Sylvia van Lies Van Gasse, de muziek in de nachtegaal

Twee jaar na haar debuut Hetzelfde gedicht steeds weer (2008) verschijnt van Lies Van Gasse, de graphic poem Sylvia. Het is een mix van tekst en beeld geworden, een beeldgedicht waarbij tekeningen en tekst soms tegelijk, soms los van elkaar tot stand zijn gekomen. De handgeschreven teksten staan spaarzaam verspreid tussen de tekeningen in chinese inkt die de grootste ruimte van het boek in beslag nemen. Wie vertrouwd is met het sterke debuut van Lies Van Gasse zou zich aan een vrij hermetische, met tactiele metaforen beladen poëzie kunnen verwachten. Niets van dat alles in Sylvia dat haast prozaïsch aanzet: De zon lekte door het/ keukenraam Sylvia/ zocht naar vlekken/ In het landschap// We dronken thee en aten koekjes/ er was iets bodemloos. Wat volgt is een mythisch verhaal van twee geliefden verteld vanuit een 'hij' en een 'zij'.

Het 'verhaal' appelleert aan een archetypisch stramien: beide hoofdpersonages leggen elk afzonderlijk een (symbolische) weg af om elkaar aan het eind weer terug te vinden: Het was een bijzondere ontmoeting/ We zagen elkaar als voor het eerst.  Om het mythische plaatje compleet te maken is er ook sprake van een kind dat uit het hoofd van de man werd geboren en sterft en komen er af en toe afbeeldingen van zwanen (de symbolen voor onafscheidelijke trouw) voor.

Sylvia is, zoals gezegd, in grote mate een kijkboek. Als 'lezer' heb je het gevoel in een schetsboek, het werkschrift van een tekenaar/denker/verteller te zijn verzeild. Een plek waar het denken zich in alle mogelijke gedaantes manifesteert. De klassieke poëzielezer zal een paar drempels over moeten om deze combinatie van beeld en taal te savoureren. Bovendien beperkt de tekst zich tot sobere mededelingen en is de mysterieuze beeldtaal die zo kenmerkend was voor haar debuut (Is zij ergens gemaakt,/ dan wel voor dit:/ De hunkering naar tekst,/ de rammelende ribbenkast van taal) ver te zoeken.

Toch werkt deze graphic poem op zijn eigen organische manier. Ver van alle moderne en postmoderne versplintering lijkt  Van Gasse naar een eenheidsgevoel te streven, naar een premodern mystiek totaalbeeld dat op een of andere manier toch een snaar in de hedendaagse mens weet te raken. Waarschijnlijk komt dat omdat haar thematiek van alle tijden is: leven en dood, donker en licht, liefde en lijden. "And why not dead rather than living torment?" luidt het motto dat ontleend is aan The two gentlemen in Verona van Shakespeare. Een citaat uit dezelfde komedie sluit de graphic poem af: "But, fly I hence, I fly away from life". Een poëzie die duidelijk veraf staat van het aarzelende stapelpraatvers dat zoveel poëzie van de jonge generatie kenmerkt volgens Guus Middag.

Iets doet me vermoeden dat  Van Gasse een oeuvrebouwer in wording is. Er is onderlinge referentie. Haar debuut (toevallig getiteld Hetzelfde gedicht steeds weer), bevatte al tekeningen die in deze bundel terugkomen. En in Sylvia, komt een Shakespeare-passage: If I not be by Sylvia, There'll be no music in the nightingale, no day for me to look upon." die al in de reeks 'Het kleine blauwe huis' uit haar debuut te lezen was:

(...)
Er zit geen muziek meer
in de nachtegaal. Er is
vast gerochel, ijl geknars.
(...)

Sylvie werd uitgegeven bij de Wereldbibliotheek.
In Galerie Link loopt nog tot 2 mei een exclusieve tentoonstelling met de tekeningen van Sylvia. Het boek is er te koop, samen met een genummerde bibliofiele editie van 20 gesigneerde exemplaren, vergezeld van een originele tekening.
Op 6 mei opent in de Permekebibliotheek in Antwerpen een tentoonstelling met de tekeningen uit Sylvia.
Meer op Deus ex Machina.

In Revolver 142, jaargang 36/1 (juni 2009) verscheen van Lies Van Gasse de prachtige reeks Doorbraak.

Hier is de website van de dichter/kunstenares, hier het woord/beeldproject Hauser, een work in progress samen met dichter Annemarie Estor.