Johan Joos - uniek beeldmateriaal

Johan Joos was een van de elf Maximalen (voor de jongere lezers: Maximaal was een dichtersbeweging die in 1988 enige tijd rondwaarde door de media, en daarna doofde). Joos leek zijn teksten, meer dan die van de andere bentgenoten, op het leven te hebben veroverd; zijn kale, korte verzen waren letterlijk 'existentieel', als ik dat lelijke woord even mag gebruiken ('zo ik een tak was terstond liet ik mij afzagen'). Samen met Bart Brey vormde hij de afdeling Art Brut binnen de Maximalen, zou je kunnen zeggen.

 

Met Majuskel publiceerde Joos onlangs zijn vijfde bundel, na Gedichten (1981), Steilte (1986), Stil de grain jaune (1989) en Chanson inutile (1996). De periodes tussen de bundels worden langer - en dat heeft alles te maken met het turbulente leven dat de geestelijk niet altijd even stabiele Joos leidt. Joris van Casteren schreef ooit een illustratief stuk over een (mislukt) bezoek aan de teruggetrokken levende dichter, dat hier te lezen is. 

[Portret Johan Joos, gemaakt in 1982 door Hans Vandekerckhove]

De vraag of dit een 'goede bundel' is, doet niet ter zake - al is het een hele sterke, intense bundel. Intens, ja, dit woord is niet altijd een cliché, en we kunnen de uitgeverij, Croxhapox, niet genoeg prijzen nu zijn verzen in een zo mooi boek staan. Joos bewijst met deze vijfde bundel dat poëzie geen geheimtaal hoeft te zijn, of 'verontrustende' beelden hoeft te bevatten; poëzie is zang, en soms komt die zang uit de diepten.

 

JJ Pollet maakte tijdens de presentatie onlangs uniek beeldmateriaal, dat nu op YouTube staat, en hieronder te bekijken is. De legendarische voordrachten van Joos vormen een wezenlijk deel van zijn poëtische activiteit (net als zijn handschrift trouwens dat facsimili in de bundel Majuskel is opgenomen). Met zijn extreme stemexperimenten die een register bespelen van stil gemompel naar uitzinnig gebrul, schept de dichter zijn werk opnieuw. Al van in de tijd dat hij psychologie studeerde is Joos in de weer met deze extatische dictie. De schilder Hans Vandekerckhove werd op een dag opgeschrikt door een uitzinnig gebrul en dacht dat zijn kotgenoot een zelfmoordpoging aan het ondernemen was. Nee hoor, Johan was zich aan het opwarmen voor een voordracht.

Comments

[Geplaatst door: Cornelis van der Wal]

Indrukwekkende voordracht, mag ik wel zeggen. Maakt me benieuwd naar de bundel, die volgens mij nog niet in Nederland te verkrijgen is. De verzendkosten die het Poëziecentrum te Gent rekent zijn gruwelijk hoog...