAANDEREN, EEN DOKUMENTATIE 4 (1970) 3 (okt.) 156 blz. Onder nummer 414 volgen dan de namen van de opgenomen dichters en tot slot: Samenstelling en inleiding: Lionel Deflo. Als een tijdschriftnummer als eerste druk mag gelden is dat dus de eerste druk.

[Geplaatst door: Christiaan Germonpré]

Dag Bart,

Dit is inderdaad de eerste druk van deze bloemlezing. Ik ben de samensteller van deze analytische bibliografie.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Christiaan en Jan, het staat genoteerd. Dank!

[Geplaatst door: Bart FM Droog, dienstdoend redacteur]

Heb de criteria waaraan bloemlezingen moeten voldoen voor verwerking in de encyclopedie voorlopig hier gestald:

http://www.bartfmdroog.com/bloemlezingen.html

[Geplaatst door: OnnoK]

Voorwaar, welk een nuttige arbeid allemaal.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Ik voel iets, iets dat niet met het woord "enthousiasme" is te omvatten...

[Geplaatst door: Bart FM Droog, dienstdoend redacteur]

Soit. Inmiddels weer eentje elders getraceerd, Hilde Malfait, in: 'Poëtisch Gastmaal VI'. Vereniging van Katholieke Oostvlaamse Schrijvers, [Gent], 1975.

Dat betekent dat maximaal 57 dichters uit HNF niet eerder gebloemleesd waren.

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

Hubert van Eygen stelde zelf een bloemlezing samen - het zou gek zijn als-ie daarin niet ook zichzelf had opgenomen:
De nieuwe tachtigers (ik ben gevangen in de korst van ellende). 25 jonge Vlaamse dichters. Een bloemlezing. Clumzy, Lier, 1986.

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

(Maar ik weet niet of die titel als een reguliere uitgave kan doorgaan.)

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Ik ook niet - nog nooit van uitgeverij Clumzy uit Lier gehoord. Wellicht dat een lezer uit Vlaanderen daar meer over kan vertellen?

Anderzijds - omdat de samenstellers van HNF verzuimd hebben uit te leggen wat zij als een bloemlezing zien, zouden de dichters in deze Clumzy-uitgave die óók in HNF staan afgestreept kunnen worden van de resterende 57.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Excuus: 56. Els Leemans blijkt inmiddels een van hen die ook werk in eerdere bloemlezingen hebben. In haar geval:

Gedichten 2003. Een keuze uit de tijdschriften. Samenstelling Hugo Brems en Willy Spillebeen. Davidsfonds/Literair, Leuven, 2003.

De samenstellers van deze bloemlezing plukten haar gedicht uit de Poëziekrant. Die - jawel - wordt uitgegeven door de uitgeverij die ook HNF op de markt bracht.

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

Bovengenoemde titel 'De nieuwe Tachtigers' bevat o.a. gedichten van Hubert van Eygen zelf, Dirk Rochtus en Paul Demedts (= Demets? Paul Demets heeft i.e.g. een bijdrage in 'Behoud de begeerte', uitgegeven bij Lannoo in 2004, maar ik weet niet of dat poëzie betreft). Deze bloemlezing is een speciaal nummer van het tijdschrift Initiatief (jrg. V, nr. 29-30, dec. 1980), Literair tijdschrift of Het wereldtijdschrift voor Vlamingen en andere fabelachtige wezens' (redactieadressen te Antwerpen en Wommelgem).

In de bloemlezing 'Van de kaart - 29 dichters over Doel', samengesteld door Frank Pollet en in 2000 uitgegeven door bf Ampersand & Tilde te Antwerpen, is bijgedragen door o.a.: Piet Brak, Jos Daelman, Kris Geerts en Tjen Pauwels.

'10 jaar Appel. Een overzicht. Een standpunt. Een bloemlezing.' is een bijzonder nummer (april 1985, extra editie) van het driemaandelijks literair tijdschrift Appel, met redactieadressen in zowel Vlaams als Nederlands Limburg, nl. Sint-Truiden en Maastricht.

Paul Deme(d)ts meegeteld kan de lijst dus worden teruggebracht tot 46, (mede dankzij 'Bibliografie van de literaire tijdschriften etc.' van Van Assche en Baeyens, Rob. Roemansstichting, Antwerpen, 1987 - via dbnl.)

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

Dat getel ook altijd: moet natuurlijk zijn 56-9=47 mogelijk niet eerder gebloemleesde poëten, and counting.

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

Want - laatste bericht - in '10 jaar Appel' is poëzie te vinden van o.a. Guy van Hoof en Romain John van de Maele.

[Geplaatst door: Jurgen Eissink]

En volgens antwerpsedichters.skynetblogs.be werden de gedichten van Bobb Bern 'in diverse bloemlezingen opgenomen', dus dat maakt alsnog 46.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Zesenveertig versus: 'Van grofweg tweehonderd van dichters uit HNF was nooit eerder werk opgenomen in een bloemlezing.'

Dat noem ik toch wel... een significant verschil.

[Geplaatst door: Staes Hendrik]

Uit de jaren 1978-1988, de bloemlezingen 'Stemmen uit het dorp' uitgegeven in het Jaar van het Dorp, met een voorwoord van Rika De Backer, i.s.m. het Ministerie van Cultuur, 'Kinderen dromen zich een wereld' uitgegeven door de ABN-kernen, waarvan een poëzietheater uitgezonden werd op BRT-tv, 'Religieuze en contemplatieve verzen', 'Verzeild' uitgegeven door Litera vzw en zo kan ik er nog een tiental citeren die in mijn boekenkast staan en in die tijd veel persaandacht kregen. Daarin staan de helft van de dichters die je hierboven vermeldt. Van Gie Luyten bijvoorbeeld werden minstens in een dertigtal bloemlezingen gedichten gepubliceerd en hij stelde zelf een heel aantal bloemlezingen samen. In 1978 tot 1985 was Gie Luyten bij de meest gepubliceerde dichters onder alle Nederlandse en Vlaamse dichters die toen in tijdschriften en bloemlezingen publiceerden. Dit is terug te vinden in standaardwerken waarin alle gedichten vermeld staan die tijdens die jaren in tijdschriften en bloemlezingen werden gepubliceerd. Een heel aantal van deze dichters heeft al lange tijd geen bundels meer gepubliceerd en/of zijn met andere activiteiten bedrijvig. Zo is Gie Luyten erg actief als beeldhouwer, maar hij schrijft nog steeds poëzie. De beeldhouwwerken vind je via Google, maar de dichtbundels vind je op internet alleen nog geregeld te koop via antiquariaten of verkoopsites. Ik heb al die werken nog in mijn boekenkast staan. Ik zou er nog een heel aantal kunnen opsommen. Mensen als Marcel van Maele, Guy van Hoof, Raoul Maria de Puydt publiceerden in tientallen bloemlezingen, maar zijn ondertussen in andere sectoren actief. De Puydt is reeds lang verbonden aan het Felix De Boeck-museum (voorzitter van de vriendenkring Felix De Boeck?)en schreef verscheidene kunstboeken. En zo zou ik nog een tijdje kunnen doorgaan...

[Geplaatst door: Staes Hendrik]

Ik heb het lijstje heel vlug doorgenomen. Van deze dichters weet ik zeker dat ik bloemlezingen in mijn bezit heb waarin ze vermeld staan. Allemaal uit de jaren 1975 tot 1990.
Jan Braet, Piet Brak, Philippe Cailliau, Jos Dalman, Paul Demets, Roger Devriendt, Hans Devroe, Achilles Gautier, Kris Geerts, Rob Goswin, Dany Hilven, Guy van Hoog, Eugeen Van Itterbeek, Annemie van Kerckhoven, Gie Laenen, Bea de Longie, Gie Luyten, Romain John van de Maele, Angèle Maenhout, Mac Pairon, Tjen Pauwels, Marcel Pira, Raoul Maria de Puydt, Marc Reynebeau, Dirk Rochtus, Ward Ruyslinck, Gerd Segers, Ivo Vroom. Van het grootste deel van deze dichters verscheen poëzie in verscheidene bekende en minder bekende bloemlezingen uit die jaren. Sorry als er veel typfouten in de namen staan, maar ik heb het allemaal heel vlug geschreven wegens gebrek aan tijd.