Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« Passiespelen herzien én uitgebreid | Hoofdmenu | Het beeldend oeuvre van Breyten Breytenbach »

03 juli 2009

'De Rushdie-affaire was een totaal geïsoleerd geval'

Waarom legt u de schuld daarvoor bij de ‘humanistische traditie’, bij docenten en critici als Kees Fens, Jacques Kruithof, Carel Peeters en Ton Anbeek? Zij hebben de literatuur toch juist altijd uiterst serieus genomen? „Omdat humanistisch georiënteerde literatuurbeschouwers proberen literaire kwaliteit te herkennen op basis van universele criteria. Die positie is in de jaren tachtig en negentig terecht weggevaagd door het postmodernisme. Mensen die desondanks vasthouden aan de humanistische traditie zijn schadelijk voor het literaire debat, ze houden een oorlog gaande die improductief is.”>> lees het interview met Thomas Vaessens op NRC.

Reacties

Chrétien Breukers

Geert Wilders, maar dan in de literatuurwetenschap.

hanz mirck

Wie, Etty of Vaessens?

mponte

Geen van beiden lijkt me. Waar slaat die vergelijking in godsnaam op?

Samuel Vriezen

Op iets wat Connie Palmen, de literairste schrijfster van het westelijk halfrond, heeft gezegd in de Groene.

RHCdG

Ik kan altijd een heel eind met Vaessens meegaan, maar er is één punt waarin ik me toch niet kan vinden. En dat is zijn wens dat schrijvers zich 'niet verschuilen achter hun personages' maar voor hun standpunt instaan. Het moet duidelijk zijn dat schrijvers niet naar hun personages verwijzen om hun verantwoordelijkheid te ontlopen, maar omdat die personages nu juist geconcipieerd zijn om te handelen binnen een ideologisch drama, dat niet zomaar in een strekking kan worden vertaald. Hermans' Lodewijk Stegman is niet alleen maar iemand die ongunstige opvattingen over katholieken debiteert, maar die in die roman ook een bepaald lot ondergaat. Om die reden kan niemand voor zijn uitspraken instaan of namens hem het woord voeren; dat kan alleen Lodewijk Stegman zelf. Als dat anders zou moeten zijn, valt niet uit te leggen waarom de schrijver dan de moeite nam het personage in het leven te roepen: dan had hij die opvattingen, waar hij zich volgens Vaessens mee moet vereenzelvigen, ook in een andere, niet-literaire vorm kunnen uiten, en was Lodewijk Stegman het ongeluk te moeten leven bespaard gebleven.

Literatuur wordt nu eenmaal niet voor de mooiigheid geschapen, maar omdat er een voorbeeld in kan worden gegeven van hoe een bepaald idee in de praktijk uitpakt, zonder dat die praktijk ook werkelijkheid wordt. Wanneer de afstand tussen die twee wegvalt, verliest literatuur zijn metaforisch karakter, en daarmee elke aanspraak op belangeloosheid. Literatuur zoekt maw geen excuus, maar vergelijkingsmateriaal - niet in algemene, abstracte, wetmatige waarden, maar in concrete situaties. Als Lodewijk Stegman geen metafoor meer mag zijn, gebeurt het omgekeerde: dan verliest zijn personage zijn concrete vorm en vergelijkende waarde, en wordt algemeen, zoals een wetstekst algemeen toepasselijk wordt geacht. En de schrijver, die nu juist geen algemene, abstracte, wetmatige waarde wilde verkondigen, wordt daarvoor dan persoonlijk aansprakelijk gesteld. Dat klopt niet.

M.H.Benders


Het zwakke punt in Vaessens betoog is niet zozeer dat een schrijver geen verantwoording schuldig zou zijn over de standpunten van zijn personages - daar kun je over debatteren - maar juist dat hij een humanistische oplossing (het debat) voorstelt als de ultieme oplossing om van de postmoderniteit af te komen, gepresenteerd als weerzin tegen hetzelfde humanisme. Dat schrijvers veel van hun invloed verloren hebben is trouwens vooral debet aan de opkomst van de popmuziek en de cinema. Het is wezenlijk een sentimenteel standpunt: de macht verschuift, hoe winnen wij onze macht terug? Oplossing: in debat gaan met het publiek. Waarom willen jullie onze boeken niet meer lezen? Een door en door humanistische oplossing - en een oplossing die uiteraard geen millimeter zode aan de dijk terug zal zetten.

Peter de Groot

- de opkomst van de popmuziek en de cinema

En vergeet daarbij youtube, google, wiki... e.d. niet.

Een film als 'Wake up call - New Word Order Documentary' maakt meer los, dan xtal boeken, omdat je 'm, ook al duurt hij een 2,5 uur, even kan bekijken, zonder je huis er voor te hoeven verlaten.

- Je kan zeggen dat ik een sukkel ben... -

M.H.Benders


"En vergeet daarbij youtube, google, wiki... e.d. niet."

Uiteraard. Dat is de essentie van mijn standpunt: dat het zwaartepunt van het betoog een sentimenteel punt is, terwijl de discussie eigenlijk over iets heel anders zou moeten gaan: namelijk hoe het komt dat de intelligentie in het algemeen het onderspit aan het delven is, onafhankelijk van het medium waarin deze zijn uitdrukking vindt. Het is idioot om enerzijds te klagen dat de literatuur zijn positie als intelligentia verloren heeft als anderzijds die ontwikkeling zich maatschappijbreed laat zien: de kruidenier wil zijn winkeltje verdedigen, maar toont weinig interesse in de werking van de economie. Juist deze typische kruidenierslogica, dit redeneren vanuit een underdog positie, deze onwil om de problematiek in een groter perspectief te zien - daar wringt de schoen, niet bij deze 'schrijvertje wil zich niet verantwoorden' of 'debatteren tegen het humanisme' pseudo-intelligente kuloplossingen.

Hanz Mirck

'Literatuur moet in het publieke debat resoneren. Gebeurt dat niet, dan wordt literatuur niet langer serieus genomen.' Volgens mij gaat dat niet op voor de gemiddelde PVV-stemmer. Dat heeft niet met het boek te maken maar met het literatuuronderwijs in Nederland dat hemeltergend slecht is, en met het gebrek aan fantasie waar de moderne mensch onder lijdt. En dan: literatuur gaat altijd over de werkelijkheid, zelfs als ze die ontkent. Ik denk dat een goed boek de balans houdt tussen bestaansrecht in de actualiteit en zeggingskracht in de eeuwigheid. Zo, en nu een bavaria.

Chrétien Breukers

Vaessens maakt soundbites van zijn "boodschap". Dat doet Wilders ook. Althans, dat doen de meeste politici, maar in stelligheid nadert Vaessens Wilders. De "oude cultuur" is dood, dat werk, wie dit en dat volgt, is eigenlijk bezig met een niet te winnen oorlog, etc etc.

Gert de Jager

Het meest simplistische standpunt in deze discussie komt van Mirck die een complexe maatschappelijke ontwikkeling weet terug te voeren op één oorzaak: het onderwijs. Ik heb het hier eerder geschreven: als er één ding is dat demotiverend is voor hardwerkende docenten, dan is het het gemak waarmee dit soort uitspraken wordt gedaan. De wereld verandert, de verandering bevalt me niet, het komt door het onderwijs. Verslik je niet in je Bavaria, zou ik zeggen.

Kenmerkend voor het literatuuronderwijs in Nederland is dat het op sommige scholen heel goed wordt gegeven, op sommige slecht of helemaal niet, en op andere met het nodige kunst- en vliegwerk. Het is wat in een bepaald jargon een ‘ill structured domain’ wordt genoemd. Er wordt hard aan gewerkt om dat domein beter te structureren zodat landelijk duidelijkheid ontstaat over wat er van literatuuronderwijs verwacht mag worden.

Zie verder de eerdere discussie op http://www.decontrabas.com/de_contrabas/2009/01/codekrakers-van-gogh-peeters-en-heytze/comments/page/1/


Hanz Mirck

Beste Gert de Jager, hopelijk geef je zelf geen literatuuronderwijs. Ik noem namelijk 2 oorzaken, niet 1, en dat is niet mijn standpunt in de discussie, maar een poging het probleem te localiseren (wat Benders veel beter hierboven doet). Verder herhaal je de denkfout die de dames uit de Bijlmer tegen Vuijsje maakten: een standpunt buiten spel zetten omdat dat slecht zou zijn voor het zelfbeeld van het onderwerp. Als er niet hard aan dat onderwijs gewerkt hoefde te worden, was het goed, toch? Nu is het zelfs op de goede scholen, waar inderdaad hard gewerkt wordt, niet goed genoeg. Ik geef de docenten daarvan niet de schuld, het is het beleid.

Gert de Jager

“Beste Gert de Jager, hopelijk geef je zelf geen literatuuronderwijs”

Ik geef ongeveer twintig jaar literatuuronderwijs. Op de school waar ik nu werk reserveren we in elk leerjaar, van de eerste tot en met zesde, één uur per week voor literatuuronderwijs. Omdat het een beetje bijzondere school is, is dat daar mogelijk. Twee van mijn eindexamenleerlingen gaan dit jaar Nederlands studeren.

Voordat ik op deze school ging werken, heb ik als beroepsmatige invaller op ongeveer vijftien verschillende scholen gewerkt. Van een pikzwarte school met 39 nationaliteiten in de binnenstad van Den Haag tot een Christen Unie-achtige school in Woerden. Overal trof ik docenten die vanuit een hartstocht voor literatuur hun leerlingen het een en ander bij trachtten te brengen.

Natuurlijk had ik gezien dat je twee oorzaken noemt. De andere oorzaak is een mallotige algemeenheid. Daarvoor heb je in een bijzin volgens jou een probleem gelokaliseerd en volgens mij een stelligheid beweerd over iets waarvan je geen grein verstand hebt en waarmee je achteloos een hele beroepsgroep wegzet. Want dat is het meest stuitende van zo’n bijzinnetje en je lullige reactie hierboven: het volkomen gebrek aan respect voor andermans inzet en andermans vakmanschap.

Een paar maanden geleden kregen wij als sectie Nederlands een nieuwe literatuurmethode ter beoordeling toegestuurd. Poëzie en versleer werden daarin geïntroduceerd aan de hand van een gedicht van Hanz Mirck. Dat leek ons geen goed idee: als je leerlingen kennis laat maken met poëzie kun je ze beter een dichter van de eerste rang voorzetten. We hadden in meer opzichten gelijk dan we ooit konden denken.

RHCdG

Oei, that hurts. Maar nu iets anders. Over de door Chrétien waargenomen overeenkomsten tussen Wilders en Vaessens: die zijn er nl. best. Voor beiden was 9/11 een keerpunt, en voor beiden staat er sindsdien iets op het spel. En wat het populisme betreft: beiden richten zich op een publiek dat zich traditioneel niet tot de politiek subs. de literatuur aangetrokken voelt.
Het grote verschil is natuurlijk dat Wilders oude waarden wil herstellen, en Vaessens de literatuur juist wil vernieuwen.

Samuel Vriezen

M.H. Benders heeft gelijk!

Samuel Vriezen

Nee, Vaessens is geen populist: hij spreekt niet namens het volk of zelfs tot het volk. Hij spreekt tot de literaire wereld en zegt, jongens, er loopt daarbuiten ook nog een heleboel volk rond, hoor.

Maar het probleem is inderdaad vooral dat "maatschappelijk debat" en mediaoptredens dan criterium gaan worden voor engagement. Alsof dat debat met al die media per definitie een geschikt platform zou zijn voor elke standpunt.

Samuel Vriezen

"Het grote verschil is natuurlijk dat Wilders oude waarden wil herstellen, en Vaessens de literatuur juist wil vernieuwen."

Ik zou zelf zeggen, het grote verschil is dat Vaessens de literatuur levendiger wil maken en dat Wilders de moslims het land uit wil jagen.

M.H.Benders

"Literatuur moet in het publieke debat resoneren. Gebeurt dat niet, dan wordt literatuur niet langer serieus genomen"

Het woord 'literatuur' in bovenstaande zin is volstrekt vervangbaar. Vul 'kunst' of 'filosofie' in en de zin is nog even waar.Daarom gaat de uitspraak dan ook wezenlijk niet over literatuur. Een maatschappijbrede ontwikkeling wordt gepresenteerd als aanjager van de eigen toko. Vaessens doet daarmee feitelijk precies wat hij de tegenstander verwijt: literatuurkritiek schrijven die, door zich totaal niet op het grotere plaatje te richten, voor het grotere plaatje totaal niet interessant is. Dat is natuurlijk bijzonder eigenaardig - want juist de functie van de literatuur moet zijn die benepen kruidenierspositie (kom in mijn winkeltje kopen want wij zijn de intellectuelen) totaal te vermijden.

Coen Peppelenbos (een van de auteurs van het Basisboek Literatuur)

'Een paar maanden geleden kregen wij als sectie Nederlands een nieuwe literatuurmethode ter beoordeling toegestuurd. Poëzie en versleer werden daarin geïntroduceerd aan de hand van een gedicht van Hanz Mirck. Dat leek ons geen goed idee: als je leerlingen kennis laat maken met poëzie kun je ze beter een dichter van de eerste rang voorzetten.'
Die Gert de Jager heeft het over het Basisboek Literatuur. Erg goed kan hij het boek niet hebben gelezen, want poëzie en versleer worden daarmee helemaal niet mee geïntroduceerd. Het hoofdstuk waarin Mirck voorkomt, gaat over de wijze waarop schrijvers en dichters inspiratie opdoen. Poëzie en versleer komen later aan de orde.
Ik vrees het ergste voor de leerlingen van Gert de Jager als hij zelfs dat al niet juist kan lezen. Dan is het wel erg treurig gesteld met het huidige literatuuronderwijs. Eerst maar eens leren lezen.

Samuel Vriezen

Wat, wordt er op school tegenwoordig onderwezen hoe schrijvers en dichters inspiratie opdoen?

RHCdG

"Ik zou zelf zeggen, het grote verschil is dat Vaessens de literatuur levendiger wil maken en dat Wilders de moslims het land uit wil jagen."

Deze opmerking verdient wel een prijs voor de meest kortzichtige bijdrage van het jaar tot dusverre. Typisch voor iemand die literatuur als een van de maatschappelijke werkelijk geïsoleerd fenomeen wil zien: een humanist.

Gert de Jager

Ach Coen, we hebben dat boek of een aanbiedingsfolder of een excerpt van een aantal hoofdstukken twee of drie maanden geleden bekeken. Wat we zagen vonden we niet denderend. Vervolgens heb ik de inhoudsopgave niet uit het hoofd geleerd. Zegt dat iets over al dan niet juist kunnen lezen?

Nee, dat zegt het niet. Het zegt iets over de indruk die iets maakt. Sterkte met de verkoop verder!

Samuel Vriezen

Rutger: ?????

zal wel.

Coen Peppelenbos

Oh, Gert de Jager kreeg eerst een nieuwe literatuurmethode ter beoordeling toegestuurd, maar nu opeens weer niet (niet, want dat hebben we niet gedaan). Of een folder (ja, 1 A4-tje) of een excerpt van een aantal hoofdstukken (nee). Dit zegt in ieder geval iets over een slecht geheugen en een beroerde manier van literatuurmethodes kiezen. Wat een gebakken lucht.
De verkoop gaat uitstekend. Dank u.

Hanz Mirck

Nee hoor dat doet helemaal geen zeer: meneer de Jager doet waar hij mij van beticht: oordelen over iets wat je niet kent. Kom niet aan zijn vaste waarden want zwaait er wat. Juist die mentaliteit is de dood in de pot. Gelukkig komen er veel goeie reacties binnen op het Basisboek Literatuur.

Coen Peppelenbos

Voor wie echt een idee van de inhoud wil hebben: op http://www.basisboekliteratuur.nl/ kun je op 'download proefhoofdstuk' klikken. Daar ziet men in ieder geval de inhoudsopgave, enkele bladzijden uit verschillende hoofdstukken en het volledige register.

Gert de Jager

@ Hanz: “Kom niet aan zijn vaste waarden want [dan] zwaait er wat”. Nee hoor, ik maak bezwaar tegen verketteringen – “het literatuuronderwijs in Nederland dat hemeltergend slecht is” – in bijzinnetjes.

@ Coen: juist, ik had het gedownload. Heb ik toch wel aardig goed onthouden wat ik onder ogen kreeg en zo beroerd gelezen heb. Jammer dat jullie niet nog verder kunnen stijgen op de Kleine Uil-top tien!

Hanz Mirck

He, Coen, zie je dat, die meneer die leest beroerd! Vandaar!
En nu weer terug naar de hoofdzinnen en de eersterangsauteurs: wat me nog t meest verbaast is dat een literatuurbeschouwer de auteurs dingen voorschrijft.

M.H.Benders


Ik vind het overigens wel zeer eigenaardig dat Vaessens, het publieke debat toegeneigd als hij is, nooit en publique zijn standpunten komt verdedigen. Typisch weer het salonengagement van de generatie nix. Ik weet wel dat hij zijn boek al voor de dood van Michael Jackson wist te publiceren, maar zoals met zoveel dingen hedentendage handelt de elite vaak met voorkennis van zaken.

Hanz Mirck

Elite?

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...