Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« De toestand in de literaire tijdschriftenwereld | Hoofdmenu | Zeldzaam wijn-essay van Baudelaire vertaald op TV livre »

23 februari 2010

Heimrad Bäcker, 'Transcript' - een ijzingwekkend staaltje concrete poëzie

Heimrad Baecker Op het blog van de New York Review of Books bespreekt Charles Simic Transcript van de Oostenrijkse dichter, uitgever en fotograaf  Heimrad Bäcker (1925-2003). "Op het eerste zicht", aldus Simic, "lijkt deze bundel op een verzameling avantgarde collage-gedichten maar bij nader toezien blijkt het om iets heel anders te gaan." Bäcker’s “gedichten” zijn eigenlijk uitreksels van documenten uit de Holocaust.

"Transcript
is een onthutsend document. Gebruik makend van technieken uit de concrete en visuele poëzie citeert Heimrad Bäcker de bedenkers, de uitvoerders en de slachtoffers van de Holocaust. Het boek biedt een verbijsterende verzameling van documenten die ons confronteren met de bureaucratische wereld van de Nazi's en de intieme werelden die ze vernietigden. Bäckers bronnen gaan van brieven van slachtoffers tot medische verslagen, uurregelingen van treinen en een lijst met telefoons in Auschwitz." aldus uitgever Dalkey Archive Press.

TranscriptBäcker wordt wel eens een taalarcheoloog genoemd. Hij isoleert documenten en verslagen en brengt ze onder in zijn referentiesysteem dat bekend staat als 'Nachschrift', geen gefictionaliseerde transcriptie in proza maar documentaire literatuur die gebruik maakt van de esthetische regels van de concrete poëzie. Ook al beperkt Bäcker zich tot de letterlijke weergave toch doet hij subtiele ingrepen en dat is Simic niet ontgaan: "Hij (Bäcker) isoleert een deel van de informatie en laat het apart staan zodat, net als bij een gedicht, de lezer even de kans krijgt om er over na te denken tot de ware toedracht zich in al haar gruwel ontvouwt."

De werkelijkheid van de Holocaust tart elke verbeelding maar nog meer wanneer je deze uitreksels leest. Terwijl de Nazi's bezig waren met de uitroeing van miljoenen Joden, vonden ze het toch belangrijk om deze details vast te leggen:

you are requested to leave the keys in the locks of all furniture, chests etc. as well as the keys in the locks of all interior doors. if the keys are on a separate key ring, they are to be taken off and placed in the lock of the receptacle to which they belong. to the building and hallway keys should be attached a ribbon and a piece of cardboard on which you are to write your names and apartment number and identification number. these keys are to be given to the authorized official. before leaving your residence, the list of assets that was issued to you is to be

Een ijzingwekkend staaltje 'concrete poëzie'.
Artikel Charles Simic: New York Review of Books. Engelse vertaling door Vincent Kling en Patrick Greaney bij Dalkey Archive Press.

Reacties

der peter

geef de mens de mogelijkheid, en hij zal ze benutten

Erik de Smedt

Op de vraag van Willem Thies: ja, 'Nachschrift' is in het Duits nog steeds verkrijgbaar (uitgeverij Droschl):
http://www.droschl.com/baecker.htm. Er zijn twee delen. (de Amerikaanse vertaling zou wel 's alleen deel 1 kunnen bevatten), ook gebundeld te koop.

Heimrad Bäcker was lange tijd de mentor van de experimenterende schrijvers waar Oostenrijk er veel van heeft gehad, in verschillende generaties. Hij gaf het tijdschrift 'neue texte' uit, waaruit de 'edition neue texte' is voortgekomen – een uitgeverij die o.a. Jandl, Achleitner, Rühm, Franz-Josef Czernin, Anselm Glück en het volledige werk van Reinhard Priessnitz heeft uitgegeven.

Aan zijn interesse voor de Holocaust zit overigens een autobiografische kant: als jongeman was hij een tijdje een enthousiaste vereerder van Hitler geweest. Dat hij zich door die talige propaganda had laten meeslepen, heeft hem een leven lang geïntrigeerd.

eddy warmerdam

la disparation... de roman van perec waarin de letter -e ontbrak

als ik jou zo lees willem dan ontbreekt daar ook de letter e in

niet toevallig zou perec ook met die ontbrekende letter de holocaust bedoelen, de verdwenen joden

wie had gedacht dat de holocaust nog zou fungeren als smulobject om je aan intellectueel aan te vergapen

Willem Thies

p@ Gert; ik bedoelde natuurlijk geenszins laatdunkend te zijn; niet voor niets heb ik het over 'meesterwerk' en 'grote literaire waarde'. Ik denk dat ze grootse werken kunnen opleveren maar toch... maar toch... voor mij persoonlijk althans niet mijn 'inzicht' in de Holocaust vergroten.

(En inderdaad: Primo Levi; de meeste van deze boeken heb ik lang geleden gelezen, ergens tussen mijn 16de en 22ste, ongeveer. Tegenwoordig lees ik, over de oorlogen, met name 'non-fictie'.)

Maar dit is heel moeilijk aan te geven, voor welke werken dit *wel* geldt en voor welke niet. En hoe dan ook kan een werk grote waarde bezitten om andere kwaliteiten dan 'historisch inzicht vergrotende'.

Zo is er in poezie al sprake van een verbeelding, en een verdichting; en zo'n gedicht kan buitengewoon krachtig en indrukwekkend zijn (zoals 'Todesfuge'), maar of het ons inzicht in de Holocaust werkelijk vergroot? (Het waarom? Het hoe? Zelfs de ervaring? het ondergaan?) Ik weet het niet.

Van de andere kant: een (historische of 'mechanische') beschrijving van het proces van de Holocaust, hoe uitgebreid en precies ook, doet dit evenmin.

Ik zelf heb het gevoel dat ik de kern het dichtste nader bij de getuigenissen, de interviews (zoals in 'Shoah') maar dat neemt niet weg dat de beelden in combinatie met de poezie van de documentaire 'Nuit et Brouillard' (Nacht en Nevel), volgens mij een collaboratie van een historicus en dichter, niet evenzeer indrukwekkend zijn. (ook lang geleden dat ik die documentaire heb gezien, maar heel sober en toch suggestief, magistraal)

Bijvoorbeeld over de Eerste Wereldoorlog: ik heb ook veel van de *war poets* gelezen, maar het dichtst kom ik toch bij het wezen van de Eerste Wereldoorlog door de talloze getuigenissen te lezen van met name de 'gewone soldaat' (en (onder)officieren), bijeengebracht in die meesterlijke reeks van Lyn MacDonald. Het zijn contemporaine bronnen, veelal uit dagboeken geciteerd. Natuurlijk zijn ook de gedichten van 'War poets' contemporaine bronnen, getuigenissen, maar vaak glorificeren die de oorlog, verheerlijken, romanticeren. Toch zijn ze evenzeer waardevol, en vooral: ze zijn aanvullend. ik bedoel veel van die oorlogsdichters hielden *naast* het schrijven van poezie natuurlijk een dagboek bij, het komt uit dezelfde pen.

Ook noemde ik, wat betreft de Tweede Wereldoorlog, het boek 'De SS'ers', eigenlijk een 'oorlogsjournalistiek' (of misschien geschiedkundig) werk; als je wil weten wat al die jongemannen ertoe bewoog zich aan te sluiten bij de Waffen-SS, wat hun drijfveren, hun motieven waren, en ook de omstandigheden, dan lees je dit werk. Zonder ook maar een (moreel) oordeel of commentaar van de interviewers, zelfs de vragen werden weggesneden. Vakwerk van Armando en Sleutelaar.

Ik kan me herinneren van 'Shoah' van Lanzmann dat zijn vraagstelling heel subtiel was, hij probeerde natuurlijk niet te sturen, maar door kleine, subtiele vragen, wist hij toch... Aan een overlevende, een slachtoffer, die maar *bleef* glimlachen (ook een bezwering) vroeg hij uiteindelijk: 'Waarom lacht u eigenlijk de hele tijd?' Op zo'n moment gebeurt er natuurlijk wat. Hij ontlokt iets.

Een beul (ik weet niet of het een kampcommandant was of een hulpje) had het over Auschwitz alsof het een fabriek was, een 'goedgeoliede machine van de dood'. Hij zei: 'Auschwitz war im Vollbetrieb.' vrij vertaald: draaide op volle toeren. Dit soort uiterst cynische, wrange uitspraken werpt natuurlijk wel licht op hoe men Auschwitz kon bestieren, hoe men dit psychologisch kon opbrengen en kon volhouden,

DOOR HET TE ZIEN ALS EEN INDUSTRIEEL PROCES.

Men moest rendement behalen, de capaciteit tot het uiterste vergroten, de onpersoonlijke, mechanische vernietigingsmachine vervolmaken; en deze mechanische kijk op het vernietigingsproces maakte het in de eerste plaats mogelijk!! voor alle betrokkenen... men moet zijn 'targets' halen! heel cynisch, maar zo cynisch *was* het...

Dit alles, beste Gerdt, kom je niet te weten uit de gedichten. Zoals je ook het best de dagboeken van vrouwen (en kinderen) in de jappenkampen kunt lezen, om tot de kern van *die* episode door te dringen. Laat onverlet dat 'Bezonken rood' een meesterwerk is, al hadden de jappen helemaal geen prikkeldraadomheining en zoeklichten en machinegeweren, zoals Brouwers schrijft! (Hij had 'nazikampelementen' overgebracht op zijn jeugd in een jappenkamp.)(hem werd 'geschiedfalsificatie verweten, terwijl andere oud-jappenkampgevangenen het voor hem opnamen omdat zij het ook zo ervaren hadden; anderen vonden juist dat hij de 'waarheid' niet mocht verdraaien)
'Bezonken rood' is absoluut een meesterwerk (en het bevat gruwelijke passages, zoals waarin hij zijn moeder gemolesteerd ziet worden; waarna hij eigenlijk afstand neemt van zijn moeder) (ook blijkt uit dit boek de fascinatie die hij als kind had voor het soldateske en de wapens, de ambivalentie tegenover de Japanse bruut).

Hoe dit ook zij, ik ontken A) de literaire/esthetische waarde van deze werken niet, B) ik erken ook dat ze een AANVULLENDE historische waarde hebben - maar daar moet je heel erg mee oppassen (het verraderlijke geheugen, kleuring, invulling achteraf, vervorming, etc). Voor contemporaine getuigenissen en bronnen geldt dit natuurlijk in mindere mate. Maar dan nog.

Het is lastig, Gert. Ik wil alleen onderscheid aanbrengen tussen een grotendeels op authentieke gebeurtenissen gebaseerd, maar desalniettemin fictief (of gefictionaliseerd) werk, en een compleet verzonnen/gefabriceerd/fictief werk, al wil dat misschien in metaforische zin iets wezenlijks over de Holocaust zeggen.

Voor gedichten is er natuurlijk weer iets heel anders aan de hand, omdat deze per definitie verbeelden en verdichten, en niet de minste schijn wekken van een 1-op-1-representatie. Niet dat dit bij romans *wel* zo is, maar de schijn of suggestie toch in verregaande mate).

Hoe dit ook zij: ons vertrekpunt wat dit onderwerp betreft is zeer verschillend. Ik vertrek vanuit de Holocaust en kennis daaromtrent of inzicht in dit fenomeen; jij vertrekt vanuit de werken, en zegt dat deze toch hun merites hebben. Ja, dat ontken ik ook niet - misschien alleen niet op het gebied van het verwerven van inzicht in... etc (begrijp je?) Maar de werken kunnen elkaar aanvullen. Nogmaals: liefst niet een *puur* fictief werk (al is het nog zo goed, wellicht een meesterwerk zelfs).


Ik ben alleen heel benieuwd naar dit werk van Heimrad Baecker - *daar* begon het in eerste instantie, en daar was het om te doen. Lijkt mij, zoals gezegd, een fascinerend, indrukwekkend en noodzakelijk werk, waarin historische documentatie (de bronnen, getuigenissen) en poetische technieken (o.a. montagetechnieken, isolatie, gebruik van wit) op ijzingwekkende (ik zou bijna zeggen: SUBLIEME) wijze samenkomen.

eddy warmerdam

en dat jij niets over het wezen van de shoah kunt zeggen hoef je niemand te komen vertellen willem - wat is dat voor ijdelheid

en ik ken verder geen enkele abstractie van grote massa's persoonlijk leed die tot een esthetische categorie verheven wordt
je kunt in die dingen alleen het spoor terug volgen en dat is inderdaad naar die egodocumenten en petit-histoire terug keren

ik vind,je belangstelling en die van der peter ronduit voos
daar is niets op tegen
maar dat je die camoufleert achter een esthetische categorie als het sublieme - ja me reet

Willem Thies

@ Het zelfgenoegzame mannetje genaamd Eddy Warmerdam: loop toch niet zo modieus te ouwehoeren! Moraalridder met je priemende wijsvingertje! Betuttelaar! (Jij bent zo iemand die zich nergens in wil verdiepen omdat dat meteen 'verdacht' zou zijn; hoe kan het dan dat je toch altijd je mening klaar hebt, slimmeke.)

Als ik jouw commentaren zo lees, Zwammerdam, dan ontbreken daar *en* de hoofdletters *en* de interpunctie. De hoofdletters staan zeker voor de Armeniers, de punten zeker voor de indianen, de komma's voor de koelakken!

eddy warmerdam

wat is het modieuze aan wat ik schrijf willem
en wat het moraalridderige..?

ik denk dat ik je wel begrijp
je hebt een geile belangstelling voor leed
dat prikkelt je
en je hebt het filosofisch vocabulair van een derdejaars filosofiestudent
je probeert die twee te verbinden
je goed recht
maar dan moet je dat overtuigender doen en niet zo doorzichtig je persoonlijke motieven laten doorschijnen
zo kom je er niet mee weg
niet bij mij ten minste
hier vinden ze het prachtig merk ik
maar dat is vooral omdat je een discours etaleert waar ze hier niet doorheen kijken of kunnen kijken
ja ik kan dat wel en ook heel makkelijk en dat ergert jou
het verstoort je catwalk
en dan ga je varianten op mijn naam verzinnen omdat je geen andere argumenten hebt
enfin..


Martijn Benders


Het hele idee van de holocaust als subliem, religieus moment past precies bij het 'ramp-aanbiddende' sfeertje van de doorsnee videotheekbezoeker. De ramp heeft een religieuze functie gekregen: staken vroeger mensen geen vinger uit omdat ze dan van de pastoor op hun mieter kregen, tegenwoordig steken ze geen vinger uit omdat 'de wereld op elk moment kan vergaan' wat hun ongebreidelde consumeerzucht weer legitimeert. Veel interessanter in deze context is te kijken waar de mensen achter Auswitz heen zijn verdwenen: grotendeels richting voedselindustrie, en laten nu net alle grote 'hedge funds' als een gek voedselbedrijven, voedselgrond en boerderijen hebben opgekocht na deze 'crisis' omdat 'voedsel het nieuwe goud is'. Ergo: er wordt een 'klimaatverandering' gelanceerd als windmolenprobleem terwijl men tegelijkertijd poogt de natuur middels patenten totaal te monopoliseren. Volslagen absurd en zeer gevaarlijk voor de mensheid.

RHCdG

eddy je komt een beetje op mij over als iemand die nogal teleurgesteld is in de filosofie
iemand die dat allemaal diepgaand bestudeerd heeft
er plannen en dromen mee had
maar die zijn allemaal niet zo uitgekomen
het leidt allemaal nergens toe, net als je zinnen die je telkens afbreekt
op het moment dat ze ergens uit dreigen te komen
gert zou het iconisch noemen o nee juist niet
dat was ik
enfin
je goede recht
maar waarom anderen niet toegestaan de weg op te gaan die jou zo weinig heeft opgeleverd?
om ze te beschermen
of om te voorkomen dat ze slagen waar jij faalde
ik weet het niet
maar ik ben benieuwd eddy
wat je hierop gaat antwoorden
enfin
je goede recht
enz.

Gert de Jager

@ Willem. Om inzicht te krijgen in het cynisme en het industriële van de vernietigingsfabriek heb je volgens mij niet per se documentaire gegevens nodig. Maar het gaat mij inderdaad om iets anders: om de kracht van literatuur bij zoiets onbevattelijks als de Holocaust. Juist in de extreme artificialiteit als in romans van Pynchon, Amis en Perec schuilt voor mij iets moreels, iets subliems desnoods. Een historicus zal, wat Ankersmit ook beweert, altijd werken vanuit rationele kaders. Als je iets wezenlijks wil beweren over iets wezenlijks zul je daarbuiten moeten gaan.

jan Pollet

"Heimrad Bäcker’s ‘documentary poems’ turn artifacts of evil into the stuff of art" is de ondertitel van de recensie op Tablet, een Joods cultureel magazine.
http://www.tabletmag.com/arts-and-culture/books/24507/repurposed/

de recensent begint met een beschrijving van wat concrete poetry is:
"We’ll begin with the discipline with the least modifiers: concrete poetry is poetry whose appearance has been made integral to meaning; poetry whose typography, not always justified to the left margin, is at least as important to comprehension as word-meaning, rhythm, and rhyme. The best examples are the worst classics from grade-school English: the poem about the word “and” in the shape of an ampersand; the poem about a jug shaped like a jug;"

Vervolgens wijst hij er op dat dit werk in de jaren 70 80 is gemaakt:

"At the same time that Günter Grass was trying to write a future for Germany by repoliticizing the novel, at the same time Peter Handke was denouncing Grass’s outward approach to politics and was instead writing inward, Bäcker invented a terminus for both: the personal and political. His genre, which would be called Dokumentarliteratur (documentary literature), or dokumentarische dichtung (documentary poetry), signaled a formal contribution as original as Thomas Bernhard’s unbreakable paragraphs, but it is as moral contribution that it remains incomparable."

Wanneer de recensent de lijst overtypt met de doden (een zogenaamde 'listpoem')maakt hij zich deze bedenking:

"Reading this list is arduous but typing it, retyping it for this review, is even worse. If the most moral way to write about the Holocaust is to quote it, perhaps the most moral way to read about it is to copy the quotations, and so Bäcker, like Victor Klemperer, author of The Language of the Third Reich, and like America’s Charles Reznikoff, who performed a similar palimpsest of testimony with Holocaust, might be best understood as a reader who wrote."

eddy warmerdam

ach het is het oude verhaal rutger, wie waarheid en echtheid zoekt die eindigt in nihilisme
heeft nietzsche prachtig voorspeld trouwens
ik waardeer je belangstelling in deze rutger
maar daar gaat het hier niet om
hier gaat het om iets anders

ben aan het koken - mens ga toch koken! - misschien kom ik er nog wel eens op terug
en anders jij wel ;-)

Willem Thies

@ Martijn: ik zeg juist dat ik de Holocaust als puur mensenwerk beschouw. Als je de Holocaust juist niet ziet als een 'ramp' of 'groot onheil dat over de mensheid is nedergedaald' of een 'tragedie' maar als een proces waaraan zeer vele groepen en individuen hebben meegewerkt, en als je gaat onderzoeken hoe dit proces in zijn werk is gegaan, dan zie je (bijvoorbeeld) ook dat het niet alleen Hitler en nazi's of SS'ers waren die hieraan hebben meegewerkt en ook niet het hele Duitse volk (zoals anderen dan weer beweren, Goldhagen, 'Hitlers gewillige beulen') maar ook grote groepen Nederlanders zijn medeplichtig (met name in de sector van registratie, deportatie. 'vervoer', en confiscatie), evenals grote delen van de Poolse bevolking en de Oekrainers.

Kennis van / inzicht in hoe de Holocaust in zijn werk is gegaan, in *al* zijn facetten, en vooral de hele ontwikkeling van de eerste antisemitische maatregelenen tot de uiteindelijke vernietiging van het Europese jodendom, daar hebben we veel meer aan dat het REDUCTIONISME van 'Nooit meer Auschwitz!' of 'Auschwitz - 6 miljoen joden vermoord!' Dan *reduceer* je het uiterst gecompliceerde fenomeen van de Holcaust tot de leuze op een button of spandoek. Auschwitz was slechts 1 van een aantal vernietigingskampen en naast de vernietigingskampen waren er nog concentratiekampen, en al deze kampen vormden weer slechts een deel van de Holocaust (naast bijvoorbeeld de getto's en de massa-executies). Waarom is dit van belang? Bijvoorbeeld omdat anders de daadwerkelijke uitvoering van de Holocaust slechts zou neerkomen op een handvol mensen: de kampcommandant, zijn hulpjes en bijvoorbeeld de bedenkers/planners, en het treinpersoneel.

De Holocaust was veel complexer en wijdvertakter. In Auschwitz zijn 'slechts' 1,5 miljoen joden vermoord. Bewustzijn begint bij: te weten dat de Holocaust *meer8 is dan 'Auschwitz', meer dan een getal, een kreet, een buttonspreuk, of spandoekleuze. Als je de Holocaust reduceert tot 'Auschwitz - nooit meer' maak je het tot een magische spreuk, een taboe, en dan gaat niemand zich er meer in verdiepen.

En, nogmaals, Martijn, voor alle duidelijkheid: ik wil de Holocaust juist *niet* in de sfeer van ramp of 'religieus of demonisch moment' trekken, ik wil - met andere woorden - de Holocaust niet demoniseren. Mensenwerk, mensenwerk, *lees* wat er staat, soms staat er gewoon wat er staat.


@dy Warmerdam: zelden zo'n bekrompen, kleingeestig mannetje als jij virtueel ontmoet -- een engte, jouw visie & denkbeelden, waar geen twee man elkaar kunnen passeren.

Ik noem het een *pavlovreactie*; eigenlijk hoef jij het woord 'jood' of 'Holocaust' maar te horen, binnen de context van een zeker oordeel, en je schiet meteen in een soort enge reflex en begint te blaten: 'Oooooh! Oooooo-hoooooo! Antisemiet! Nazi!'

'Ik zelf, ik: Eddy Warmerdam, vind het allemaal HEEL ERG wat er allemaal met de joden is gebeurd!'
(zelfingenomen mannetje, steek die veer maar waar je hem graag wil hebben)

Te zielig voor woorden en het eigenlijk niet waard om op te reageren.

LEES mijn commentaren dan, liefst allemaal: ja, ik ben gefascineerd door de Eerste Wereldoorlog *en* de Tweede Wereldoorlog, *en* de Holocaust. Omdat, wat mij betreft, de menselijke psyche in oorlogen op scherp wordt gesteld. Ik ben niet zo'n pessimist als W.F. Hermans, die geloofde dat de mens in tijden van oorlog zijn ware (=slechte) gezicht toont, maar ik geloof wel dat de oorlog het slechtste *en* het beste in de mens naar boven haalt. Met name vanwege die compoment, de psychologische, ben ik sterk in de oorlog geinteresseerd.

Maar ik trek me terug uit de discussie, jij lijkt me precies zo'n ambtenaar/bureaucraatje dat zich zou 'aanpassen' (aan de heersende omstandigheden), dat niet zelf nadenkt.

eddy warmerdam

goh, doet pijn he willem, het licht waarin ik je preoccupatie plaats
wat je over mij zegt én wat je over jezelf zegt slaat nergens op
je zult wel wat overstuur zijn

Martijn Benders


Thies komt op mij altijd tamelijk verward over. Roept hij eerst hard dat de holocaust 'SUBLIEM' is en 'AWE' oproept, vervolgens probeert hij ongevraagd te beredeneren dat het 'juist mensenwerk' is en niets met een 'ramp' van doen heeft.

Waarna hij doorgaans nog twee a4'jes tegen zichzelf doorpredikt.

Uiteraard is de holocaust 'mensenwerk'. Zoals Adorno het stelde: de holocaust begint overal waar mensen naar een slachthuis kijken en zeggen 'het zijn maar dieren'.

Ik vind de holocaust dan ook een van de minst interessante aspecten aan WWII. Dat in een industrieel tijdperk men op industriele wijze aan massamoord doet ligt alleen voor de hand en is verder niet bijzonder interessant.

Veel interessanter vind ik het propagandistische niveau: hoe zo'n ultieme kneus als Hitler als 'sterke man' kon worden gepresenteerd. Zo'n piepend, neurotisch bureaucraatje die samen met wat kippenboeren en pennelikkers op een of andere wijze het voor elkaar krijgt bij grote delen van de bevolking als 'sterke man' te worden beschouwd. En waar voorts na WWII alleen aan verder gebouwd werd: Hitler als verschrikkelijk monster, als demoon, in plaats van als kleinzielig bureaucraatje, als mislukkeling.

eddy warmerdam

ik denk dat het raadsel meer ligt in de indruk van sterke man die hitler op zijn direkte omgeving maakte martijn
dat waren niet de minsten die hem als sterke man zagen

en als je het zo benadert is het raadsel ws wel op te lossen

der peter

is geen raadsel, heet gewoon marketing in een poel van naoorlogse frust. eerst heette dat propaganda, daarna pr (Edward Bernays).

whatever sells...

er heeft zich een 15 jaar durende onder- en bovengrondse machtsstrijd afgespeeld tot 1933, dat waren niet alleen maar kippenboeren en pennelikkers.

Martijn Benders


Een heel vreemd soort marketing, met die hele symbolistische cultuur eromheen - alsof het op Malevich gebaseerd was! Alsof men in een kort tijdsbestek een hele nieuwe mythologie wou laten ontstaan - dat vind ik interessanter dan die concentratiekampen, die volgens mij altijd dezelfde functionaliteit hebben: het stil houden van de massa. Wanneer je regering om de hoeken mensen verbrand bedenk je je wel 2 keer voor je je mond opendoet. Om die reden hadden de Russen ook Gulags en de Amerikanen hun martelgevangenissen. Ik verdenk ze er zelfs wel eens van dat ze die foto's uit Abu Graib gewoon bewust lieten uitlekken. De inherente boodschap: wij zijn gevaarlijk en krankzinnig, dus hou je mond.

ghijze mitter hacken

Vandaag begonnen met het lezen ervan, een beklemmende ervaring.

woordzoeker

Eddy zegt:

"overigens kan ik je wel volgen in je beschrijvingen willem, maar is het niet pervers om daar het begrip 'het sublieme' op los te laten
is het niet esthetengebrabbel achter een bureau
de banaliteit van het denken - om in de sfeer te blijven"

En eigenlijk ben ik het daar volmondig mee eens. Mijn excuses voor het opdiepen van een oude discussie maar als je iets dergelijks zo intellectualiseert (voor wat dat 'subliem' betreft) dan komt dat behoorlijk vreemd, zelfs pervers, over.
Ik kan me goed vinden in de uitleg van Willem. Noem het huiveringwekkend, afschuwelijk, schokkend, onzegbaar, onbeschrijflijk en laat die woorden in al hun directe simpelheid voor zich spreken. Als men dat verengt tot een semantische discussie, krijg je een pervers effect.

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...