Frank Hellemans wijst academische literatuurspecialisten terecht

"Als het van Matthijs De Ridder afhangt, hoort literatuurkritiek niet meer thuis in dag- en weekbladen. Frank Hellemans vraagt zich af wat een jonge criticus-academicus bezielt om zo laf het hazenpad te kiezen. "

"Deze cynische abdicatie van de criticus is du jamais lu . De Ridder: 'We moeten er dus misschien gewoon mee ophouden om kranten (en opiniebladen) als de uithangborden van onze cultuur te beschouwen.' Nee, we moeten er juist mee begaan zijn om als publieke intellectuelen - want dat zijn critici op hun best - het publieke debat te zoeken, zeker in een commerciële omgeving die veel mensen kan bereiken. Wie zich fluitend terugtrekt, veroordeelt zichzelf tot het kleuterdom en diskwalificeert zijn bezigheid tot onschuldige spielerei . " Lees meer op het Knackblog.

Comments

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

De vraag die Hellemans overslaat, en waar het De Ridder in de Leeswolf om ging, is de vraag of die publieke intellectuelen eigenlijk nog wel de ruimte kunnen krijgen in de moderne krant. Dat de ruimte voor literaire kritieken in de krant afneemt is een onomstreden feit. Ik krijg dan ook niet de indruk dat De Ridder zich "fluitend terugtrekt".

Maar Hellemans zou misschien de kranten kunnen overnemen om die ruimte voor de kritiek weer te vergroten. Ik hoop dat hij er het geld voor heeft.

[Geplaatst door: dv]

In 1997 wou ik als reactie tegen deze onafwendbare evolutie een gedicht als advertentie plaatsen in De Morgen. Het kostenplaatje voor die actie lag me toen net iets te hoog, maar dat plannetje blijft best bruikbaar.

Als ik daar toen iets over losliet, werd ik weggehoond.

Twee jaar geleden was er een klam soort stilte. Nu bloeien de meningen op in weidse betogen.

Hoever moest je weer van de wereld staan om 'schrijver' te zijn (Carel Peeters)? Zo ver, dus.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

De Ridder gaat er vooral aan voorbij dat hij werkt voor een website die niet zozeer kritiek wil leveren, maar die het wierookvat graag laat zwengelen boven de eigen "doxa". Ja, ik las ook wel eens een Franstalig boek, vroeger.

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Zo'n claim verdient het om nader te worden uitgewerkt.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Zo'n claim zou je moeten uitwerken voordat je, Reactortechnisch, online gaat.

[Geplaatst door: Matthijs de Ridder]

En die doxa is? En waar wordt die bewierookt?

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Doxa: Wij zijn kwaliteitsvol. Waar? Op www.dereactor.org

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Volgens mij hebben we het daar als eens over gehad. Maar dat maakt niet uit. het kan best nog een keer.

Er staat op De Reactor voor zover ik kan zien niet: "De Reactor is kwaliteitsvol". Het woord "kwaliteitsvol" komt wél voor in de *missie* van De Reactor. Daar (http://www.dereactor.org/missie/) schrijven ze de "kwaliteitsvolle literaire kritiek een nieuwe impuls te [willen] geven". Die kwaliteit, met andere woorden, is waar ze naar *streven*. En dat is een streven waar volgens mij helemaal niets mis mee is.

Dus misschien kun je dat van die doxa nog eens wat verder uitwerken, Chrétien?

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Het willen brengen van een kwaliteitsvolle literaire kritiek. Hoe ver wil je dat uitgewerkt hebben? Het is een kreet, met het woord "kwaliteit" in de rol die het ook speelt in de slagzin: "Kwaliteit is onze reclame". Kwaliteit is de knuppel, om de veronderstelde honden mee te slaan. Meer niet.

[Geplaatst door: Erwin Evens]

Cynische abdicatie?
Over welk soort van cynisme gaat het dan? Over het cynisme van de vlucht of van het toegeven van een nederlaag?

Ik durf me wel eens wagen op fora van kranten onder verschillende speudoniemen en doe dan mee aan discussies met verschillende (eigen) meningen. Je kan er op doctoreren, een mathematisch model of algoritme voor schrijven, welk van je reacties zal gecensureerd worden. Juist, de meest onderbouwde, kritische, want ze moet wel gevaarlijk zijn.

Het gaat dus niet zozeer over abdicatie, het paard van Troje zit al in de dagbladen. Ik stel met vreugde vast dat het internet ontsnapt (of dat alleszins mogelijk maakt) aan deze 'echte' vorm van cultuurcynisme en kan alleen maar toejuichen dat er op deze sites wel plaats is voor een 'streven naar' kwaliteitsvolle literatuurkritiek.
Althans, dat is mijn doxa.

[Geplaatst door: Jeroen van Rooij]

Ha Chrétien,

Wij veronderstellen geen honden.

Wij denken alleen dat de ene boekbespreking beter is dan de andere. We gaan van de veronderstelling uit dat de kwaliteit van een recensie onder andere afhangt van de voorwaarden waaraan ze moet voldoen. In dit geval betekent dit dat De Reactor de visie aanhangt dat een bespreking van tussen de 1200 en de 2000 niet per definitie beter is dan een kortere, minder uitgebreide bespreking, maar dat de voorwaarden voor grondige, diepgravende literaire kritiek beter zijn als die kritiek meer ruimte geboden wordt. Elders (in de krant bijvoorbeeld) wordt de ruimte juist steeds kleiner. De voorwaarden worden daar dus slechter (in onze optiek).

Ziedaar, in een notendop, de achtergronden van het streven naar kwaliteit. Geen claim, geen doxa, maar een wens, een streven. Wij proberen voor de vervulling van die wens de juiste omstandigheden te creëren. Daarbij zijn we ons er ten volste van bewust dat niet iedereen onze visie op kwaliteit deelt. Het zij zo en het is je van harte gegund dat je het niet eens bent met onze opvatting. Maar doe alstjeblieft niet de hele tijd alsof de Reactor jou je recht op je eigen standpunt over wat goed en wat slecht is afneemt.

Laters!

Jeroen

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

"Doxa" suggereert iets als blind conformisme. Een gebondenheid van De Reactor aantonen, en dan vooral ook een verblinding die daar uit zou moeten volgen, dat zou geen verkeerde zaak zijn. Met een duidelijk betoog over de beperkingen van De Reactor zou iedereen en ook De Reactor zelf erg geholpen zijn. Benders probeert dat bijvoorbeeld door over "referentiële economie" en wat al niet te beginnen, maar hij schildert met veel te grove kwast om zijn verhaal scherp te krijgen, en dat levert een soort paranoïde systeemkritiek op waarin niets en niemand deugt, en niets en niemand ook zou kunnen deugen. Jij, Chrétien, schildert dan weer met een veel te klein penseeltje, met die fixatie op het woordje "kwaliteit". Een béétje ambitie zou wel dienen.