Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« 'Leningrad' van Mandelsjtam en andere gevangenisgedichten | Hoofdmenu | Start 'Week van de poëzie' live op OBA om 20u. »

04 april 2009

De revanche van de roman: aflevering Schouten

'Zijn betoog lijkt me dan ook deels wishful thinking, die ik overigens kan meevoelen. Ik geloof dat de Nederlandse literatuur baat zou kunnen hebben bij een schrijver als Sartre. Alleen vereist dat niet in de eerste plaats een neus voor engagement (dat hebben ook slechte schrijvers) maar vooral een talent om daar een overtuigende vorm voor te vinden. Verder kun je je afvragen of de ’taak’ van de literator niet veeleer die van een indirect engagement is: ook zonder maatschappijbetrokken agenda kun je veranderingen bewerkstelligen. Zie Wolkers en Reve.' >> Rob Schouten, een nieuwe stem in het Vaessens debat.

Reacties

Gert de Jager

Een knappe samenvatting van Schouten. Cruciaal in Vaessens betoog is de zin waar Onno Kosters eerder ook al op wees: “Ik pleit dus voor een literatuurbeschouwing met een cultuurpolitieke agenda; een literatuurbeschouwing die zichzelf ten doel stelt de literaire cultuur te legitimeren in een tijd van afnemend soortelijk gewicht van de literatuur.” Om de literaire cultuur - met zijn onderwijs op universiteiten en middelbare scholen, zijn subsidies voor schrijvers en literaire tijdschriften, zijn boekenbijlagen, bibliotheken en leesbevorderaars - te rechtvaardigen moet het soortelijk gewicht van de literatuur weer toenemen. Dat soortelijk gewicht neemt toe wanneer schrijvers niet langer schromen deel te nemen aan het publieke debat. Aan dat publieke debat nemen ze deel wanneer ze zich in hun boeken bekommeren om kwesties die er toe doen.

Waar Vaessens aan voorbijgaat - Schouten wijst er letterlijk tussen haakjes op – is aan de rol die het lezen nu al speelt in het leven van lezers. Lezers hebben geen cultuurpolitieke agenda nodig. In de ongeveer dertig jaar dat ik me als min of meer bewust literatuurconsument op de hoogte houd van wat er zoal gebeurt, zijn er heel wat boeken verschenen die zowel kwalitatief iets voorstelden als grote groepen lezers vonden. Schouten noemt Palmen en Van der Heijden, maar er zijn er nog veel meer. Toen ik een twintiger was, herkende een generatie zich in Opwaaiende zomerjurken van Oek de Jong – een boek dat het langs Vaessens kritische meetlat niet zou redden. In de jaren van het allesrelativerende postmodernisme verschenen boeken van Mulisch (De ontdekking) en Nooteboom, van Bernlef (Hersenschimmen) en Voskuil, van Matsier (Gesloten huis) en De Moor die soms tot in het buitenland grote weerklank vonden. In de jaren die Vaessens als een langdurige crisis in de literatuurbeschouwing beschrijft, bloeide de Nederlandse literatuur als nooit tevoren.

De meeste lezers van al deze prachtboeken stonden volop in het maatschappelijke leven. Soms werden maatschappelijke kwestie aangeroerd of aangeraakt, maar vaak ook niet. Desalniettemin vonden lezers - allemaal afzonderlijke individuen in een historische context - deze boeken relevant. Blijkbaar bestaat er een relevantie die niet direct met de maatschappelijke werkelijkheid verbonden is, maar wel van groot belang is in de individuele beleving van lezers. Als er zich momenteel in de literatuur inderdaad een wending naar het maatschappelijke voltrekt – naast Vaessens voorbeelden zijn er tegenvoorbeelden als Joe Speedboot, Boven is het stil en Over de liefde – heeft dat alles te maken met wat in de individuele beleving van lezers van belang gevonden wordt en weinig met ontwikkelingen in de professionele literatuurbeschouwing. In 2009 vinden schrijvers en lezers andere zaken belangrijk dan in 1979 – maatschappelijke kwesties bijvoorbeeld. Dat heeft naar alle waarschijnlijkheid meer te maken met ontwikkelingen in de wereld dan met een algehele vermoeidheid omtrent een literatuurwetenschappelijk discours.

De literatuur en de lezers hebben geen cultuuragenda nodig: ze zijn er. Met zijn cultuuragenda kent Vaessens aan een bepaald soort literatuur meer prestige toe dan aan een andere. Het leidt, zoals bij elk moralisme, tot een verschraling van het werkelijke leven – dat onderdeel van het werkelijke leven dat we literatuur noemen. De legitimering van de literatuur schuilt inderdaad niet in een verheffingsideaal, maar ze kan ook niet schuilen in een misvorming. De literatuur en de literaire cultuur zijn sociale instituties die het van de beleving van het individu moeten hebben – het is een paradox die ik niet graag voor iets anders zou willen opgeven. Dat het soortelijk gewicht in de loop der jaren is afgenomen hangt misschien wel nauw samen met de toegenomen vitaliteit van de literatuur. Het interbellum, de jaren ’50 – voor de literatuurbeschouwing waren het zeker geen bloeiperiodes en de grote schrijvers waren nu juist niet gestempeld door het humanistisch ideaal. In plaats van met legitimeren zou een literatuurwetenschapper als Vaessens zich misschien beter bezig kunnen houden met een intellectuele uitdaging: het ontdekken van patronen in al die individuele voorkeuren en preferenties. De maatschappelijk wending is er misschien maar een uit vele.

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...