Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« Van Kooten en De Bie sloegen weer toe | Hoofdmenu | Koud hè? Zo koud als een kikker? »

06 februari 2012

Wislawa Szymborska vertaald

In mijn bezit is de bloemlezing Een gevecht om lucht, een keuze uit de naoorlogse Poolse poëzie, samengesteld door Jan-Willem Overeem en Ewa Dijk-Borkowska. Het boek is (waarschijnlijk) in 1978 verschenen bij Uitgeverij Corrie Zelen in Maasbree. Voor zover mij bekend duikt de naam van Wislawa Szymborka hier voor het eerst in een boekpublicatie op. Het zou vervolgens tot 1983 duren, voordat De Lantaarn met een solo-bundel kwam. 

De verschillen tussen de vertalingen van Overeem en Dijk-Borkowska (GOL) en de "standaardeditie" van Gerard Rasch (ik citeer hier uit Einde en begin. Gedichten 1957 - 1997, te noemen EEB) zijn opmerkelijk, om niet te zeggen dat het soms om heel andere gedichten lijkt te gaan. Ik haal bijvoorbeeld de eerste strofe van een gedicht dat ze beiden vertaalden naar voren:

GOL p. 87: 'Vrouwen van Rubens',  Reuzinnen, vrouwelijke fauna, / naakt als gebulder van vaten. / Nestelen zich in vertrapte ledikanten, / slapen de monden geopend om het uit te kraaien. / Hun pupillen gevlucht in de diepte / doordringen hun binnenste klieren, / waaruit gist sijpelt in hun bloed.

EEB p. 61: 'Rubens' vrouwen', Rotsentorsers van reuzinnen, / een fauna naakt als rommelende tonnen. / Ze nestelen in platgelegen legers, / slapend gapend met hun kraaimond open. / De pupillen die naar binnen vluchten, / dringen in het binnenste der klieren, / waaruit het gist hun bloed in sijpelt.

Zelf heb ik de neiging om EEB in poëtische zin het voordeel van de twijfel te gunnen, zeker omdat er in deze strofe al zo véél verschillen zitten: "gebulder" en "rommelende", "ledikanten" en "legers", "slapen de monden geopend om het uit te kraaien" (auw, CB) en "slapend gapend met hun kraaimond open" en voor de laatste drie regels lijken ook afkomstig uit zeer verschillende ontwikkellaboratoria.

[wordt vervolgd]

Het in 1996 verschenen Verrukking & wanhoop (V&W), een keuze uit het tot dan toe verschenen werk van Jeannine Vereecken bevat hetzelfde gedicht, nu weer onder de titel 'Vrouwen van Rubens'. De eerste strofe: Bergreuzinnen, vrouwenfauna, / blote, donderende tonnen. / Nestelen zich in vertrappelde bedden, / slapen met de lokroep van de haan op de lippen. / Hun pupillen verliezen zich in de diepte / en dringen door tot binnenin de klieren, / waarvan het sap gaat gisten in het bloed.

De eerste regels zijn mooi, gecomprimeerd (zoals het origineel er uitziet, maar ik beheers het Pools natuurlijk niet), - zinnen met de laconieke toon die je van de Nobelprijswinnares verwacht. Vereecken kiest weer voor bedden - wat me de vraag ingeeft waar die "legers" bij Rasch vandaan komen. De associatie met een slaap- en verblijfplek van dieren (maar niet van een kraai...) is niet ver weg, en ik weet niet of die hier iets te zoeken heeft.

De laatste drie regels (GOL: Hun pupillen gevlucht in de diepte / doordringen hun binnenste klieren, / waaruit gist sijpelt in hun bloed. EEB:  De pupillen die naar binnen vluchten, / dringen in het binnenste der klieren, / waaruit het gist hun bloed in sijpelt.) komt hier het mooist uit de verf, lijkt me: Hun pupillen verliezen zich in de diepte / en dringen door tot binnenin de klieren, / waarvan het sap gaat gisten in het bloed.

De eerste strofe is het mooist vertaald door Vereecken, lijkt me. Maar ik kan, nogmaals, niet vergelijken met het origineel.

Reacties

Katrijn J.

Ik heb hetzelfde met "Kat in een lege flat". Veel vertalingen van gelezen, maar geen enkele zo mooi als die van Vereecken. Hulde.

Arjan Keene

Ik vermoed dat Rasch de 'legers' van zijn eigen blik op de schilderijen heeft gehaald; het past wel goed bij de vrouwen die zich aan de voeten van bomen in grondholtes nestelen.

Ik heb hier een 17e druk van de Pockethuis editie (wie verzint toch zo'n naam?) uit 2003 van 'Uitzicht met zandkorrel', vert. van Gerard Rasch. In de eerste strofe zijn vier van de acht regels gewijzigd t.o.v. de [EEB] versie die je aangeeft:

Een vrouwenfauna van titanen,
zo naakt als rommelende tonnen.
Ze nestelen in platgelegen legers,
slapen gapend met hun kraaimond open.
Hun pupillen zijn naar binnen gevlucht,
dringen tot het binnenste der klieren door,
waaruit het gist hun bloed in sijpelt.

Chrétien Breukers

Arjen, dank. Het kan een meer recente versie zijn, van Rasch, maar die heb ik helaas niet.

Dat leger kan zo zijn, maar ik ben dan toch benieuwd wat er in het Pools staat... weet jij dat?

Gert de Jager

Geen meer recente versie, maar juist een oudere versie - al te vinden in de eerste druk van Uitzicht met zandkorrel uit 1997.

Het betekent dat sinds de verschijning van Einde en begin twee verschillende vertalingen van dezelfde vertaler in omloop zijn gebleven. Zowel de bloemlezing als de standaardeditie is nogal eens herdrukt. Opmerkelijk, op zijn minst.

Ik dacht dat ook Jo Govaert Szymborska heeft vertaald, nog voor Rasch. Misschien bestaat er een vijfde versie van het gedicht.

Chrétien Breukers

Ja, die vertaling van Govaerts (en de Lantaarn-vertaling) heb ik helaas niet.

MI

Heb hier een tweetalige versie, van het Vlaams Poëziecentrum, dichters van nu 13, vertaald door Jeannine Vereecken, 2001

Regel 3 en 4 zijn hier:

Nestelen zich in slonzige sponden,
slapen met open kraaimond tot de ochtend.

In het pools staat er, zonder accenten:

Gniezdza sie w stratowanych lozach,
spia z otwartymi do piania ustami.

Google Translate lijkt lozach te vertalen met bedden, en stratowanych met vertrapte, wat op de versie van vertrappelde lijkt en in deze versie slonzige is geworden, om aan te sluiten bij de klank van sponden?

Ton van Reen

EEN GEVECHT OM LUCHT verscheen inderdaad bij Uitgeverij Corrie Zelen. Een dikke pil. Prachtig. Ik was de uitgever en ik was er trots op. Nul besprekingen. Drie ex. verkocht. Er liggen hier nog exemplaren op zolder. Groet. Ton van Reen

leo hermens

Een van die drie heb ik dan waarschijnlijk gekocht in Heerlen, destijds, na schooltijd, voor mijn groeiende poezieverzameling. Szymborska imponeerde mij toen eigenlijk niet zo, wel Herbert en Milosz en Lipska.

Gert de Jager

De regels zijn, heb ik inmiddels begrepen van een Poolse poëzieliefhebster, lastig te vertalen omdat de context ons ontgaat. De dames die Vereecken weergeeft als 'bergreuzinnen' en Rasch als 'titanen' zijn figuren uit de Slavische mythologie die nadrukkelijk iets dierlijks hebben - het dierlijke dat bij iedereen terugkomt als 'fauna'. Dat hun slaapplek een leger is, vond mijn zegsvrouw een mooie vondst.

Laat een reactie achter

Reacties worden gemodereerd en zullen niet verschijnen op deze weblog voordat de auteur ze heeft goedgekeurd.

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...