Mafkeesdichters

Over Beversluis, Beversluis en Hugo Sinclair de Rochemont

De wekelijkse column van Bart FM Droog

Veel woorden wil ik niet aan hem wijden, aan de dichter Martien Beversluis (1894-1966). Oprichter van achtereenvolgens het socialistische tijdschrift 'De Sikkel' (1928) en het communistische tijdschrift 'De ruitentikker' (1934). 'Hoofdopsteller' van het nationaal-socialistische tijdschrift De Zeeuwse Stroom (1939-1942), NSB-burgemeester van Veere en – na de oorlog – vroom rooms poëet en hoorspelenschrijver voor de KRO-radio. Als dichter heeft hij circa zesentwintig bundels uitgebracht, tussen 1921 en 1966. 

Hij had het overigens niet van een vreemde: zijn vader Martinus Beversluis (1856/1948) was ook dichter. En predikant. En spiritist. Die in die hoedanigheid overvallen werd door een op dat moment al meer dan tweehonderd jaar overleden poëet. Wat Beversluis Sr. zo beschreef:

'' Het is mij eens gebeurd dat een geest, die beweerde Jacob Cats [1577/1660] te zijn, door mijne hand eenige versregels neerschreef, waarvan ik het zinsverband onder het schrijven niet begreep, doch die tenslotte bleken een zeer goeden zinsbouw te vormen. Al schrijvend dacht ik: 'Hoe moet die zin terechtkomen?' Maar zij kwam zeer goed terecht. De geest wist dus zeer goed wat hij schreef, al begreep ik niet waar hij heen wilde. De bedoelde versregels luidden aldus:

'k Heb lang in duisternis en schaduw doorgebracht,
En voor mijn arme ziel was 't steeds stikdonkre nacht.
Maar God zij lof en dank! Zijn licht brak door 't duister
En slaakte van mijn ziel de droeve zondekluister.

(lees het hele "Cats"-vers op het blog van John Eland) 

Wie meer wil weten over het gedachtengoed van vader Beversluis raadplege zijn boeken (onderstaand een kleine keuze uit de zeventien boeken die de Koninklijke Bibliotheek van hem bezit):

De strijd tegen den alcohol, Gebr. Van der Hucht, Maassluis, 1895
Het gebied van het geheimzinnige, Drukkerij Collaar, [Rotterdam], 1901
De val van Dr. A. Kuyper een zegen voor ons land en volk, W. Hoogwerf Az., Oud-Beierland, 1905
De dwalingen van het Calvinisme, Brill, Leiden, 1906
En natuurlijk zijn dichtbundel Honderd godsdienstige liederen, eigen beheer, Dokkum, 1908

Toch zie je ook vader Beversluis nog her en der in de vakliteratuur opduiken. Een veel ongrijpbaarder maar niet minder maf figuur is Hugues (Hugo) Sinclair de Rochemont (1901-1942). Hij kan gezien worden als een van de eerste fascisten van Nederland, daar hij in 1922 met Alfred Haighton (ook behoorlijk maf en dichter) en anderen het Verbond van Actualisten   oprichtte – het allereerste fascistische partijtje van Nederland.

Tijdgenoten omschreven Sinclair als een man van grote intelligentie, maar met weinig contactuele vaardigheden, die daardoor moeilijk in de omgang was. Hij toonde zelden emoties en spaarde in gesprekken niemand met zijn kritische opmerkingen. Hij werd gekenschetst als een melancholicus, die moeilijk voor zichzelf was maar zeker ook voor anderen. Een zeker esthetisch gevoel moet hem echter hebben gekenmerkt, want onder het pseudoniem H. Asder (H. Sinclair de Rochemont) schreef hij gedichten. Die hij bundelde in:

H. Asder, Levensteekens. Eenige verzen, Egel-reeks nr. 1, [s.n.], [s.l.], [1935]. Opl. van 26 ex., gemerkt A-Z
H. Asder, Tot vorm. Eenige verzen, Egel-reeks nr. 3, [s.n.], [s.l.], 1935. Opl. van 26 ex., gemerkt A-Z
Keuze. Opgedragen verzen, [H.A. Sinclair de Rochemont/L.J.C. Boucher], [Den Haag], 1939 (Opl. van 50 genummerde en door de kunstenaar gesigneerde ex.). 2de druk 1939, 100 ex.

En misschien ook in dit boek, het tweede deel uit de Egel-reeks:

Daniel Henrik, Woorden zonder uitspraak, Egel-reeks nr. 2, [s.n.], [s.l.], [1935]. Opl. van 26 ex., gemerkt A-Z

De kans dat Daniel Henrik eenendezelfde auteur is als H. Asder en dus Hugo Sinclair de Rochemont, lijkt me erg groot - deels gezien Sinclairs levensverhaal, deels omdat ik die naam nergens anders ben tegen gekomen.

Voor de bundels van H. Asder legt men tegenwoordig grof geld neer. Voor een eerste druk van Keuze. Opgedragen verzen mag je – als je dom bent - € 1950 neerleggen.

Voor de gedichten hoef je dat waarschijnlijk niet te doen – die schijnen namelijk behoorlijk gestoord te zijn. Online staat er één, op het blog van Nick ter Wal: 'Morgenvlaag', waarvan de laatste twee regels luiden:

Nu ben ik gek, maar dan ook stapel-stápelgek
en snij opeens maar weer mijn eieren met spek.

Anyhow, Hugo Sinclair de Rochemont was  een romanticus die van samenzweren hield. Na het roemloze einde van het Verbond van Actualisten participeerde hij nog in menige andere rechts-radicale politieke beweging. In de loop van de jaren dertig raakte hij steeds meer in een politiek en maatschappelijk isolement verzeild - in de nazi-bloemlezingen van voor en tijdens de oorlog die ik heb ingezien stond hij dan ook niet vertegenwoordigd.
 
Hij ontwikkelde zich tot een fanatiek vertegenwoordiger van de SS-richting in het Duitse nationaalsocialisme. Na de Duitse inval in mei 1940 meldde Sinclair zich bij het Vrijwilligers Legioen Nederland. Als 'Sturmmann' in de Waffen-SS, drager van het IJzeren Kruis, 2e klasse, sneuvelde hij aan het Russische oostfront, nabij Leningrad, in maart 1942.

bronnen: Historici.nl; Wikipedia; Koninklijke Bibliotheek

Comments

[Geplaatst door: Joost van Baalen]

Dichters als mafkezen afschilderen: voedt dat niet de vooroordelen? Of is het hip om een mafkees te zijn? Ik hou dat allemaal niet meer bij.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Wel, veel dichters zijn kleurloze, saaie persoonlijkheden met bloedeloze gedichten. Dat schrikt af. Juist door het opvoeren van deze mafkezendichters trek ik publiek naar de poëzie. En daar profiteren uiteindelijk alle dichters van. Toch?

Waarbij gezegd dat ik de poëzie van de drie hoofdmafkezen nu niet bijster interessant vind. Maar gelukkig hebben we ook mafkezen met wel prachtige poëmen, zoals Jan Arends en Gerrit Achterberg.

[Geplaatst door: Jürgen Smit]

moest ook nog even aan erich wichman denken in deze

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Kom, als je zo gaat begonnen... J.A. dèr Mouw en J.C. Bloem - mafkezen van het sympathieke soort. George Kettmann Jr. en Steven Barends - nazimafkezen, net als Albe, Roel Houwink en Henri Bruning - maar dan anders.

[Geplaatst door: Jürgen Smit]

leuke serie

[Geplaatst door: Marein Baas]

Volgens mij kwalificeert Martin Beversluis III ook voor deze serie (ik meen, althans, dat hij een bundel heeft uitgegeven).