Harmens en Pfeijffer schrijven Manifest voor een riskante literatuur

'Ik wil poëzie die op geen enkele manier vrijblijvend is. Ik wil poëzie die zich aan iets committeert. Ik wil poëzie die zich op zijn minst aan zichzelf committeert.' >> zo luidt de eerste zin uit de beginselverklaring van de bloemlezing (ik ben een bijl) die Erik Jan Harmens samenstelde met poëzie die er volgens hem op dit moment toe doet. Samen met Ilja Leonard Pfeijffer schreef Harmens ook het Manifest voor een riskante literatuur. Het manifest valt trouwens midden in het debat dat is ontstaan rond het nieuwe boek van Thomas Vaessens. Lees de beginselverklaring en het volledige manifest op Trouw

Comments

[Geplaatst door: Peter de Groot]

Moeten we het nu wel of juist niet begrijpen?

- Als ze aan m'n lolly zuigen, moeten ze niet zuigen. -

[Geplaatst door: Ton van 't Hof]

Nee, werkelijk, vooral het einde slaat de spijker op de kop.

"De beste dichters zijn die dichters die je vaak luierend en lanterfantend op een canapé aantreft, slobberend van een kop thee of een chardonnay."

Ff serieus, prima manifest toch?

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

"Deze tijden van globalisering, immigratie, toenemende religieuze spanningen, oorlog, uitholling van de democratie onder druk van populisme, verkwanseling van grondrechten onder het mom van bevordering van de veiligheid, ecologische rampspoed en economische crisis zijn bijzondere en bijzonder gevaarlijke tijden die bijzondere eisen stellen aan de kunst."

Al Gore maar dan met een kunstzinnige twist. Leuk.

[Geplaatst door: Ton van 't Hof]

Leuk, ja, dat is het juiste woord. Het is een LEUK manifest.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Echt LEUK. Net zoals de inleiding op "Ik ben een bijl" ook heel leuk is. Want daar staat het chardonnay-proza in, en dat is leuk proza.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

Een guitig geintje, zoals het altijd moet.
Dat van die subsidie is ook bijna het leukste ooit.
- De betekenis van theemutsen kan opnieuw gedefinieerd worden. -

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Het stemt mij blij en gelukkig dat zoveel mensen het leuke uit deze teksten, wat zeg ik, uit deze kóstelijke teksten waarderen. Want er heerst al veel te veel negativiteit in de wereld.

[Geplaatst door: jan Pollet]

Hier al een paar dichters die Nederland verdient

https://www.webshopboekhandel.nl/Webshop/Product.aspx?MemberGroupID=6&MemberNr=7307&ProductID=828523

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Volgens mij is het allemaal satire. Ik heb Pfeijffer of Harmens nooit zo kunnen betrappen op het schrijven van het soort boeken waar ze nu voor pleiten.
'Wij willen literatuur die in geen andere tijd moet zijn geschreven, dan in de tijd waarin ze is geschreven. Schrijvers zouden niet in hun werkkamer een stilleven van een appel en een peer moeten bedichten terwijl buiten het kanonnenvlees in de loopgraven lilt.'
Leuk geformuleerd, maar de laatste loopgravenoorlog ligt al een tijdje achter ons. Volgens mij is Arnon Grunberg de enige Nederlandse schrijver die in Afghanistan is geweest en daarover heeft geschreven. Ik vind het nogal gratuit allemaal.

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Ach, ik snap dat wel. Als ik elke dag van 9 tot 5 marketing rapporten zat te tikken zou ik ook een enorme behoefte aan riskante poëzie krijgen.

En om vijf studenten 'topacteurs' te noemen en jezelf 'de meest controversiële schrijver' is inderdaad riskant, ja, maar dan heb je daarmee ook wel zo'n beetje alles gezegd wat erover te zeggen valt.

En het leuke van zeitgeistfetisjisme is nu juist dat het altijd per definitie actueel en riskant is. Net als websites over gadgets per definitie hip zijn, en de hippies op het strand van Goa per definitie relaxed.

Je vraagt je dan wel af, inderdaad, waar dat manifesto nog toe dient.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

We zouden ons boos moeten maken...

[Geplaatst door: Peter de Groot]

De beste dichter is een dode dichter.

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Ach, hoe serieus kun je een oproep tot riskante poëzie in de TROUW nemen? Soort Vintage porno in de NCRV gids, zeg maar.

Ik vind riskante poëzie vooral poëzie waar ik maagklachten van krijg, en die zie ik hier vaak met bakken voorbij komen.

Ik heb persoonlijk juist behoefte aan poëzie die helemaal niet riskant is. Het liefst volkomen risicoloos, maar dat zie je zelden.

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

Het échte nieuws - voor mij dan... - is dat ik mij volledig kan vinden in de woorden van M.H. Benders. Hoe noem je dat? 'Naar elkaar toe groeien'...?...;-)

[Geplaatst door: Gert de Jager]

Harmens: “In een wereld vol haat is het publiceren van liefdesgedichten een uiting van entertainment.(..) Als we entertainment en literatuur op één hoop gaan gooien, ontstaat er branchevervaging. Dichters die eigenlijk willen entertainen, moeten een ander vak kiezen. Ze zouden komediant moeten worden en de mensen moeten gaan vermaken, in plaats van gedichten schrijven.”

In een wereld vol haat is het publiceren van liefdesgedichten misschien een uiting van verzet. Twee dichters die leefden in een tijd die niet minder bedreigend was dan de huidige en daaruit consequenties trokken voor hun poëzie waren Hugo Claus en Lucebert. Juist zij schreven formidabele liefdesgedichten. Leg Harmens’ inleiding naast een intens liefdesgedicht, van welke dichter dan ook, en hij verbleekt tot een amechtige litanie.

Uit het manifest:”Schrijvers zouden niet in hun werkkamer een stilleven van een appel en een peer moeten bedichten terwijl buiten het kanonnenvlees in de loopgraven lilt.”

Dé moderne bundel waarin stillevens van appels en peren werden ‘bedicht’ is ‘Namens de dingen’ van Francis Ponge. Die bundel verscheen in 1942 in een bezet Parijs. Ook Ponges terugkeer naar de dingen werd gezien als een uiting van verzet in een tijd waarin de taal en het menselijke nogal aangetast leken te zijn.

Lucebert, Claus en Ponge hadden de nood der tijden tot in hun vezels ervaren en wisten waar ze het over hadden. Het lillen van kanonnenvlees was voor hen geen gratuite beeldspraak. Daarbij vergeleken zijn Pfeijffer en Harmens hopeloos verwende kinderen die tot de ontdekking komen dat de wereld niet alleen uit speelgoed bestaat. De laatste schroomt zelfs niet om de Endlösung erbij te halen om een punt te maken over ollekebollekes. Erg geestig allemaal. Entertainment voor de verveelde krantenlezer.

Een dichter die zijn engagement serieus neemt, begint met zelfreflectie. Voor hem is het onder woorden brengen van de eigen positie in de wereld een halszaak. Pfeijffer en Harmens beweren in hun inleiding en hun manifest veel over de tekortkomingen van anderen. Daarmee hebben ze aan geen enkele voorwaarde voor een werkelijk geëngageerd dichterschap voldaan.

[Geplaatst door: M.H.Benders]

En, nu moet ook ik het beamen: prima argumenten van Gert de Jager. Het wordt hier nog gezellig. Helemaal niet riskant.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

Riskant zijn mijn interpretaties van de bijbel.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

"een uiting van entertainment"
- Echt heel mooi vermaak. -
Iedere uiting is lachwekkend (als ik het doe).

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

"Schrijvers zouden niet in hun werkkamer een stilleven van een appel en een peer moeten bedichten terwijl buiten het kanonnenvlees in de loopgraven lilt."

Maar hoe zat het ook al weer tijdens de Belleman doet-poëzie-er-toe discussie? (voor de jongere lezertjes: dat was de eervorige aflevering van de engagementssoap. Helemaal in het goede oude jaar 2005).

Had Ilja Pfeijffer toen niet tijdens een of ander debat juist de opinie dat het allemaal om stijl ging; wat hij bewees door een analogie met geniale schilderijen waarin op verbluffende wijze een stilleven met drie appels werd afgebeeld?

"Wij verwachten van de literatuur niet dat zij oplossingen biedt, maar wel dat zij de wereld verandert."

Natuurlijk, de wereld is niet goed zoals hij is. Helemaal mee eens. Maar dan nu: hoe werkt dat? Hoe verandert literatuur de wereld? En in wat? Moet het daar niet over gaan bij een manifest?

[Geplaatst door: M.H.Benders]

"Wij verwachten van de literatuur niet dat zij oplossingen biedt, maar wel dat zij de wereld verandert."

Dit is groteske onzin: de functie van literatuur is nu juist met name wel het bieden van oplossingen, en de wereld moet daarna zichzelf maar veranderen. Om een klein voorbeeld te noemen: dankzij het verhaal van Dostejevski begrijpen we hoe het kan dat juist de hoogste vertegenwoordiger van de kerk de ultieme tegenstander van christus is.

Als je dit om gaat draaien moest Dostejevski verhalen gaan schrijven die maatschappelijk effect sorteren: je maakt dus van hem een veredelde columnist - Gert de Jager heeft gelijk - dit is entertainment voor verveelde krantenlezers.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

Ach joh,
ik heb zoveel talent,
'k zou zo maar,
uit het niets,
de beste Jood kunnen zijn,
de volmaakte Marokkaan,
de perfecte Christus,
een allerhoogste god.

In m'n diepste kern wil ik gewoon een beetje mens zijn,
natuurlijk wel ietwat minder grijs dan precies
het gemiddelde van 18% reflectie.

M'n talenten verkwanselen.

Niemand merkt het.

Er is altijd vraag naar agressie.

Maar wie voedt mij, naast ik?

Fuck maar een end weg.
Ik heb al blauwe ballen.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Peter: als jij nu ook al liefdesgedichten gaat maken.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

@Coen
Ik hartje stout & riskant.

[Geplaatst door: Julian Demignon]

Dat het satire is, is niet erg. Dat het een nogal belabberde satire is, is dat wel.

[Geplaatst door: der peter]

ik denk meer dat het verveling is en goedkope pr...

[Geplaatst door: jan Pollet]

NU ZONDAG 24 MEI – VAN 15u tot 17u.

LOCATIE: ARDUINKAAI 29 – 1000 BRUSSEL

Engagement... van de lezers:
http://www.facebook.com/group.php?gid=53790835882

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

Volgens mijn favoriete Aula-pocket ('Psychologie') hebben we hier te maken met een 'jong mensch' die zichzelf, in een boze droom, langzaam terug ziet drijven naar waar hij vandaan komt: Alphen a/d Rijn. Dit hele manifest is van A tot Z een therapeutisch verzet tegen die dreigende nederlaag. (Dit consult bood ik gratis aan de heer Harmens aan.)

[Geplaatst door: Maarten Das]

Goed. Ik wil Harmens en Pfeijffer bij deze alvast uitnodigen bij de presentatie van mijn nieuwe bundel Schuilkerk, uit te geven door De Contrabas, ergens in oktober. Omdat ik geloof dat de gedichten die daarin staan zich wel degelijk bemoeien met de grote boze buitenwereld en wat zich daarin aan gevaar en onrecht afspeelt. En dan wil ik graag van ze horen wat ze ervan vinden. Daarmee stel ik me niet alleen kwetsbaar op (wat een kracht is, ben ik met Harmens eens), ik neem ook de handschoen op die nu is neergeworpen (eh, volgens mij zeg je het anders, maar jullie snappen wat ik bedoel).

[Geplaatst door: Erwin Vogelezang]

Ik concludeer, voorzichtig, dat het uitsluitend nog is toegestaan om gevaarlijke poëzie te schrijven die desondanks raakt aan het bestaan van de gemiddelde (40K, 1.73 kind, 00.6 keer vreemd per semester, zij het in de chat) Volkskrant lezer. Engagement zonder gevaar, balarm neuken, schaduwarm bestaan, protesteren met één hand in de kontzak (God, laat het die van Ilja zijn) en ruggelings in the community pool 'the best of' van Harmens opboerend (ik rook, dus het duurt even - mea culpa, ook daarvoor): gelukkig is het cynisch bedoeld. Waarna ik alsnog 0.5467676 uur slaap geniet.

[Geplaatst door: Ilja Leonard Pfeijffer]

Dank jullie wel.

Deze discussie demonstreert overduidelijk de kracht van onze oproep. Niemand, behalve Gert de Jager, is ook maar in staat te bevroeden wat wij bedoelen en waarom wij gelijk hebben.

Ja.

Dat manifest gaat over jullie.

Het is tegen jullie gericht.

Het verwijst jullie naar de spelonken van de archieven van gefnuikte ambitietjes. Het wist jullie namen uit alle zelfgeknutselde wikipediasites. Het brengt jullie het schaamrood op de kaken, maar in plaats daarvan denken jullie over pr.

Dit manifest is een autobom, bedoeld om jullie te doden. Het is geen grap.

Alle liefs,

Ilja

[Geplaatst door: Ilja Leonard Pfeijffer]

Dank jullie wel.

Al jullie reacties demonstreren waarom onze oproep en ons manifest eerder te laat dan te vroeg is gekomen. Niemand, behalve Gert de Jager en Ton 't Hof, heeft ook maar enig vermoeden van een indruk van datgene waarover we het hebben.

We moeten ophouden met al die dichtertjes. We moeten ophouden met jullie. We moeten gedichten schrijven die zeggen wat nog nooit zo gezegd is.

Want dit manifest is tegen jullie gericht. Dat snappen jullie pas over een tijdje.

Nonchalance in de poezie is een halsmisdrijf.

[Geplaatst door: Risee]

"Dit manifest is een autobom, bedoeld om jullie te doden. Het is geen grap."

Oei oei oei. Wat heerlijk stout & ondeugend & baldadig geformuleerd. Heleen van Royen kan wel inpakken.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

@ilja
"Nonchalance in de poezie is een halsmisdrijf."

En daarom zo fantastisch.

Het was de bedoeling dat de autobom te vroeg af...

PR... dat zeg de poes die bij ons thuis logeert.

Dat ik reageer is best wel zielig...

En als ik dat dan weer google...

De bom is allang Tha Bomb niet meer.

- Ben nog steeds blij met m'n nieuw universum, al zoek ik wel het garantiebewijs. Sommige stoorzenders hebben niets te melden. -

Poezie verkopen aan MILFS...
Wat is dat...
Maar heel misschien...
Als ze dan toch overrijp zijn...

Speel ik de jonge hond...

Nee, een paar acteurs...
Het werk laten doen...

Amateurs...

Ik had het veel beter voor ogen...

[Geplaatst door: der peter]

ik vindt Pfeijffer wel passen bij deze site:

een wassen piemeltje
bungelend onder een
luchtberg.

komop jongens!
een eigen netwerk!

[Geplaatst door: Matthijs Ponte]

"Dit manifest is een autobom, bedoeld om jullie te doden. Het is geen grap."

Mooi, Ilja, heel mooi (veel mooier ook dan het nogal juridisch, en daarmee een stuk democratischer, uitgedrukte: "Nonchalance in de poezie is een halsmisdrijf."). Dit getuigt van een soort militantisme dat ik nogal waarderen kan. Ik ga dat manifest toch eens in huis halen. Hoewel ik er vooraf toch ook mijn bedenkingen bij heb. Het stuk van Harmens wil weliswaar stevig en ferm overkomen, het wordt toch niet erg duidelijk wat het nou precies beoogt. Kan iemand mij op de hoogte brengen om welke gebloemleesde dichters en gedichten het hier nou eigenlijk gaat? Het artikel zelf heeft mij een wat te hoog cryptisch en negatief theologisch gehalte.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

http://www.woestenledig.com bevat een inhoudsopgave.

[Geplaatst door: Peter de Groot]

@Matthijs
Doe vooral wat je leuk vindt.
- Je bent toch geen clown? -

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Bijltjesdag. Een bundel vol explosieve poezie, een revolutie. Vol veilige, gerenommeerde namen waar niemand zich aan kan storen. Met een consensusfee aan de ene kant en een toffe marketeer aan de andere.

Het is maar goed dat het zwembad vandaag open gaat, want ik zou me nog geëngageerd gaan voelen.

[Geplaatst door: Lammert Voos]

@Benders. Dankjewel dat je mijn naam veilig en gerenommeerd noemt. Ik draag overigens al jaren een houthakkersbloes.
http://www.youtube.com/watch?v=5zey8567bcg

[Geplaatst door: Lammert Voos]

Eigenlijk ben ik wat stil van je kwalificatie Benders. De vorige die ik van je kreeg was "onderbroekenlol met moralistisch sausje" en dat klonk toch wel een beetje alsof je je er aan stoorde. Maar kom grote vriend, laten we naar het café gaan, kunnen we gezellig onder het genot van een pot bier lekker gezamelijk elitair uit onze nek lullen!

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Bijna alles wat in Nederland gerenommeerd en veilig is is juist onderbroekenlol. Andre van Duin, Paul de Leeuw, etc. etc. Je moet jezelf regelmatig flink voor schut zetten, anders accepteert de Nederlandse goegemeente je niet als 'autoriteit'. Dat heeft te maken met het feit dat Nederlanders alleen toestaan dat je je kop boven het maaiveld uitsteekt als je er een dikke clownsneus opplakt. Iets dat Ilja Pfeijffer zeer goed heeft begrepen.

[Geplaatst door: Lammert Voos]

Ja, lullig dat je niet in de bundel staat. Denk je dan dat zure stukjes schrijven helpt?

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Het is natuurlijk de snuffretoriek bij uitstek voor ijverige bloemlezers en manifestoschrijvers: als er iemand bezwaren aanvoert is hij boos dat hij niet in het boekje staat. Heeft iemand kritiek op Karavanserai dan zal ik voortaan aandragen dat hij boos is dat hij niet in het dankwoord vermeldt werd - zo krijg je wel een discussie op niveau. Ik zou absoluut niet in dit boek hebben willen staan, zeker niet met zo'n clownesque manifesto erbij waarin feitelijk gepoogd wordt door wat zwabberaars om het engagement te hijacken op een moment waarop ze ruiken dat de populariteit meer in die hoek zit momenteel, terwijl er werkelijks niks komma nul 'engagement' in het hele oeuvre van Pfeijffer te vinden valt. 'De wereld veranderen' zonder ook maar een enkele suggestie hoe. Tja. Het spijt me geweldig maar ik wil het woord 'riskant' echt niet horen uit de mond van iemand die jaarlijks plichtmatig zijn gabbers in zijn leeslijstjes vermeldt. Ga toch fietsen, zeg.

[Geplaatst door: Lammert Voos]

Provocatie: provocatie v, het opzettelijk oproepen van een ongewenste toestand of handeling om daarin het argument te vinden negatief op te kunnen treden.
(Met of zonder houthakkersbloesje of feestneus)

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Maar dat is nu juist mijn punt: die naaktfoto van Pfeijffer is geen provocatie, het is juist voldoen aan een vereiste om als autoriteit geaccepteerd te worden door het brede publiek. Hetzelfde geldt hier ook: geen intelligent mens kan dit manifesto serieus nemen, maar daar is het deze mensen ook niet om te doen. Het is voor een ander publiek geschreven, vandaar dat zij ook nooit reageren op enige kritiek. Er is een verschil tussen provocatie en clownerie: in een omgeving waar jan-en-alleman met het worod 'gevaarlijk' en 'prikkelend' schermt is het juist provocatief om te zeggen dat je van rustige, saaie, nietzeggende poezie houdt. Ergo: een provocatie is dit totaal niet.

[Geplaatst door: Lammert Voos]

Is dit iets voor de betrokkenen dan?
http://www.humortraining.nl/

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

Om te beginnen wil ik 'collega' Lammert Voos feliciteren met zijn kennelijke uitverkiezing in de nieuwe bloemlezing. Tegen de heer Benders zou ik - ongevraagd - willen zeggen: ik hoop dat BOP (Benders Op Papier) niet al tezeer gaat lijden onder BOI (Benders Op Internet), want BOP bevalt me zeer. Ik bedoel dit alles hoffelijk, en - om toch on-topic te blijven! - laat deze hoffelijkheid dan maar meteen mijn engagement zijn. Meer 'engagementen' heb ik niet...

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Ja, maar dat is nu juist vooral de oude structuur van de uitgerangeerde nivellatiemarketing: wees goed op papier en houdt verder zoveel mogelijk je mond. Dan vindt automatisch iedereen je aardig, en win je meer prijzen. Het is kruidenierslogica.

Ik vind het een heel typisch fenomeen, dit soort 'zeitgeistjacking' welke prima past in het politieke plaatje van de afgelopen tien jaar. Kijk bijvoorbeeld hoe de politieke beweging van Fortuyn direct werd gekaapt door de Anti-Fortuyn na zijn overlijden (Mat Herben, het stereotiepe kleingeestige ambtenaartje uit de krochten van Den Haag) - hetzelfde zien we hier ook: het anti-engagement poogt het engagement te kapen, het is een persiflage op de persiflage van een persiflage en bij elke stap voorwaarts verliest het momentum, het enige raadsel dat overblijft is waarom het niet lang voor de daadwerkelijke publicatie al in elkaar is gezakt.

[Geplaatst door: Richard Peters]

Opvallend dat azijnpissers Benders, Willigenburg en de Groot er niet in staan.

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

Nivellatiemarketing. Zeitgeistjacking. Kruidenierslogica. Persiflage op de persiflage... Trek mijn woorden onmiddellijk in: ik vind dat BOI óók alle ruimte moet krijgen!

[Geplaatst door: Lammert Voos]

Het punt dat ik wil maken is dat iedereen dit hele manifest veel te serieus neemt, dat men zo'n uitverkiezing in die bundel veel te groot maakt, dat niemand enig relativerend geluid laat horen. Al zeker niet over de eigen belangwekkendheid. Dat men blindelings op iedere provocatie ingaat, want ach gut, je zou eens niet serieus genomen kunnen worden. Waar het op neer komt wat mij betreft: leuk, weer een hype en ik sta er wèl in, dus verkoop ik meer boekjes, krijg meer optredens, sta weer eens met mijn dikke kop in een krantje en dat is goed voor mijn ego. Want daar draait het om: ego's. En de grootste ego's zijn het gemakkelijkst te krenken.
Ik heb één statement over dit hele gedoe en dat is mijn oorspronkelijke: I'm a lumberjack and i'm so gay!

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Is dat niet juist het hele idee achter internet, dat er zoveel ruimte is dat iedereen per definitie de hele dag druk bezig is die op te vullen?

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

@Lammert Ik ben, grosso modo, juist geneigd héél weinig serieus te nemen (velen zien dit zelfs als een weeffout in mijn karakter), maar als 'Trouw' - het stichtelijke neefje in krantenland - zó groot uitpakt, neem je me het toch niet kwalijk dat ik er een residu van activisme en maatschappelijk engagement 'in lees'? Het kan zo zijn dat 'Trouw' zich anno 2009 klakkeloos laat misbruiken door een dichter/recensent en zijn publicitaire agenda, maar in dat geval zou 'Trouw' zich laten kennen als cynisch doorgeefluik. Mag ik dat dan nieuws vinden? De krant die 'zingeving' tracht te monopoliseren en dit soort hyperige onzin in chocoladeletters begint uit te kramen?

[Geplaatst door: Hans van Willigenburg]

Gelet op het interview met Harmens (zie Woest & Ledig), concludeer ik toch (voorzichtig) dat we hier te maken hebben met een tamelijk ondoordacht amalgaam van verbaal geweld en een flinterdun 'maatschappelijk sausje' over globalisering, onzekerheid, familiebanden, bla-bla-bla...

[Geplaatst door: M.H.Benders]

Het is geheel in de geest van de neocons: publiek geheul met familie en warmte is revolutionair, het 'ik heb niks te verbergen' engagement van de modelburger zich manifesterend in de PR van Pfeijffer, die vast blij is dat hij zijn zaakje nu ook op Schiphol mag laten zien.

De parallellen met de Amerikaanse politiek liggen voor de hand: formalistische 'vernieuwing' die zo hol klinkt dat wat er ook geroepen wordt meteen door de eigen echo wordt overstemd. En uiteindelijk blijkt het allemaal weer een grapje, een leuk stinkbommetje, en blijken mensen al duizenden jaren gedichten over hun moeder te schrijven.

[Geplaatst door: RHCdG]

Dat hele manifest is weliswaar 'geen grap' zoals Pfeijffer hierboven zegt, maar het wordt wel veel te serieus genomen. Het gaat er niet om vast te stellen dat Pfeijffer iets anders beweert dan hij voorheen deed, maar om het verband tussen die beide posities te zien, en te verklaren hoe het een tot het ander kan leiden. Men is zo snel bereid om bij gebrek van zulk begrip de ander dan maar van opportunisme te beschuldigen. Maar het is toch duidelijk dat heel Pfeijffers opvatting en behandeling van poëzie uitgaat van wat taal teweeg kan brengen, m.n. van het effect van woorden en klanken - en veel minder van betekenis, engagement, gedachte, of ook van beelden en metaforen.

Als zo iemand zegt dat hij poëzie wil die iets teweeg brengt in de wereld, dan bedoelt hij daarmee een poëzie die een lezer niet onverschillig laat, dwz 'geen poëzie die op poëzie lijkt' zoals hij zegt, en die je onder een schemerlamp rustig bladerend tot je neemt, maar een die je van je sokken slaat. Dat lijkt me een alleszins redelijk verlangen. Het is alleen de vraag hoe poëzie dat effect kan bereiken, en hoe een lezer zich daarop kan instellen; soms zit het grootste effect in een minimale verschuiving, waar je zomaar overheen leest als je niet oplet. Omgekeerd: suf gebeukt door de poëzie van Harmens maakt ook maar murw.

Waar het manifest de plank misslaat, is waar het de ethische toer opgaat en met honger, armoede, globalisering en weet ik wat aan komt zetten. Waar poëzie 'inhoudelijk' moet worden, zoals Harmens zegt, uit wiens koker die passage ook wel zal komen. Daar geeft Pfeijffer volgens mij geen moer om, want dat is helemaal de taak niet van poëzie. Het manifest is geen grap, maar dat betekent niet dat het letterlijk moet worden genomen; daarmee doe je het nog het meeste onrecht. Als ik poëzie lees, wil ik niet dat de wereld verandert, maar wil ik zelf wat beleven. Om dat effect gaat het bij Pfeijffer, en daarop berust ongetwijfeld de inzet van dit manifest. Het is formeel gesproken een literaire tekst, een manifestatie van iemand die zich wil manifesteren, en die ook van poëzie vraagt dat ze zich manifesteert. Meer niet.

[Geplaatst door: M.H.Benders]

"Als ik poëzie lees, wil ik niet dat de wereld verandert, maar wil ik zelf wat beleven. Om dat effect gaat het bij Pfeijffer, en daarop berust ongetwijfeld de inzet van dit manifest."

O. Nou, dat weten we dan ook weer: iets zelf beleven is een autobom, bedoeld om ons om zeep te brengen. Wat fijn dat je dat even zo fijnzinnig komt verhelderen, Rutger. Had Pfeijffer toch gelijk: de wereld moet veranderen, en dat doen we door poezie te beleven. It's time for a change. Yes we can.

[Geplaatst door: RHCdG]

Een gedicht *als* een autobom; bedoeld om ons om zeep te helpen: om ons te vloeren. Daardoor verandert de wereld niet, maar wij wel, al is het maar voor zolang als we lezen.

Boem! Paukeslag! - wilde Paul v. O. daar de wereld mee veranderen? Betere mensen van ons maken?

[Geplaatst door: M.H.Benders]

"Een gedicht *als* een autobom; bedoeld om ons om zeep te helpen: om ons te vloeren. Daardoor verandert de wereld niet, maar wij wel, al is het maar voor zolang als we lezen."

Oh. Nou, bedankt voor de opheldering. Ik ben echt dolgelukkig dat we dankzij Pfeijffer in het jaar nul ontdekt hebben dat je gedichten ook kunt lezen.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

ZO

Deze nacht droomde ik dat Michelangelo
was blijven kappen aan zijn David
tot wat overbleef op mij leek.

En toen ik wakker werd,
had ik zin in gehakt.

Het werd een kop koffie
en geen krant
maar de brief die ik je schreef.

[Geplaatst door: RHCdG]

Zie overigens voor een uit het ware leven gegrepen voorbeeld van hermetische, zelfreferentiële poëzie-als-een-autobom, want dat kan ook:

http://www.youtube.com/watch?v=cZMITiGh-f0

[Geplaatst door: Peter de Groot]

@Richard Peters
Dat is reclame.

Alles voor opvallen. Slim he?

- Het maakt in dit geval ook niet uit welke De Groot je bedoelt. -