Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« Zondagnieuws, 30.1.2011 | Hoofdmenu | Avondnieuws: 30.1.2011 »

30 januari 2011

Kort Rapport: Truus Gerhardt en Vrouwkje Tuinman

Mieke van den Berg en Dirk Idzinga, De sluier weggevallen, Truus Gerhardt: biografie en verzamelde gedichten

Gerhardt Truus Gerhardt (1899 - 1960) was de zus van Ida. Na een zinderende start, met twee bundels in 1935 en 1937, verbleekte haar ster. Na haar dood verschenen wel nog haar verzamelde gedichten, maar haar dichtende zus trok veel meer aandacht - en was ook wel getalenteerder.

De groten uit de toenmalige kritiek, van J.C. Bloem en Martinus Nijhoff (met wie ze ooit een relatie had, trouwens) tot Dirk Coster en Menno ter Braak, die helemaal uit zijn plaat ging over haar poëzie: "Ik wil echter haar werk hier gaarne signaleeren als een bijzonder verdienstelijk voorbeeld van wat ik bedoelde met den term 'zeer behoorlijk gemiddelde'."

Het leven van Truus Gerhardt staat nu beknopt beschreven in het boek De sluier weggevallen, waarin Mieke van den Berg en Dirk Idzinga tevens de verzamelde gedichten hebben opgenomen.

Het levensverhaal is een mengeling van tragiek en diepe saaiheid. Veel jaren dertig-gedoe, met kunstenaars en schrijvers en andere types die zich aan de niet-afgezoomde rand van de samenleving ophielden. Een mislukt huwelijk en nog een mislukt huwelijk.

Tegen die achtergrond maakt het voortudurende terugkeren van een zeer agressieve vorm van tuberculose een lang leven bijna ondenkbaar, en het is dan ook bijna een mirakel dat Truus Gerhardt het tot 1960 heeft uitgezongen.

Haar grote vriendschap betrof Dirk Coster en zijn vrouw, aan wie zij vele brieven schreef. Daaruit wordt fors geciteerd in het boek; Gerhardt betoont zich een wat over-enthousiaste correspondent, die in Dirk Coster een soort geestelijk leidsman ziet.

Dan nu: de gedichten. Zijn die nog de moeite waard? Wat in haar bij leven verschenen bundels staat, is voor het merendeel "natuurlyriek", met regels als 'Wolken trekken paars en broeien over / het teder bloesemende land.' Of: 'Dit is de rode bloem, die op de stenen leeft, / de levensdrift, die uitbreekt door de rotsen heen (...)'.

Niet onaardig, zeker vakkundig gedaan, maar als geheel te veel stemming en te weinig gevoel, als ik het zo mag zeggen. In haar nagelaten werk snijdt ze soms dieper, maar toch, hoewel ze over zichzelf schrijft als iemand die 'als een morsig glas van hand tot hand' ging, krijg je eerder de indruk dat het hier een dichtende mevrouw met veel tijd en genoeg alimentatie betrof.

Het poëtische talent was in de familie blijkbaar toebedeeld aan de minder joyeuze (en bij tijd en wijle zeer haatdragende) Ida, die over haar zuster schreef: 'Ik kon niet om u schreien: onze liefde is stom / wanneer wij zijn geboren uit één moederschoot. / Gij zoudt begrijpen wat mijn hete tranen ontsloot: / de boerse groet, u zózeer lief: "de wind is om".'

Dat zijn regels die erin hakken en die getuigen van een felle, afstandelijke liefde. Tegelijkertijd schrok Ida Gerhardt er niet voor terug om haar levensgezel Marie van der Zeijde een zeer afbrekende recensie te laten schrijven over de tweede bundel van haar zus.

Het zou nog drie jaar duren voor Ida's debuut verscheen, precies bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Die andere oorlog, tussen twee gedichten schrijvende zusters, was toen al over het hoogtepunt heen.

Toch is het boek interessant, maar dan met name als beeld van (een deel van) het letterkundige leven van voor en net na de Tweede Wereldoorlog; én als materiaal voor de hopelijk ooit te verschijnen biografie van Ida Gerhardt.

Recensent: Chrétien Breukers
De sluier weggevallen - Mieke van de Berg en Dur Idzinga
De Nieuwe Haagse, Den Haag, 2011
978 90 6010 059 8 - € 19,95

Vrouwkje Tuinman – Wat ik met de sleutel moet

Tuinman Schrijven over een autobiografisch gegeven brengt het risico met zich mee dat het werk te particulier wordt. Wanneer overstijg je de situatie en wordt het voor de lezer ook interessant? Vrouwkje Tuinman schreef een bundel over de tragische verdrinkingsdood van een zeer goede vriend. Natuurlijk is zo’n aangrijpend gegeven garantie dat de gedichten geen geneuzel zullen zijn. Maar toch moet ik de botte vraag stellen: wat moet ik hiermee?

Tuinman beschrijft onderkoeld de gebeurtenissen; het ongeluk (auto belandde in een sloot), de coma van de vriend en het uiteindelijk besef dat hij er echt niet meer is en de omgang met feiten en voorwerpen die achterbleven (zoals de sleutel). Ze geeft niet haar ontroering weer, maar de feiten met hun details en hun vreemdheid.

'niemand hoeft te lachen als ik nadoe / hoe het klinkt als jij het Chinese muziekje / uit de kindersynthesizer nadoet. // Geen reactie. Details. Geen.' Juist door de specifieke details die ze beschrijft maakt ze het universeel. Want daarmee maakt ze invoelbaar voor de lezer hoe de leegte op haar overkomt, op ieder mens zou overkomen. Ze beschrijft mechanismen.

Het slotgedicht laat door de titelkeuze ('Metafoor') expliciet zien hoe Tuinman te werk gaat: ze maakt metaforen van de werkelijke gebeurtenissen. 'Voor ik me aanmeld heb ik nog wat / vragen. Ten eerste: hoe druk is het daar. / Er gaan geruchten dat iedereen die jou / terug wil zien je vinden kan, eenmaal / geaccepteerd als lid. Hoe weet ik of / dat wederkerig is? […] Kun je er ontvrienden? / Of de status van je vriendens vrienden / achterhalen? […] Is er de garantie dat je uitgeschreven kan / en zo ja, met een termijn van hoeveel maanden?'

De 'ik' logt blijkbaar in op de account van de dode vriend, niet om een spoor uit te wissen of vanwege een macabere grap, maar om ook in de ongrijpbare cyberwereld op te ruimen wat geen functie meer heeft. De wederkerigheid van het elkaar kunnen terugvinden krijgt een ironische bijsmaak: Tuinman weet –aangezien zij de lege plaats van de dode in nam – als geen ander dat er niets terug te vinden is. De dode is even ongrijpbaar als alles op internet.

De kale spreektaal, compleet met taalfouten, die ze hanteert, is een duidelijke keuze; ze wil niet mooi schrijven, ze probeert antwoorden te vinden op universele vragen. Ze lijkt de hulp van de lezer in te roepen om die antwoorden te bevatten – dàt moet ik hiermee. Daarom is de bundel zeer zeker geslaagd. En dat is knap, na zo’n afschuwelijke gebeurtenis.

Recensent: Hanz Mirck
Wat ik met de sleutel moet - Vrouwkje Tuinman
Nijgh en Van Ditmar, 2011
978 90 388 9393 8- €16,50

Reacties

Vrouwkje Tuinman

Hanz! Dank voor je woorden. Echter, bezit jij een unieke misdruk? Bij mij komt er nog een gedicht na dat wat jij 'slotgedicht' noemt......

f.starik

Een unieke misdruk. Dat moet haast wel. Compleet met taalfouten, die in mijn exemplaar niet voorkomen. Daarbij komt het mij voor dat in het gedicht Metafoor veeleer een voorstelling van 'de Hemel' wordt gegeven (aan de hand van, jawel, een facebook 'metafoor') dan dat er een online-exercitie wordt uitgevoerd.

Vrouwkje Tuinman

Overigens hebben mij de laatste dagen diverse toehoorders uitgelegd, verzekerd en op het hart gedrukt dat het hiernamaals niet bestaat. Laat staan de hemel. Dat we het maar weten.

hanz mirck

Je hebt gelijk, het is het een-na-laatste.

Vrouwkje Tuinman

Een hele opluchting!

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...