Hoe schrijf ik een sonnet?

Jaap van den Born geeft een college sonnet-schrijven, op Het Vrije Vers:

De Dichter des Vaderlands, Ramsey Nasr, is boos en wist bij Pauw en Witteman op heldere en intelligente wijze uit te leggen waarom. Hij had zijn woede eerder tot uitdrukking gebracht in het volgende gedicht:

(...)

Het zal je niet ontgaan zijn dat we hier te maken hebben met een sonnet, want bij échte emoties, die je serieus neemt, kies je natuurlijk ook een serieuze vorm. Daarmee komt hij op ons terrein en ons interesseert natuurlijk hoe hij het er vanaf gebracht heeft.

(...)

Al met al lijkt het nu of ik het gedicht verschrikkelijk afkraak, maar ik zei al, voor een beginnend sonnetdichter is het zo slecht nog niet, er zit vaart in het verhaal, de woede weet hij ook overtuigend over te brengen, maar er is te vlug tevreden naar het resultaat gekeken, met alle fouten, haperingen en slordigheden als gevolg (ik heb nog niet eens alles genoemd),  die afbreuk doen aan het beoogde doel. En dat is jammer, gezien de ernst van de zaak.

Comments

[Geplaatst door: Gerrit Komrij]

God van de poëzie, bevrijd ons van deze betweters!

[Geplaatst door: Arjan Keene]

Het is toch altijd jammer dat de vorsers van het lichte vers doorgaans die betweterige bloedserieuze ondertoon tentoonspreiden. Wanneer de vorm boven de inhoud regeert gaat de bedoelde lading door kommahoverij ten onder. Dat is dan ook de reden dat de light verse, hoewel vakkundig, veelal zo gruwelijk saai is als het om de inhoud gaat. Kapot gesleuteld.

[Geplaatst door: Martijn Benders]

Het frappante is natuurlijk dat er weinig verschil is tussen van den Borns kommahoverij en het Irak debat in de tweede kamer: gemiereneuk over kleine details, genant tot op het bot.

[Geplaatst door: Eelke van Es]

"Wanneer de vorm boven de inhoud regeert gaat de bedoelde lading door kommahoverij ten onder"

Dit is onzin. De meeste light verse is zo saai omdat de gehanteerde vormen te voorspelbaar zijn.

[Geplaatst door: Eelke van Es]

Daar komt bij: het is bij nader inzien een amateuristisch sonnet dat Nasr presenteert, alle oprechte boosheid ten spijt. Deze kommaneukende Jaap van den Born heeft dus wel degelijk een punt.

[Geplaatst door: Wim van Til]

Punt. Uit.
Lof voor de Dichter des Vaderlands, de vent is beter dan de vorm.

[Geplaatst door: Hans Smit]

Zijn schilderijen zijn dan wel weer prachtig: http://www.jaapvandenborn.nl/

[Geplaatst door: dirk vekemans]

een mooie daad met ergerlijke sporen,
een overslaande stem gaat altijd verloren,
& in een gat kan je geen gaatjes boren.

[Geplaatst door: Martijn Benders]

Ik vrees dat 'Hans Smit' dit nog meent ook. En nee, van den Born heeft geen 'gelijk' omdat het sonnet 'amateuristisch' zou zijn. Nasr heeft duidelijk gemaakt dat hij het in 2 uur tijd heeft geschreven en dat het veel beter had kunnen zijn als hij er langer aan had gesleuteld. Wie vervolgens het dan toch niet na kan laten erover te gaan muggeziften is Oost-Indisch doof.

[Geplaatst door: Eelke van Es]

@ Martijn, ik zeg niet dat hij 'gelijk' heeft, hij heeft een punt. En als we dat criterium voor alle kritiek gaan aanhouden - 'als ik er nog wat langer aan had gezeten was het vast een stuk beter geweest' - blijven we natuurlijk nergens.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

wat een geweldig goed artikel
democratiseert de poezie
je ziet plots die ramsey ploeteren op zijn gedicht
twee uur lang
wetend dat dit niet en dat wel en shit, kut het loopt hier niet - maar ik stuur het toch want...

verhoogt alleen maar de waardering
eigenlijk voor beiden
voor de dichter des vaderlands
en voor de ambachtslui onder de poëten

[Geplaatst door: RHCdG]

Als het tot de opdrachten van een DdV behoort om op de actualiteit te reageren, dan valt het te verwachten dat zijn gedichten van die vluchtigheid de sporen dragen. En vluchtigheid is niet meer wat het geweest is. Toen Vondel zijn gedicht over Van Oldenbarnevelts executie schreef had hij daar ruimschoots de tijd voor: er was verder geen 'nieuws', behalve dan wat zich lokaal, in het dorp, op straat, bij de buren afspeelde. De gelegenheidspoëzie van nu lijkt steeds meer onder invloed te staan van de manier waarop in het algemeen van 'gelegenheden' 'poëzie' wordt gemaakt, in twitters en allerhande statusberichten. Ze is nauwelijks nog een onderbreking van de permanente nieuwsstroom, maar maakt er zelf deel van uit. Ze ruilt de reflectie in voor de reflex, en het esoterische, naar binnen gerichte karakter van poëzie voor een exoterische, Vaessens-achtige poëtica, die weliswaar in strijd is met haar eigen wezen, maar die ten minste de uiting van 'spontane' (=geconditioneerde) verontwaardiging en het zich met stemverheffing richten tot een groot publiek mogelijk maakt. Het nadeel is alleen dat wie niet op tijd zijn ivoren toren opzoekt ten slotte niet meer wordt verstaan, en als DdV een roepende wordt in een overvolle woestijn.

[Geplaatst door: Bertus Pieters]

Kijkend naar de schilderijen van Van den Born valt me op wat zijn vakmanschap inhoudt. De enige vraag die daar gesteld wordt, is hoe de kijker zo probleemloos mogelijk gecharmeerd kan worden. Het enige rijm dat hij erin gebruikt is het rijm van een suikerzoete onwerkelijkheid.

[Geplaatst door: Bas van Stavelnaere]

Daar staat een punt teveel!
Hier hoort een dactylus!
U enjambeert en dat mag zo
Dus niet

(Dit is dat typische
Reformatorische
Dat men vooral
Bij plezierdichters ziet)

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Hoe slordiger, hoe losser, hoe meer vrijheid genererend, gij regelneven, normneukers, rimpelontkreukers! Het bureau van Mussert zag er onberispelijk geordend uit. Wie veel rommel maakt, ontdekt altijd weer iets in zijn eigen rommel. Wat niet betekent dat ik iets tegen vorm heb: als de worm van de destructie daarin maar aanwezig is en bescherming van dichters geniet!

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

zou het, RHCdG, zou vondel niet een eigentijdse zeventiende eeuwse druk hebben gevoeld - ik geloof er niks van dat hij 'ruimschoots de tijd' had voor zijn beleving
goethe kon in zijn jonge dagen wel 'drei, vier Bogen' (ettelijke pagina's zeg maar - zie Gespräche mit Eckermann) van de meest klassieke tragediepoezie schrijven op éen dag
ongetwijfeld draaide vondel daar ook zijn hand niet voor om
vondel had bij deze gelegenheid, onder het kousen breien door, in twee uur een korte Roskam uit zijn ganzenveer getoverd waarin woede en bezonnenheid in vormvaste verzen vereeuwigd werden
ramsey kan dat niet - eenvoudig, among other things, omdat dat vormvaste vermogen verloren is gegaan
zoals er zoveel verloren is gegaan

toch heeft ramsey het sonnet gezocht bij deze gelegenheid en dat is zeer te prijzen
je hebt cachet te geven aan je verontwaardiging en gedachte als DdV
(want op zich is die verontwaardiging en die gedachte natuurlijk weinig onderscheidend)

maar daarmee wordt tegelijk duidelijk wat het hele instituut van DdV inhoudt
iedereen die zich een beetje bekwaamd heeft kan zijn sonnet doorzien alsof het een plaatsing op dichttalent of letttertempel betreft
we hebben echter afgesproken dat er eentje is onder ons
niet bijzonder begaafd in vorm of inhoud maar wel integer genoeg voor de functie
die we een positie geven waardoor hij meer aandacht krijgt dan een ander

en die aandacht heeft ramsey niet beschaamd
juist doordat hij zich niet boven ons verheven heeft middels een sublieme vorm

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Of zullen we ons door mimicry schijnbaar aanpassen via de vorm maar daarbinnen het keurslijfje van de poezij losknopen? De burger is zich toch steeds meer bohemien gaan gedragen dan de kunstenaar? Een beetje hedendaagse dichter gedraagt zich toch? Zullen we op zoek gaan naar (tijdelijk) neo-klassieke vormen, waarin Komrij ons voorging? Allemaal aan het sonnet enz. b.v. Misschien zien we de kwaliteit van het dichterlijk genius dan scherper doordat iedereen zich, vrijwillig uiteraard, beheerst en beperkt, de ontremden ten voorbeeld. Elke tijd kent immers zijn Charivarius. We komen immers ook nooit meer van de 'Staat' af, heer Benders, een vorm waarbinnen wij ons zullen moeten manifesteren op een wijze die de Staat dwingt bescheidenheid jegens ons te betrachten?

[Geplaatst door: RHCdG]

Eddy,
't Gaat er niet om of Vondel of Nasr hun gedichten snel of langzaam schrijven, maar om het veel kortere interval tussen gebeurtenis en reactie dat er tegenwoordig is.

Wat het vormvaste vermogen betreft, dat bestaat nog wel: Dirk Vekemans gaf er eerder in deze draad een voorbeeld van. En ik geloof niet dat hij zich daardoor boven ons verheft, zomin als dat Nasr, zolang hij zijn titel draagt, door zijn slappe vormen ooit aan ons gelijk kan worden.

[Geplaatst door: Arjan Keene]

Net als in de beeldende kunst geldt: je moet het figuratieve beheersen voordat je verder kunt. Maar het zigeunerjongetje in alle smaken tot en met clair-obscur verwordt tot een kunstje. Het fraaie introspectieve ollekebolleke van pseudo-Bas daargelaten.

[Geplaatst door: emile]

Sonnet of trompet, waar gaat het om? Inhoud of vorm?
Ramsy Nasr heeft woensdagavond 919.000 mensen bereikt. Beter kan een dichter zijn actuele boodschap niet plaatsen.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

dat betwijfel ik dus of dat wel zoveel korter is RHCdG
de traagheid waar jij op doelt heeft vooral te maken met dat ie dat eerst in handschrift moest schrijven, naar een drukker moest brengen enzovoorts allerlei logistieke vertragingen deden zich voor, maar dat is geen denktijd

(hoewel die 17e eeuw een contemplatiemogelijkheid moet hebben gehad waar alle kunst uit die tijd op wijst - maar die kun je niet kwantificeren zoals jij doet)

hoe dan ook, ik ken ramsey niet anders dan van een muurgedicht dat ik in antwerpen zag - dat me ontroerde - en van dit gedicht dat me voor hem inneemt
en op basis daarvan denk ik: sta achter uw dichter des vaderlands

[Geplaatst door: Arjan Keene]

Zo is dat. En : support the troops, desondanks.

[Geplaatst door: Daan de Ligt]

Even wat feiten:

De eerste DDV, Gerrit Komrij, gebruikte veelal de sonnetvorm.

De tweede DDV, Driek van Wissen, gebruikte veelal de sonnetvorm.

Ook de derde DDV, Ramsey Nasr, grijpt naar de sonnetvorm.

De eerste en de tweede DDV beheersten de techniek van het sonnet volledig, de derde heeft er blijkbaar nog wat moeite mee. Niet erg, inderdaad niet, want het gaat vooral om de inhoud van een gedicht.

Wel duidelijk is volgens mij, dat het sonnet een goede vorm is om voor een groot publiek te schrijven.

Conclusie: wil je als dichter door een groot publiek gelezen en begrepen worden, schrijf dan vooral sonnetten. En wat is er dan op tegen als iemand op een website een paar tips geeft voor het schrijven van een technisch goed sonnet? 'Doe er vooral je voordeel mee', denk ik dan.

Wil je geen sonnetten schrijven, dan doe je dat gewoon niet.

[Geplaatst door: Gerrit Komrij]

"Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: enjambement is lelijk en dient zoveel mogelijk vermeden..."

"Uitvluchten als ‘half rijm’ en ‘klankrijm’ en dat soort praatjes voor de vaak helpen hier niet..."

Van zulke pedanterieën sla ik achterover. Enjambementen zijn niet lelijk en halve rijmen zijn ook prachtig.

Het doet me denken aan drs P die vond dat een lange ij niet rijmde op een korte ei.

Toen ik dat hoorde hield ik de light verse-beweging voor gezien.

Dat was een beweging die geen overtredingen duldde. Poëziefundamentalisme, poëziecalvinisme, wat je wilt. Light verse die van verbetenheid en eigen gelijk aan elkaar hing.

Er zijn in de Nederlandse poëzie al schoolmeesters genoeg.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

ach welnee er zijn juist allesbehalve genoeg schoolmeesters in de poezie
er heerst totale anarchie in de poezie
of is mij iets ontgaan...?

wat heerlijk een tijd waarin iemand die vond dat een lange ij niet rijmde op een korte ei, serieus genomen werd !!

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

men droeg toen vast ook pruiken

[Geplaatst door: Gerrit Komrij]

La la la la la la la la
Ik zeg A Ik zeg B
Ik zeg ja Ik zeg nee
Ik zeg hoog Ik zeg laag
Ik zeg gister Ik vandaag
Ik zeg wit Ik zeg zwart
Ik zeg zacht Ik zeg hard
Ik zeg wel Ik zeg niet
Ik zeg vreugde Ik verdriet

Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Wie heeft nou gelijk! Ik

La la la la la la la la
Ik zeg rijk Ik zeg arm
Ik zeg koud Ik zeg warm
Ik zeg plus Ik zeg min
Ik zeg vriendje Ik vriendin
Ik zeg jong Ik zeg oud
Ik zeg lief Ik zeg stout
Ik zeg leuk ! Ik zeg saai
Ik zeg stilte Ik lawaai

Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Ik heb gelijk! Nee, ik
Welles, nietes, welles, nietes Wie heeft nou gelijk! Ik

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

okay okay
maar ik voel de noodzaak niet om een obsoleet standpunt als door U aangevallen serieus te nemen
ik ben blij dat dat standpunt er nog is

dat is alles

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Een gedicht is een toernooiveld
Een gedicht is een energieveld
Een gedicht is een evenwichtsbalk
Een gedicht is bevroren muziek
Een gedicht is een lagedrukgebied
Een gedicht is een hogedrukgebied

Een gedicht is traliewerk
Een gedicht is een peepshow
Een gedicht is een valkuil
Een gedicht is een gebarsten spiegel
Een gedicht is een schervengericht
Een gedicht is een guillotine

En sommige gedichten zijn toiletpotten

(uitnodiging tot een 'wordt vervolgd')

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Vooruit dan maar, vervolg ik zelf wel:

Een gedicht is breukers
Een gedicht is benders
Een gedicht is warmer dan

het gedicht dat vriezen heet
zolang de titel van die bundel
heytze pollet vrouwkje luidt
als het maar geen steemers heet

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

je bent schattig steemers
ik heb blozend moeten lachen om je gedicht
en dat is echt waar

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Dit gedicht wordt schattig
Een gelegenheidsgedicht

Dit gedicht is geen gezicht
Maar een blotebillengezicht
Dat U gemaskerd aankijkt
Nooit is een gedicht eens kattig

Afhankelijk van wie erachter zit
Is elk gedicht schattig als een teddy
Beer omdat ik Ed
Dy graag even door midden en
Jambeer
En dat is minder schattig

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

nou een geweldige poetische bodybuilding performance
ik kan niet anders zeggen

[Geplaatst door: Quirien van Haelen]

Gerrit Komrij schreef over de light verse-beweging: ‘Dat was een beweging die geen overtredingen duldde. Poëziefundamentalisme, poëziecalvinisme, wat je wilt. Light verse die van verbetenheid en eigen gelijk aan elkaar hing.’

Ik ben blij dat hij in de verleden tijd schrijft, want ik heb juist het idee dat het met dat ‘fundamentalisme’ tegenwoordig nogal meevalt. Bij sommige strenge vormen worden uitzonderingen op de regels nog steeds gezien als onvergeeflijke zwakte, maar verder zie ik veel dichters die losser omgaan met enjambementen en met vormen. Ikzelf heb me bewust niet teruggetrokken toen ik sommige regels als benauwend ervoer, maar experimenteer er gewoon op los, dat kan tegenwoordig. Dat was in de tijd dat Komrij het light verse vaarwel zei inderdaad wel anders. (In die tijd koos Drs. P er zelfs voor om een ei niet op een ij te laten rijmen, hij schreef het echter voor zover ik weet nooit aan anderen voor.) Maar dat loslaten van de vorm wat je nu steeds meer ziet in het light verse gebeurt bewust, door dichters die dezelfde tekst ook zonder enjambementen etc. hadden kunnen schrijven.

Volgens mij zegt van den Born dat er in de tekst van Nasr niet overal sprake is van weloverwogen keuzes. (en dat blijkt ook wel, want ik lees dat hij die tekst in 2 uur geschreven heeft) Hij zegt ook niet dat halfrijm niet mag, maar alleen dat er in de tekst van Nasr geen sprake is van halfrijm. Volgens mij zegt hij zelfs niet dat de vorm boven de inhoud regeert, hij zegt dat er wanneer het light verse was geweest hier en daar best nog even aan gesleuteld had mogen worden. En ik denk dat er meer mensen waren die dat dachten toen ze het gedicht lazen. En ik geloof dat de dichter dat ook al heeft gezegd. De betweterige bloedserieuze ondertoon die anderen lezen bij Van den Born mis ik. Zou er echt niet een beetje ironie bij zitten?

Wel is het natuurlijk erg jammer dat er geen reactiemogelijkheid onder Van den Borns tekst staat, want HVV is er juist, omdat al die zaken weer eens besproken moeten worden. Gelukkig was er nu De contrabas. Ik zal mijn best doen om ervoor te zorgen dat er bij een volgend stuk wel gereageerd kan worden. En voor mensen die heel andere opvattingen hebben over hoe light verse er uit moet zien, jullie stukken zijn van harte welkom. Ook wanneer je je eigenlijk jaren geleden al terug getrokken hebt uit het light verse. Het light verse heeft die stukken van buitenaf misschien wel nodig. info@hetvrijevers.nl.

[Geplaatst door: RHCdG]

Dat drs. P. ei niet op ij wil laten rijmen, heeft uiteraard niets met moslimfundamentalisme van doen, maar alles met Opperlandse beperkingen, waaruit de virtuose light-verse dichter zich dan moet zien te redden, om zo de taal als perfect en compleet apparaat te bevestigen c.q. te ridiculiseren (met dank aan Johannes 1:1). Beetje Oulipo dus, daar kan Komrij toch geen problemen mee hebben?

[Geplaatst door: Martijn Benders]

Ik heb geprobeerd online de bron van de term 'light verse' te achterhalen maar zonder succes. Hoe het ook zij, een zeker spanningsveld zie ik ook wel tussen het idee dat 'gedichten schrijven weer leuk moet worden' en 'eindeloos gemier over een komma' maar dat is waarschijnlijk een karaktertrek: feit blijft dat je mensen hebt wiens definitie of 'leuk' precies dat soort gemier is (zie tweede kamer) en mij lijkt het juist uiterst nuttig dat er iets als 'light verse' bestaat zodat deze mensen vooral elkaar kunnen gaan vermaken met hun fantastische taalspelletjes in hun eigen blaadjes, clubjes etc. Ik vermoed dan ook dat de reden dat de bron niet traceerbaar is ligt in het feit dat het de publieke consensus zelf is die de light verse in het leven heeft geroepen.

[Geplaatst door: Daan de Ligt]

Uit 'toenemend feestgedruis' van Drs. P

Nachtdonker zit de ster aan zijn ontbijt
'Wat moet ik met die zeikthee en dat strontei?'
't Publiek bedelft hij onder zonnigheid
In huiselijke kring verstrekt hij ontij

Dus ook de Drs. laat 'ei' gewoon op 'ij' rijmen. Dat misverstand is gelukkig weer de wereld uit.

Misschien beschikt de Drs. wel over een bepaald gevoel voor humor, een gevoel dat niet iedereen kan doorgronden.

[Geplaatst door: Erwin Evens]

O die mondigheid hier telkens weer!
O het vrolijk verpakt cynisme dat ernstiger genomen moet worden dan men wil toegeven!
En O dat al even gecultiveerd op elkaar inhakken!
Zullen we dat dan maar 'Contrabashen' noemen?
Zullen we dat dan afspreken?
Mijn bijdrage is alleszins alweer geleverd.

[Geplaatst door: Horst Grogmuller]

Die Ramses was toch dood?

Overigens, wat Drs. P betreft: hij legde zichzelf op een bepaald moment die rijmbeperkingen op (geen t op d, geen ij op ei), maar vooral omdat voor hem de uitdaging anders verdween. Hij heeft nooit gezegd dat andere dichters zijn voorbeeld zouden moeten overnemen. Wanneer Perec een boek zonder e schrijft, spreekt hij geen oordeel uit over hen die kwistig van de e gebruik maken.

[Geplaatst door: emile]

Van deze draad heb ik veel geleerd en genoten. Het mooiste vind ik het woordje 'Contrabashen' in de bijdrage van Erwin Evens, het woord van 2010.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

Emile bashen is een leenwoord uit het Amerikaans,
to bash" betekent in alle vormen van het Engels "rammen". In het Brits Engels heeft het als informele bijbetekenis "masturberen", in het Amerikaans "mondeling aanvallen", "afzeiken". Wat zegt het over mensen die er aan meedoen, ik weet het niet.ben ram van sterenbeeld maar dat soort rammen bedoelen ze niet met rammen in deze werkwoordsvorm gelukkig maar.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

correctie sterrenbeeld:)

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

aan slachtpartijen van sonnetten doe ik niet mee maar hoe noem je een vorm zoals deze?

Wellicht anders gesnaard.

Kan ik in verrukking verzonken
Bij alle lust die eerst heeft geklonken
Kijkend naar de lat en het pad
En van trappen afgestegen
In het voorportaal alles nog wegen
Nu ik thuis nog niet verlaten had

De polder en dwalingen verweven
Verder peinzen over al wat is leven
Wat lag er beweegt in het riet zo schoon
Vergaten zij iets wat ligt te wachten
Iets wat ze misten, wellicht verachten
Dat ik zo gaarne deze omgeving bewoon.

Wat wenst men soms vergeefs te beletten
Of anderen te dwingen door deze zetten
En als ze zeggen de gans wordt koud
En kan een deksel de pan omsloten
Zijn lijf en leden verteren en ook zijn poten
Van deze eenden of ganzenbout

Ik snijd geen borst geheel open
Laat geen poot en vlerk opengesneden
Het zwijgen opleggen om eten als reden
Zal mij niet snel aan de lever dopen
Al proeft hij wellicht heerlijk gebraden
Ik zal mij vegetarisch nog eens beraden

De polder en dwalingen verweven
Verder peinzen over al wat is leven
Wat lag er beweegt in het riet zo schoon
Iets wat ze misten, wellicht verachten
Dat ik zo gaarne deze omgeving bewoon.
Ik sta ontsteld vertrouw mijn ogen bewogen.

[Geplaatst door: Alsa Remmer]

@ Annemieke,

Ik zou graag eens een dubbel interview doen met jou en je psychiater. Al dan niet op rijm.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

die studie , psychiatrie heb ik wel gedaan lieverd voor de rest kan ik je niet helpen, je naam lijkt op een alfaremmer, TNF-α-remmers staat voor een groep geneesmiddelen die de werking van TNF-α (tumor necrosis factor) remmen of zelfs blokkeren. Deze geneesmiddelen werden bij de introductie eind jaren '90 vooral gebruikt bij de behandeling van enkele soorten reuma.pa je op voor schrijffouten in je naam.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

kijk daar gaat al een s van pas je op voor schrijffouten moet ik ook doen.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

Alsa heb je iets tegen bucolische gedichten?

[Geplaatst door: Jaap van den Born]

De heftige reacties op mijn gedegen en doorwrochte bespreking van het sonnet van Ramsey Nasr hebben me nogal verbaasd.
Het mag immers al lang als bekend verondersteld worden dat wij, light versedichters, een Geheim Genootschap vormen, alleen toegankelijk voor ouderlingen van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), onderhoudende Artikel 31 van de Kerkenordening, Binnen Verband (niet te verwarren met die afvalligen van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), onderhoudende Artikel 31 van de Kerkenordening, Buiten Verband), dus u weet wat u kunt verwachten.
Wat is er nou helemaal aan de hand?
Op een site voor light verseliefhebbers richt ik mij duidelijk tot light verseliefhebbers (‘wat ons interesseert’: dacht u dat ik met ‘ons’ pluralis majestatis hanteerde?) en behandel het sonnet van Nasr dus als light verse, d.w.z ik kijk naar de technische kant, stel vast dat er fouten, haperingen en slordigheden in zitten en wijt dit aan een te snelle aflevering van het product. Ik zie wel degelijk de goede punten, noem die ook en zeg dat met wat meer schaafwerk het beter was geworden. Volgens Martijn Benders vind de dichter dit allemaal zelf ook, dus vanwaar die opgewondenheid?
Nergens beweer ik dat de vorm belangrijker is dan de inhoud, zoals me hier en daar verweten wordt; integendeel, ik benadruk het belang van de inhoud en zeg dat daar door de vorm afbreuk aan wordt gedaan, het tegendeel van wat me verweten wordt. Inhoudelijk ben ik het volledig met de dichter eens, zeg ook dat hij dit helder en intelligent verwoordt bij Pauw en Witteman – en juist daarom vind ik het jammer dat hem dat in het gedicht minder lukt, omdat daar de formulering rammelt, juist waar dat van belang is. Verder zeg ik, dat ik ervan overtuigd ben dat, als hij er langer aan gewerkt had, het een goed gedicht had kunnen worden en nogmaals, de dichter beaamt dit.
Ook zeg ik niet dat halfrijm en klankrijm uit den boze zijn (al wil ik toegeven dat ik dit stukje beter had moeten formuleren: er zijn prachtige gedichten geschreven met halfrijm en klankrijm) maar dat het niet als excuus gebruikt kan worden in de aangehaalde voorbeelden en dat wil ik nog wel sterker benadrukken: de aangehaalde voorbeelden vind je normaal enkel in sinterklaasgedichten, die waren gewoon simpel fout. Hij gebruikte halfrijm en wisselde dat af met dit kreupelrijm.
En nogmaals, dat is in dit gedicht jammer, want ze halen die mooie cadans onderuit. En als je voor die cadans kiest, dan doé je dat toch met de bedoeling een bepaald effect te bereiken? En dan ís dat toch jammer als dat beter had gekund?

Enjambement: goed, hier past misschien een klein mea culpa: ik vind het over het algemeen ook lelijk, (zeker als er mee overgesprongen wordt naar een volgend couplet; zet dan die regels gewoon tegen elkaar en laat je niet dwingen door de vorm, zou ik zeggen) omdat het zo vaak gebruikt wordt uit onkunde en dan een lelijk resultaat oplevert en chargeer hier dan ook.
Maar dat ik dat niet zo extreem meen blijkt wel uit de volgende regels waarin ik twee goede voorbeelden van enjambement noem.
En de tip die ik daarbij geef, daar kan iedereen zijn voordeel mee doen.

Gelukkig wordt er ook gewoon verstandig geredeneerd in de reacties en is er ook sprake van gedachtenuitwisseling en dat is dan weer mooi voor de groei en bloei van de poëzie, waarbinnen nu eenmaal verschillende stromingen en opvattingen bestaan.
Als ik kies voor vormvaste poëzie wil dat nog niet zeggen dat ik de schoonheid van andersoortige poëzie niet kan waarderen, net zo min als een figuratief schilder per se alle abstracte kunst haat.
Het wordt pas eng als een figuratief schilder abstracte kunst wil gaan verbieden omdat dat geen schilderkunst is in zijn ogen en het verdacht gaat lopen maken.
Dat de mogelijkheid bestaat dat ik in dit stuk tevens de kans grijp om de draak te steken met de soms inderdaad wat miereneukerige kantjes van het light verse, komt niet bij de respondenten op, want ironie en zelfspot, moet ik berustend ervaren, zijn stijlmiddelen die nu eenmaal niet herkend worden door sommige pedante, fundamentalistische moderne dichters, die met een betweterige, bloedserieuze ondertoon tegen me tekeergaan.

Ene Wijnand Steemers haalt het opgeruimde bureau van Mussert erbij ( hoe komt hij aan die inside-informatie?) en een hoop nette moderne dichters zullen nu wel zenuwachtig hun bureau verrommelen uit angst ook van nazi-sympathieën verdacht te worden. En dat, terwijl ik dagelijks wanhopig tussen mijn opgestapelde paperassen het juiste probeer te vinden.
Anderen gaan zo ver misselijke dingen te zeggen over de mij totaal onbekende schilderijen van een naamgenoot, niet eens familie, die wie weet hoeveel jaren het uiterste uit zijn talent heeft gehaald om een mooie paardekop of clown te schilderen (en wie weet zelfs een haan) en dan dit over zich uitgestort krijgt. De haast van de dichter Nasr wordt hier geëvenaard door de haast waarmee hier conclusies getrokken worden.
Ach jongens toch, wind je niet zo op.
Ik nodig jullie van harte uit op de site van Het vrije vers die de komende twee weken ons Oranjehuis als thema heeft; onze vorstin, die boven alle partijen staat en dat zal vast verbroederend werken.
Dan kun je zien hoe light versedichters met zoiets omgaan.
En weet je wat; probeer dan ook eens zo’n vormvast gedicht, zend eens een keurig rijmend woedend gedicht in op het koningshuis, of een tot tranentoeroerende hulde, dat mag ook.
Bedenk wel dat vorm en inhoud even belangrijk zijn! En wees niet te snel tevreden met het resultaat, want je weet nu hoe streng wij daarin zijn. Een geslaagd sonnet (ook van Ramsey) wordt zeker geplaatst.
Het wordt een belangwekkende vertoning met een uiterst serieus staartje: op 31 januari onthullen we een onbekend schandaal rond de oude koningin Juliana, die iets op haar geweten heeft, waarbij de Lockheed-affaire verbleekt.

Jaap van den Born

[Geplaatst door: Onno K]

Overigens had Nasr de tekst tussen de NRC-publicatie en de P&W-recitatie op ten minste 1 punt al verbeterd wb. metrum; ik kan me voorstellen dat hij het werk in wording uiteindelijk zonder hulp van buitenaf, lieve mensen, heel goed helemaal zelf tot een werk kan omtoveren.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

indrukwekkend betoog!

[Geplaatst door: Daan de Ligt]

Ik wil toch nog even een misverstand uit de wereld helpen, light verse hoeft namelijk zeker niet altijd in een vaste vorm te worden geperst. Er zijn veel, heel veel zogenaamde lichte gedichten in de vrije vorm geschreven. Het beroemdste voorbeeld is wellicht het gedicht van Cees Buddingh over het potje marmite.

[Geplaatst door: Bertus Pieters]

Mijn oprechte excuses voor de verwisseling met de suikergoed schilder.

Overigens heb ik er niets op tegen dat hij schildert zoals hij schildert. Hij doet er blijkbaar velen een plezier mee. Maar dat terzijde.

[Geplaatst door: RHCdG]

Dit lijkt mij wel een bruikbare bepaling van light verse: http://www.dbnl.org/tekst/bork001lett01_01/bork001lett01_01_0013.htm#l072

- maar het mag duidelijk zijn dat Ramsey Nasr, die zich met een politieke boodschap nadrukkelijk tot een groot publiek richt, niet met light verse-criteria om de oren moet worden geslagen. Zoals ik eerder probeerde duidelijk te maken, is het vrije vers veel beter geschikt voor die stemverheffing, die ontlading van emoties en dat uitspreken van verheven gedachten; kortom voor alles wat light verse niet is en niet wil zijn. Daarom zijn light verse-principes ook niet vruchtbaar bij de bespreking van zo'n gedicht als dat van Nasr.

Kennelijk kon Nasr met dit gedicht moeilijk een keuze maken tussen zijn tweeledige opdracht: zich uitspreken over de maatschappelijke werkelijkheid, en goede, sterke poëzie schrijven. Hij schreef iets tussen vrij vers en light verse in: een soort pseudosonnet. Waarom? Omdat hij vóór alles wat te zeggen had. En daarin ligt de kiem van het probleem natuurlijk: hij wilde helemaal geen gedicht schrijven, maar lucht geven aan zijn verontwaardiging. Dan had hij daar de vorm die erbij past moeten uitkiezen.

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Mijnheer Van den Born, moet ik bij elke leesherinnering nu ook al de bron vermelden? Zo'n vergelijking van extreem serieuze vorm- en regelaanbidders met andere zuiveraars ligt voor mij voor de hand, is politiek zelfs actueel. Poezie betekent meer dan een gezelschapsspel voor dichtgenootschappen.

[Geplaatst door: Jaap van den Born]

Ik geloof niet dat u mijn opmerking helemaal begrepen hebt, maar vermoed ook niet dat ik dat van u mag verwachten

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

In uw geloof, in uw vermoeden en in uw verwachting zal ik u trachten te verlossen: inhoud heeft bij mij voorrang boven vorm.

[Geplaatst door: Jaap van den Born]

Met het tweede deel van je betoog ben ik het helemaal eens ,RHCdG, want dat is precies wat ik zeg in mijn stuk,maar er is denk ik definitieverwarring over light verse en vormvaste poëzie.
Light verse is meestal speels en humoristisch van inhoud en legt zich toe op het spelen met taal en vormvaste poëzie is, nou ja, vormvaste poëzie en dat wordt minder beoefend.
Dat dat minder geschikt zou zijn om grote emoties te uiten, daar ben ik het niet mee eens.Ik noem in mijn stuk niet voor niets de Ballade van den katholiek van van Duinkerken, waarin deze op vormvaste wijze en met de zweep de vloer aanveegt met de NSB, waar Wijnand zo verdacht veel van weet.
Maar vormvaste poëzie is simpel niet meer zo in zwang en niet de stiel van Ramsey en dan komt het tweede deel van je verhaal aan bod.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

ik krijg bij dit alles de stellige indruk dat het postmodernisme nog niet tot de poezie is doorgedrongen

hier wordt nog steeds gevochten om een..nou ja..middelgroot verhaal dan

misschien is dat ook wel het aantrekkelijke van de poezie én het verklaart waarom het zoveel naieve naturen aantrekt (dat bedoel ik niet in pejoratieve zin)

[Geplaatst door: RHCdG]

Jaap,
Ik heb niet gezegd dat vormvaste poëzie niet geschikt zou zijn voor het uiten van verheven gevoelens etc. En vormvast is ook maar een hulpbehoevende term: Luceberts poëzie is uitermate vormvast, in bepaald opzicht. Het zijn allemaal in elkaar overlopende categorieën, waar je soms gebruik van kunt maken, maar waar je je niet door moet laten leiden. Ik weet niet of Eddy dat bedoelt met 'postmodernisme', maar wel dat we niet erg opschieten. Maar allicht hoeft dat ook niet.

[Geplaatst door: Jaap van den Born]

Ik krijg de indruk dat we het eens zijn en dat wat jij begripsverwarring ik definitieverwarring noem en zo schiet het inderdaad niet op, maar ik heb gelezen dat binnenkort de wereld vergaat volgens een Mayakalender, dus wie wil er nou opschieten?

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

de inzet was eigenlijk of je de dichter des vaderlands de maat mag nemen op vormbeheersing
en mag je daarbij dan zulke criteria aanwenden als door jaap gedaan werd

daarover heb je het dacht ik eens te worden

van mij mag het in ieder geval

[Geplaatst door: RHCdG]

Eddy,
Niet het al of niet beheersen van een vorm is het punt volgens mij, maar het met elkaar in overeenstemming brengen van vorm en gedachte, beter gezegd: de auteursintentie - een problematisch begrip, ik weet het, maar er zit helaas niks anders op. Nasr was duidelijk niet 'gestemd om een sonnet te maken', en daarin schuilt naar mijn indruk de fout. Een kwaad gedicht mag er best kwaad uitzien; maak het dan ook niet mooier, want daar wordt het lelijker van.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

ja maar er bestaat ook zoiets als een tekstintentie, en dat is wat een tekst voorstelt los van die auteursintentie
de tekst an sich zeg maar
en het is die tekstintentie die jaap ontleedt
daarin ontdekt ie feilen en hij moet, om hem die ten goede te duiden, de auteursintentie erbij betrekken

eigenlijk, zo stel jij het ook: moet de DdV verontschuldigd worden voor zijn laatste gedicht
tis eigenlijk niet goed, maar vanwege zijn goede bedoelingen..enz

of forceer ik nu jullie standpunt?

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Wat een gezelligheid hier. Ik bash even mee!

Ik vind het wel wat, hoor, zo'n licht-krukkig sonnet als uitdrukking van de woede van een DdV. Het ziet er inderdaad een beetje afgeraffeld uit. Wel, dat is retorisch prima. Waarom? Het gedicht had een functie, namelijk Balkenende voor zijn muil rammen als hij het NRC zou openslaan. Aangezien Balkenende van de normen en waarden is moest het natuurlijk wel iets eerbiedwaardigs als een sonnet zijn. Maar het moest tegelijk niet al te bedachtzaam zijn en vooral de snelheid van de woede van de DdV laten zien. Er was ook haast bij (dat is ook deel van de retoriek!) Door woede en urgentie afgetroefde normen en waarden dus. Levert het beste DdV-gedicht van Nasr tot nu toe op.

Van ben Born: "zend eens een keurig rijmend woedend gedicht in op het koningshuis"

Keurig woedend. Ik zal Trix vast waarschuwen.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

afijn dat kan korter gezegd:

gedicht is niet goed, maar bedoelingen wel
en we vergeven het hem

daar komt het op neer

[Geplaatst door: RHCdG]

Heeft niks met retoriek te maken, Samuel, maar afijn dat had ik al uitgelegd.

[Geplaatst door: Joost Baars]

Wauw, pagina's lang praten over zo'n gedicht en het dan toch niet over de inhoud hebben. Indrukwekkend.

En om nog maar eens verder aan te tonen dat de in deze discussie gehanteerde scheiding tussen vorm en inhoud arbitrair is, even dit. Samuel haalde het al een klein beetje aan, maar het komt niet in Jaap van den Born op dat de vluchtige snelgeschrevenheid van het gedicht bij de vorm hoort. Niet alleen om de woede te verbeelden - dat is een wat al te plat idee van wat vorm is, lijkt me - maar omdat het gedicht nu eenmaal snel in de krant moest. Nasr legt het verdorie zelf uit: hij had ook nog een paar maanden kunnen schaven en dan was het zeker een ander gedicht geworden.

Een ander gedicht, want al die technische puntjes waren misschien beter. Maar ook een ander gedicht, omdat de context waarin het gedicht zou functioneren dan heel anders zou zijn. Men zal over een maand of drie eerder terugblikkend lezen, in plaats van in the heat of the moment.

Nasrs besluit om het publicatietijdstip en de directheid van het gedicht te laten prevaleren boven technische onvolkomenheidjes, is dus een vormelijke overweging, die itt wat Van Den Born zegt, juist wél de inhoud ten goede komt. Als hij langer had geschaafd, was het rijm misschien beter in orde, maar de directheid van het gedicht was verloren gegaan.

Van Den Born (en vele anderen in deze discussie, maar vooral Van Den Born als schrijver over lightverse) zou zich eens moeten bedenken dat er een verschil is tussen vorm en techniek. Techniek is een van de vele aspecten van vorm. En zijn stuk gaat alleen over techniek. Daarom heeft zijn betoog het karakter van een zangleraar van de muziekschool in Alphen a/d Rijn die beweert dat Bob Dylan niet kan zingen. Wat die bedoelt is: Dylans solfege is niet zo zuiver. Maar zingen is veel meer dan de juiste noot raken. En ook in lightverse is vorm veel meer dan techniek alleen.

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Of: Van den Borm lijkt op de garagehouder die het vehikel van Nasr had willen tegenhouden om die een grote of kleine beurt te geven terwijl de laatste op weg was een een opgewekte zieke in zijn opgewekte doodstrijd een inktspuitje te geven.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

wonderlijk al die interpretaties en reacties een ware bloemlezing in allerlei tinten en vormen poëzie dragend

[Geplaatst door: Martijn Benders]

Het punt wat Baars aanstipt is inderdaad het juiste: van den Born is de muziekleraar die komt vertellen dat Tom Waits niet op de juiste manier zingt. Totaal slaapverwekkend, en bezien de context ook behoorlijk genant.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

dat is natuurlijk ook onzin
want we hebben hier toch te maken - om de vergelijking door te trekken - met een tom waits die een aria probeert te zingen

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

"Jaap van den Born geeft een " college "sonnet-schrijven, op Het Vrije Vers:" staat en stond al boven de kop van het artikel door Chretien Breukers geplaatst.

Met een leraar die college geeft behoef je het ook niet eens te zijn.Baars stipt het o.a. aan zegt Martijn nog maar een keer om mensen wakker te schudden want dat van "college geven" stond er al, gewoon boven de kop van dit artikel.

Ramsey raakte in mijn optiek wel sterk in stemgeluid op gehoor en visueel op tv de juiste noot.

[Geplaatst door: Joost Baars]

We hebben in deze discussie te maken met een argument waarin gedaan wordt alsof een gebrek aan ambachtelijkheid de inhoud in de weg zou staan. Dat argument wordt gemaakt om Nasr maar af te kunnen serveren zonder de inhoud van zijn gedicht geweld aan te doen - die inhoud is immers waar het om draait.

Maar feitelijk is dat argument natuurlijk kwatsch. Nasr betoogt nota bene letterlijk dat hij het minder nauw genomen heeft met het schaven (de techniek, de ambachtelijkheid) omdat de inhoud zo afhankelijk is van het moment. Hij gebruikt de sonnetvorm, en zegt daarbij: ik doe het niet op de puristische manier, want ik wil nu even NU iets zeggen.

Als Tom Waits een aria zingt, dan zullen er inderdaad ook allerlei puristen zijn die zeggen: dat kan niet, dat doet hij fout, etc. Maar je kunt erop rekenen dat bij mij de tranen over de wangen biggelen van ontroering.

De puristen kunnen dan misschien zeggen: dat is sentimentaliteit, je hebt geen oog voor het vakmanschap dat bij Waits ontbreekt, en dit devalueert de operavorm. Dat zou dan al gezeur zijn. Maar in het geval van Nasr moet je dus concluderen dat woede over het selectief inzetten van volkenrecht en het naar believen buigen van oorlogsethiek, en woede over de honderdduizendend doden die dat tot gevolg heeft - dat die woede voor Van Der Born en Warmerdam sentimenteel genoeg is om het belangrijker te vinden om het gedicht op grond van krukkige enjambementen af te wijzen.

Ik zeg het nog eens: Nasr had het betoog van Van Der Born al gehouden voordat Van Der Born het had opgeschreven. En hij zei gewoon: ik vond andere dingen belangrijker dan een technisch perfect sonnet. Van Der Born belijdt aan het eind van zijn stuk zogenaamd dat hij dat ook vindt. Maar als hij dat echt vindt, dan zal hij moeten concluderen dat Nieuwjaarsgroet misschien een imperfect sonnet is, maar wel een goed gedicht.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

Het artikel over de vorm en inhoud van het gedicht lijkt ( allegorisch )een gevangenis met bezuinigingen op het eten waardoor dichters/reaganten van wege het eten uitbraakneigingen krijgen zou Fons Jansen zeggen.

[Geplaatst door: Joost Baars]

"Ik zeg het nog eens: Nasr had het betoog van Van Der Born al gehouden voordat Van Der Born het had opgeschreven. En hij zei gewoon: ik vond andere dingen belangrijker dan een technisch perfect sonnet."

Daar wil ik nog aan toevoegen: deze keuze hierboven is een keuze die met vorm te maken heeft, als je vorm definieert als datgene dat de inhoud draagt (en dat doet Van Den Born). Als je dus een vorm-kritiek wilt geven, dan kun je wel signaleren dat het een technisch niet perfect sonnet is, maar dan zul je daarmee uiteindelijk ook de vorm-keuze die Nasr maakt aan moeten vallen. Dat betekent dat het betoog van Van Den Born alleen relevant is als Van Den Born daarna durft te beweren dat de acute woede in het gedicht niet belangrijk genoeg is om technische imperfecties in het sonnet te billijken. Dat durft Van Den Born niet, en terecht, denk ik. Maar het maakt zijn stuk op zijn best irrelevant.

[Geplaatst door: Martijn Benders]

Loopt een beetje synchroon aan de discussie die ik gisteravond op facebook had met een vriend uit de buurt hier. Hij volgt een strak fitness programma op aanraden van een fitness leraar, ik ken die man, en ik weiger hem te geloven. Waarom? Omdat hij er zelf niet goed uitziet. Hij heeft zo'n typisch uitpuilend fitness lichaam. Zo'n onnatuurlijke esthetiek. Als ik zijn adviezen aanneem kun je er vergif op innemen dat ik er over een jaar ook zo uitzie, daar pas ik voor. Mijn vriend doet het wel en begint er nu al ongeveer zo uit te zien. Daarom: naar technici luisteren is altijd gevaarlijk. De lerarenkaste bestaat altijd uit mensen die 'het eigenlijk zelf niet kunnen' net als die fitnessleraar, heb die gast nog nooit met een meid gezien.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

hahaha

[Geplaatst door: Daan de Ligt]

Eigenlijk ben ik hartstikke blij met het gedicht van Nasr, want hij schreef een toegankelijk gedicht (hoera!) en laat ook duidelijk blijken dat hij een geëngageerd mens is (nogmaals hoera!). Dat het sonnet technisch niet perfect was, was ook mij opgevallen, maar echt belangrijk vond en vind ik dat niet.

Als excuus voor de technische imperfectie van het sonnet wordt hier door een aantal personen de tijdsdruk opgevoerd. Daar heb ik wel wat moeite mee, maar ik kan leven met dit excuus. Zijn boodschap was immers duidelijk ook al voldeed hij dan niet aan alle eisen die (door wie eigenlijk?) aan een perfect sonnet gesteld worden.

Dan ga je kijken naar andere sonnetten die Nasr als DDV geschreven heeft en waarbij van tijdsdruk m.i. geen sprake kan zijn (zie hier http://www.ramseynasr.nl/boekboek/servlet/nl.gx.siteworks.client.http.GetFile?id=151397&file=3_sonnetten.pdf) en dan zie je dat deze sonnetten ook niet helemaal (of helemaal niet) aan de gestelde eisen voldoen.

Blijkbaar heeft Nasr de vrijheid genomen om sonnetten op zijn eigen wijze te schrijven. Wie zou hem of een andere dichter deze vrijheid willen ontnemen?

Maar wie zou Van den Born de vrijheid willen ontnemen om op een website te schrijven dat hij van mening is dat het technisch allemaal wat beter kan?

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

en voor hen die zich nog storen :

http://www.youtube.com/watch?v=h6jiLEtuA2k

:)

[Geplaatst door: RHCdG]

Toch grappig dat Joost Baars hier met veel aplomb komt vertellen dat we met zijn allen pagina's lang de plank misslaan, terwijl hij zelf NIETS nieuws inbrengt. Behalve de 'inhoud' dan: dat het zo zielig is voor al die dode Irakezen, en zo'n schande van onze premier. Maar dat wisten we al. En voor dat soort kritiek bestaat een woord: humanisme.

Nog maar eens dan: de fouten die het gedicht vertoont maken geen deel uit van een 'retoriek', zijn geen poëticale keuze, en kunnen niet gelegitimeerd worden door een of andere politieke werkelijkheid, maar worden verklaard door de algemene tendens om verontwaardiging onverwijld aan een groot publiek door te geven. En daar hebben we geen DdV voor aangesteld, want dat kan Joost Baars ook, zoals blijkt.

[Geplaatst door: Hans Smit]

Helemaal mee eens. Maar wanneer zo duidelijk is waarvoor we géén DdV hebben aangesteld, roept dat als vanzelf de vraag op: waarvoor dan wel?

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

"Nog maar eens dan: de fouten die het gedicht vertoont maken geen deel uit van een 'retoriek', zijn geen poëticale keuze, en kunnen niet gelegitimeerd worden door een of andere politieke werkelijkheid, maar worden verklaard door de algemene tendens om verontwaardiging onverwijld aan een groot publiek door te geven."

'Verontwaardiging aan een groot publiek doorgeven' heeft niets te maken met 'retoriek'?

Je leert elke dag weer wat hier.

[Geplaatst door: Eelke van Es]

Voor het snel schrijven van een behoorlijk gedicht over gebeurtenissen die door een aanzienlijk deel van de bevolking (of eigenlijk door de media) belangrijk worden geacht.

De kreupelheid van dit gedicht verdedigen als het resultaat van een poëticale keuze - waarom kom ik nou zelf nooit op zulke gedachten?

...

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

http://www.luckytv.nl/video_boekenetc.html

goh wat men al niet allemaal op het net beweerd

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

@Eelke - zelfs "poëticale keuze" klinkt me al te bedachtzaam. Alles is context hier!

Woordelijk hetzelfde gedicht, twee maanden later geschreven; of woordelijk hetzelfde gedicht op hetzelfde moment geschreven, maar niet gepubliceerd in NRC maar laten door willekeurig wie van ons hier op onze blogjes, zou een slecht gedicht zijn geweest. Het gedicht was goed, omdat het het enige juiste gedicht op het enige juiste moment en op de enige juiste plaats was.

Nu weet Balkenende dat óók de Dichter des Vaderlands (iets wat Normen-en-Waarden-man toch wat moet zeggen) hem een weerzinwekkende zak vindt. Zeg maar de antwoordbrief op zijn brief aan Harry Mulisch destijds.

De kreupelheid moet je zien als, om in Irak-termen te blijven, collateral damage. Teken ván de context die het gedicht mogelijk heeft gemaakt.

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

Een gedicht is reuring
Een gedicht is hermetisch
Een gedicht is een labialendans
Een gedicht is loslippig
Een gedicht is tijdelijk moederland
Een gedicht is tijdelijk vaderland
Een gedicht is een consonantenconferentie
Vader gaat dood en moeder gaat dood
De dichter heeft faalangst
De dichter is een wees
Op zoek naar een weeshuis (voor ontheemde lezers),
Voorheen bibliotheek geheten
Een goed gedicht smeekt niet om goed-
Of afkeuring,
Zeker om regelmatige herkeuring,
maar niet door Klink,
Klink, weerKlink, Klink, weerKlink!
Dichters doen een stoelendans
Op de versleten en onverslijtbare zittingen
van hun voorgangers)

[Geplaatst door: Eelke van Es]

Samuel, je hebt me overtuigd :).

Wijnand, ik begin te begrijpen waarom je in de tweede ronde bent blijven steken.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

hoho jan baars, ik neem het weinig polemische standpunt in dat deze kwestie aan beide kanten eer verschaft
vooral de DdV als je het mij vraagt: je moet maar durven om je te uiten met een sonnet waarvan je weet dat je die vorm niet echt beheerst
(maar ja, je bent dichter dus je moet wat - de verontwaardiging zelf is inhoudelijk gezien weinig bijzonder, dus je moet er inderhaast vorm aan geven)

en aan de andere kant is daar de geenszins geborneerde jaap van den born die zijn hautaine-ironische moment gegund is wat mij betreft
het zou toch beslist kwalijk zijn als er niemand meer was die kon vertellen hoe een goed in elkaar gepunnikt sonnet eruit zag

kortom: tout est pour le mieux..

[Geplaatst door: Wijnand Steemers]

'Nicht Ich denke, aber Es denkt mich' (Nietzsche).

Ach, dacht Van Es dat 'Het gedicht is' enz. een gedicht was?

Moderne poezie (Robert Grijsen)

'Je zet maar wat
regels onder elkaar
en klaar'

?

Als Van Es niet bij de laatste 100 behoort, mag hij ook mijn ondichten niet meer beoordelen. Of zat hij in de onderjury?

[Geplaatst door: RHCdG]

Retoriek volgens Samuel: het feit dat er een dichter is met de titel van DdV die ergens een gedicht over schrijft. Er is nl. een 'context', en die is wel van dien aard dat het niet uitmaakt hoe het gedicht eruit ziet, zolang het er maar is.

Als dit het niveau van de kritiek moet zijn, valt het ergste te vrezen, niet alleen voor deze DdV, maar voor de poëzie als geheel. Retorische middelen, ongeacht of ze effectief of juist averechts werken, worden volslagen veronachtzaamd, want retoriek, mensen, dat is de context: alsof niet Nasr, maar Balkenende het geschreven heeft. Resultaat: slappe poëzie die zijn doel voorbijschiet, en een tandeloze en impotente kritiek, die weliswaar de mond vol heeft over gevaarlijk en terroristisch, maar die zich door het eerste het beste instituut het zwijgen laat opleggen.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

nou dat klinkt allemaal wel erg opgeklopt RHCdG
net als dat hele gedicht van ramsey trouwens
alsof balkenende de prima causa is van de hele irak-ellende
daar hebben we het hier niet over, over de inhoud
maar laten we nou niet doen alsof nederland wat voorstelt en de dichter des vaderlands wat voorstelt
en sowieso de hele poezie wat voorstelt

we doen maar wat

[Geplaatst door: Martijn Benders]

"alsof balkenende de prima causa is van de hele irak-ellende
daar hebben we het hier niet over, over de inhoud"

Balkenende is een symptoom van bepaalde ontwikkelingen. Zizek schrijft er hier over, was het toevallig net aan het lezen:

http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/42792200/items/42964147/

Wat voor Milosevic opgaat, gaat in nog sterkere mate voor Hussein op: die is ooit door de CIA uit Egypte gehaald, de Baat partij ingepusht en zodra hij de macht wist over te nemen was een van zijn eerste acties het decimeren van de iraakse intelligentia middels 'zwarte lijsten' waar zogenaamd 'communisten' op stonden die hij van de CIA kreeg.

Dus letterlijk een door het westen geschapen monster - Zizek heeft het dus bij het rechte einde als hij schrijft dat wij steeds zelfgeschapen monsters bevechten. Sterker nog, dit is gewoon een zakelijk model: bestudeer maar eens waarom Haiti eigenlijk een van de armste landen ter wereld is.

[Geplaatst door: Eelke Prins]

Ach Wijnand, van Es dacht niet dat het een gedicht was. Hij dacht dat jij het als een gedicht bedoeld had. Deze inschatting was gebaseerd op je eerdere bijdragen aan de verschillende debatjes op deze site.

Dat staat trouwens heel geleerd, Nietzsche. En doe je dat allemaal uit je hoofd?

[Geplaatst door: RHCdG]

Ik neem aan dat je het tegen Samuel hebt, Eddy, en niet tegen mij.

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

ach martijn, ik wil het niet trivialiseren wat je zegt, maar als je eenmaal in functionalistische termen gaat denken dan zijn er zoveel verbanden mogelijk
onder die zelfgeschapen monsters kun je weer een structuur bedenken waardoor het allemaal weer noodzakelijk is dat het gaat zoals het gaat en op het end van dat soort redeneringen staat de samenzweringstheorie dat alles bewust bedoeld is

iedereen doet maar wat en als onbedoeld nettoresultaat komt deze werkelijkheid te voorschijn zoals we hem nú waarnemen, dat is alles

[Geplaatst door: Kees Godefrooij]

"Sterker nog, dit is gewoon een zakelijk model: bestudeer maar eens waarom Haiti eigenlijk een van de armste landen ter wereld is."

Dat komt natuurlijk omdat ze daar geen sonnetten schrijven, Benders...?

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

haha eelke prins begint met 'ach wijnand'
ik met 'ach martijn'

we zitten duidelijk in de ach-fase

[Geplaatst door: eddy warmerdam]

nee ik reageer op je tweede alinea RHCdG
waarin je het ergste vreest voor van alles

[Geplaatst door: Arjan Keene]

Ik vind dat Nasr op een bijzondere manier vorm geeft aan de functie. Niet alleen met nieuwe deinende taal en een grote variatie in vormen, maar zeker ook inhoudelijk.
Je moet het maar aandurven om ten overstaan van koninklijk en anderzins Calvijnminnend publiek zijn 'psalm voor een afkomst'te brengen, een overigens m.i. diep persoonlijke poetica van een humanistisch geloof ("mijn moeder is een paapse en mijn vader is een muzelman - niet bepaald goede vrienden van Calvijn. Op mijn opvoeding werd indertijd een soort poldermodel losgelaten, waardoor ik nu areligieus, als ketter in de wereld sta.")
En om de 'VOC-mentaliteit' om te buigen naar een 'nieuw nederland' als schoothond van de 'nieuwe wereld'.
Het gaat uiteindelijk om een vernieuwde poëtische traditie, dat is m.i. de onderliggende opdracht die een DdV vervult. En Nasr hanteert daarbij geen knipmes, ook geen bijl, maar wel een prettig scherpe beitel.

[Geplaatst door: annemieke steenbergen-spijkerman]

Al prijs men graag de rijmelarij
Die soms te zot is net als zij of hij
Men leert op den duur wel schiften
Wat wel of niet te bewaren in schriften.

Heeft men een keer het vuur gevoeld
Wat echt met duurzaam wordt bedoeld
Dan moeten ze het als Nederlanders tonen
Om zich van hun zielenheil te verschonen

Breng alles wat je kunt bijeen
Verweef vervlecht minuten samen
Ziet hoe de vogels klanken kramen
Nooit zingen voor enkel gemeen
Maar roepen dag na dag
Wat leven werkelijk wezen mag
Voor zang hoeven ook zij zich niet te schamen.

Men speelt zo graag nar of lakei
Of grijsaard naderend met een kruk
Van tal van makelij met spot of vlij
De ganse dag dichter uit een stuk
Daarvan schrijft men dan graag; akte
Verwarring kan er opgetogen altijd wezen
Als men redenerende door rede iets kwakte
En laag of te hoog moedig gerezen
Tijdig ook weer nuchter aardewaards zakte.

En welke boosheid men ook voelt
Vat de plumeau en ook de plume
Als binnen iets hertogelijk krioelt
Stem af met het juiste stemvolume
Want al prijst men graag de rijmelarij
Die soms te zot is voor woorden net als zij of hij
Men leert op den lange duur wel schiften
Wat wel of niet te bewaren in schriften.