Hasjdampen en Inwijkazijn

 - hoofdredactioneel commentaar 1 -

Onlangs keek Simon Vinkenoog door de hasjdampen heen in zijn glazen bol. Na verloop van tijd kreeg hij een ingeving over de komende verkiezing van de Dichter des Vaderlands: "Wat ik mis in de kandidaten, op misschien een enkele uitzondering na, voor wie ik ga stemmen als ik dat al doe - is een alomvattend gevoel voor de dichtkunst (...)". Dit gevoel heeft Vinkenoog wel, vermoed ik, al doet hij daar verder in zijn verwarde betoog geen uitspraak over.

Vinkenoog proza, zoals dat op zijn website verschijnt, is een ratjetoe van "observaties" en "wijsheden", doorspekt met lofzangen op hemzelf en op de Vijftigers, dus eigenlijk: doorspekt met lofzangen op Vinkenoog Zelf. En hoewel het tegenwoordig bon ton is om iedereen die ouder dan 75 is lichtelijk te vereren (zó oud en nog zó kwiek) is het misschien tijd om Vinkenoog langzamerhand definitief met pensioen te sturen. Zijn eregeld en zijn AOW heeft hij al

Waar het echt om gaat, is dat de organisatie van de verkiezing, gebundeld op deze site, niet echt een daadkrachtige indruk maakt. Zonder motivatie worden tien dichters op een "longlist" geplaatst en zonder motivatie wordt die lijst teruggebracht tot vijf dichters. De stemprocedure is ondoorzichtig (er mogen alleen Nederlandse dichters op de lijst maar er mag wel uit het buitenland worden gestemd), stemmen mét motivatie tellen dubbel en het is nog lang niet zeker dat de verkiezingssite goed beveiligd is. Lees meer mitsen en maren bij Bart FM Droog.

Het zou fraai zijn als de Dichter des Vaderlands zijn werk vier jaar ongestoord (en ondersteund en gefaciliteerd door de organisatie) kan doen. Dáár gaat het om, niet om het alomvattende gevoel. Wie van de vijf kandidaten ook wint, als hij of zij de bedachte plannen niet kan realiseren wordt het niks en zal het ambt enige holheid opdoen.

Nee, dan brengt het weblog van Marc Reugebrink veel beter nieuws. Deze Nederlandse fles Inwijkazijn verblijdt ons in dit bericht met de volgende mededeling:

Of het een serieus tegenwicht kan bieden, een daadwerkelijk voldragen alternatief gaat worden, staat nog te bezien, maar al sinds 2007 wordt er achter de schermen getimmerd aan een website die de lacunes die de papieren boekenbijlagen hebben gelaten, zou willen opvullen. Het is een initiatief van een aantal literaire tijdschriften uit Nederland en Vlaanderen, waaronder Parmentier, de kringen rond het voormalige Raster, DW B, yang, Nieuwzuid — niet met de bedoeling om de respectievelijke redactionele lijnen op de voorgrond te plaatsen (bijna al die tijdschriften hebben of hadden hun eigen reviewafdeling waarin men de eigen visie op literatuur kon en kan uitdragen), maar om een boekenbijlage op het net te brengen — een bijlage waarin recensies zomaar 1500 of 2000 woorden kunnen bedragen, geschreven door professionele critici uit alle windrichtingen, critici die voor een deel ook nu nog in kranten schrijven, maar daar allang niet meer kwijt kunnen wat ze er kwijt zouden willen. De voorbereidingen voor die site zijn inmiddels ver gevorderd, in het stadium van geldschieters (want de recensenten moeten, min of meer, naar behoren betaald worden) en webdesign. De Reactor, zoals het heet, zou in die zin de blijkbaar eerder aan aandeelhouders dan aan kwaliteit verplichte kranten eindelijk van al die lastige boekenbijlagen kunnen verlossen. Ik hoop in ieder geval dat het een site wordt die ik wél weer graag lees, in plaats van de boekenbijlagen bij de kranten, waarbij ik me steeds weer afvraag voor wie die nu eigenlijk zijn bedoeld.

Toen ik dit las begreep ik ineens wat dat vreemde geklop is, dat ik al sinds 2007 in de verte hoor: het is het getimmer van de redactie van Parmentier, daarin bijgestaan door de kringen rond allerlei Vlaamse bladen... Dat verklaart een hoop. Ik dacht al dat ik gehoorschade had geleden.

In ernst. Hopelijk komt deze recensiesite (niks nieuws, maar een aanvulling op de al bestaande sites) van de grond. Maar als men na langer dan een jaar werken nog steeds in het stadium van geldschieters en het webdesign verkeert, vrees ik het ergste. Gelukkig trouwens dat het de redactie niet om het opleggen van een redactionele lijn te doen is. Natuurlijk niet. Dat hebben we onlangs nog gezien.

Nog een jaar of wat en dan kunnen we ons laven aan De Reactor. Een periodiek dat waarschijnlijk hetzelfde effect heeft op de lezer als de hasjdampen op Simon Vinkenoog en het organiseren van een verkiezing op een zekere organisatie: totale dufheid.

Comments

[Geplaatst door: RHCdG]

Best leuk hoor, zo'n tijdschrift waarin mensen van naam en faam tegen betaling door een redactie van naam en faam worden uitgenodigd om een lopende receptie te verzorgen; op een goed moment zal het daar heus wel van komen. Maar die naam en faam hebben ze dan goeddeels buiten het internet opgebouwd, en daarmee komen ze dan hier de dienst uitmaken. Er wordt wat subsidie beschikbaar gesteld, want eindelijk is daar de mogelijkheid om "kwaliteit" op het internet te ondersteunen; de mensen die eraan meewerken worden plotseling heel hip en bij de tijd, en kunnen zo het dédain waar ze tien, vijftien jaar lang blijk van hebben gegeven in één klap te boven komen; de banners van Ako, Libris, Selexys, Volkskrant en NRC staan links en rechts te stralen; en internet wordt ineens hèt medium voor literatuur en poëzie, niet omdat daar al zo lang een ondergrondse praktijk gaande is, maar omdat men in zijn eigen bovenwereld niets meer te zoeken heeft, en gedwongen wordt zijn voet in voorheen de 'krochten van de literatuur' te zetten. Het internet salonfähig gemaakt.

'Een beetje prof houdt er een weblog op na', dichtte Astrid Lampe onlangs. Anders gezegd: het rapaille maakt zich op voor een machtsovername. Noteert u mij vast voor honderd euro per artikel van duizend woorden, beste Reactor-timmeraars? Wel graag de reactiemogelijkheid uit, want al die ruis onderaan zo'n bericht doet maar af aan de professionele eer en ernst.

[Geplaatst door: Hans Smit]

Goh, ook niet duur, 10 cent per woord! Hoewel, hier genieten we geheel gratis van RHCdG...

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Kijk, en dat is wat wij toch willen. Dat de mensen genieten.

[Geplaatst door: RHCdG]

Was gewoon een verwijzing naar het tarief dat door de meeste tijdschriften wordt uitbetaald; heeft met mij niks te maken.

't Eind van het jaar nadert; ik ben mild gestemd. Maar voor het komende jaar beloof ik Hans Smit nog heel veel gratis genot.

[Geplaatst door: jan pollet]

en niet voor Hans Smit alleen.
Voor iedereen nu nog online een genotsvol jaareinde en een sprankelend begin.
Hier staat de Veuve Cliquot reeds te lonken.
tot volgend jaar!

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Ik kan De Groots shit, gratis of niet, missen. Niettemin: een zinvol 2009, van harte.

[Geplaatst door: Hans Smit]

De allerbeste wensen allemaal!

Even los van de tijdschrifttarieven; de kanttekeningen van Breukers en RHCdG op Reaktor vind ik terecht, maar was het dédain uit de 'bovenwereld' tot op heden nu inderdaad zo groot, een enkele sneer daargelaten? En zo ja, zal er veel veranderen in de al dan niet zelfbenoemde 'onderwereld' omdat er misschien ook literatoren uit het al dan niet zelfbenoemde 'gevestigde circuit' afdalen vanuit hun ivoren toren? Of zijn jullie bang voor die komende salonfähigkeit omdat de 'Contrabassers' er dan misschien niet meer in mogen, alsof jullie een soort nobele wilden zijn die van het ene reservaat naar het andere worden gestuurd? Met andere woorden: kennen julie de 'bovenwereld' op die manier niet veel meer macht toe dan werkelijk het geval is? Het enige verschil dat ik zie tussen beide werelden, is dat mensen meestal van de 'onderwereld' naar 'boven' proberen te komen, en dat die 'bovenwereld' om allerlei redenen niet voor iedereen toegankelijk blijkt te zijn. Weinigen kunnen zich even comfortabel in beide werelden bewegen, terwijl de scheiding op zichzelf volstrekt kunstmatig is, of dat zou moeten zijn. Iedereen die de 'bovenwereld' bekritiseert vanuit de 'onderwereld' (ik word per zin ongelukkiger met de terminologie) laadt volgens mij al snel de verdenking op zich tot de minder getalenteerden te horen, en is daardoor wellicht een makkelijke prooi voor nog meer potentieel dédain. Natuurlijk mag dat de 'bovenwereld' niet immuun maken voor kritiek, maar zou het niet aardig zijn om op zijn minst even af te wachten wat de 'bovenwereld' op 'ons' internet komt doen voor we de messen slijpen?

[Geplaatst door: RHCdG]

Het gaat bij die boven- en onderwereld niet alleen om een verschil tussen gevestigd en ongevestigd, maar om twee verschillende (schrijf)praktijken. Je kunt je afvragen wat er 'boven' nog te halen valt, nu de ruimte en aandacht voor poëzie er vrijwel is verdampt, en gedichten, kritieken, essays en debatten (op de bundeling derzelver na) nagenoeg alleen nog hier verschijnen. Door die omkering van waarden oriënteert die bovenwereld zich nu op dit medium, maar lijkt daarbij

1e het specifieke karakter van dat medium te negeren;
2e de politiek van in- en uitsluiting die boven werd gevoerd hier voort te zetten.

En zo kunnen we ons hier opmaken voor allerlei figuren van naam en faam die hier geen enkele geschiedenis hebben, geen praktijk hebben ontwikkeld, maar hun baksels zonder aanzien des mediums hopen te slijten aan een voortzetting van een aloude praktijk met andere middelen. Er zal op Reaktor best goed geschreven gaan worden, maar zoals het zich nu laat aanzien is het een reactionaire greep waar ik niet per se op zit te wachten.

[Geplaatst door: der peter]

goh, en ik maar al de hele tijd denken dat dit de 'bovenwereld' was...

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Beste Hans, niet ik, maar Hans Groenewegen sprak voor het eerst over boven- versus onderwereld. De terminologie werd hier, eerst in ernst, maar steeds meer gekscherend, overgenomen.

Ik ben niet bang voor "De Reactor", eerlijk gezegd zou ik het wel leuk vinden als die website er echt kwam.

Iets anders. De afgelopen jaren heb ik bundels gepubliceerd, een bloemlezing en een boek óver het schrijven van poëzie (komt 10 januari uit) en ik heb voor voor papieren media en voor websites geschreven. Ik zie geen onderscheid, ik zie alleen maar een verbreding van de mogelijkheden.

Mocht het tijdschrift Tchernobyl er komen, dan zal dit niet meer zijn dan de digitale neerslag van een wat belegen literatuuropvatting. Of anders: belegen meuk.

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Mij verrast de grote hoeveelheid oordelen die hier al worden uitgesproken voor er ook maar 1 artikel online is gezet. De Reactor, dat staat nu al vast, is reactionair, maakt geen gebruik van het medium of vertegenwoordigt een belegen opvatting. Met zoveel spin vooraf zou je nog denken dat men zich bedreigd voelt. Door een nieuwe site voor serieuze literaire recensies.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Alvast een mestkever die, toen ze het paard van de pasja gingen beslaan, op het idee kwam zijn poot uit te steken.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Maar Samuel toch... zoals gezegd, ik hoop maar dat De Reactor er komt. Ook hoop ik dat al die koffiekringen iets moois zullen maken. We gaan het zien!

[Geplaatst door: RHCdG]

Maar beste Samuel,
Waar zou ik me bedreigd door moeten voelen? Ik heb zo'n beetje overal gepubliceerd (zie http://www.cornetsdegroot.com/rutgerh voor een overzicht), komende maand verschijnen nog eens artikelen in vier verschillende bladen (Streven, Brakke Hond, Poëziekrant, Awater). En dat allemaal voor 10 cent per woord. Ja, hoe ik het voor elkaar krijg met die stijgende energieprijzen: het is een raadsel.
Niettemin, en hoewel essaybundels nog slechter verkopen dan dichtbundels, heb ik zelfs daarvoor aanbiedingen op zak. Daarnaast onderhoud ik een redelijk bezocht weblog (19 bezoekers per dag), en ben ik hier op De Contrabas de meest gehate en dus meest aangeklikte contribuant. 't Is waar, ik reageer ook wel érg veel - meestal terwijl de rest slaapt.
Me dunkt dat je, wat mijn positie betreft, zelf wat aan het spinnen bent.

Wat ik over De Reactor schrijf, heeft dus betrekking op De Reactor. Een mooie, nieuwe site voor serieuze literaire recensies, zoals je zegt. Ik vrees, met al het werk dat ik al doe, dat ik er geen tijd voor zal hebben. Maar misschien is er een plekje voor jou in de redactie?

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

"Wat ik over De Reactor schrijf, heeft dus betrekking op De Reactor. Een mooie, nieuwe site voor serieuze literaire recensies, zoals je zegt."

Ik zeg niet dat De Reactor mooi is. Dat kan ik ook nog niet zeggen. Nog geen afleveringen ervan gezien, misschien wordt het wel helemaal niks. Ik zeg trouwens evenmin iets over jouw positie. Ik vind het alleen maar raar dat het nu al meningen aan het regenen is. Hoewel, eindeloze meningen zonder veel basis, dat hoort bij dit medium!

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Gelukkig ben ik eindelijk ook eens laat wakker... Eindeloze meningen zonder veel basis... Samuel toch... nee, ik zou bijna teleurgesteld in je raken. Bijna.

[Geplaatst door: RHCdG]

Ja, het is leuk, maar aan de suggestie dat ik meningen zou geven zonder veel basis ontbreekt iedere basis, terwijl hij bijzonder suggestief is. Zoiets mag aangetoond worden.

Het woord 'mooi' heb je inderdaad niet gebezigd, maar wel het woord 'serieus'. Waar was dat op gebaseerd?

Naar wie verwees het woord 'men' in je eerdere reactie? Wie precies had je op het oog toen je het over 'zich bedreigd voelen' had?

Ik heb niets over de kwaliteit van de inhoud van die Reactor gezegd. Dat wordt door jou gesuggereerd, - en vervolgens dicht je mij een eindeloze mening zonder veel basis toe. Of had je ook toen weer iemand anders op het oog?

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Nou, Chretien, ik zou zeggen, kom maar op. Waarop baseer je dat het om een belegen literatuuropvatting zal gaan? Een serieus antwoord zou ik echt interessant vinden, maar als je er niet aan toekomt, zal ik het begrijpen.

"Serieus" baseer ik op wat ik weet over de intentie van het tijdschrift. Of ze het zullen waarmaken zou ik nog niet weten.

En inderdaad, je zegt niets over de kwaliteit van De Reactor. Je zegt alleen dat je er niet op zit te wachten. Je hebt dus geen behoefte aan een nieuwe plek waar professionele critici recensies publiceren van 1500 a 2000 woorden. Je weet ook al op een of andere manier hoe de redactionele vorm gaat uitpakken en dat die reactionair zal zijn. Dat lijken me vooroordelen, maar ik zal het waarderen, net als bij Chretien, als je me kunt overtuigen van het tegendeel.

[Geplaatst door: RHCdG]

En dan nog iets: typisch voor dit medium, ihb de discussiefunctie ervan, is niet zozeer het geven van meningen zonder basis, als wel de gang van "on topic" naar "off topic", ofwel de techniek van het isoleren en concentreren op delen van uitspraken om daarmee de aandacht van de kwestie af te leiden. Dat kan allemaal wel (opgelet jongens: namedropping alert) conform Barthes en Derrida zijn, maar het is vooral conform Hermans' opvatting over moedwil en misverstand in de communicatie tussen mensen. Het ongelofelijke is dan dat die manoeuvre gerechtvaardigd wordt door te zeggen dat een en ander inherent is aan het medium. Terwijl ik het (onder meer) juist over het medium had! En zo komt het onderwerp van zijn volheid in zijn chaos te verkeren, en is het geen wonder dat die jongens van de Reactor de boel hier graag op de hun vertrouwde manier komen verrijken.

[Geplaatst door: RHCdG]

"Je hebt dus geen behoefte aan een nieuwe plek waar professionele critici recensies publiceren van 1500 a 2000 woorden."

Even afgezien van de opnieuw suggestieve kracht van het woordje 'dus' in dit citaat: waaruit blijkt die professionaliteit? Heeft men zijn credentialen hier behaald? Beschikt men over aantoonbare affiniteit met het medium? Over een dagelijkse, wekelijkse, maandelijkse of zelfs maar twee- of driemaandelijkse expertise, een praktijk op basis waarvan men zijn professionalisme heeft verworven mbt dit medium? Of moet ik daaronder het uithangbord verstaan dat iedere schrijver hier met steun van zijn uitgever laat wapperen om de boekenverkoop maar te ondersteunen?

Ik weet uiteraard niet hoe de redactionele vorm eruit gaat zien, maar in het artikel van Van Dijk en van Van Dijk/Vaessens in het komend nummer van De Brakke Hond wordt gesproken van een tijdschrift met een "strenge redactie" en van "kwaliteit", terwijl Reugebrink schrijft dat het een initiatief betreft van gevestigde papieren periodieken. Berust het beeld dat ik daarvan gaf dan op een vooroordeel?

[Geplaatst door: Samuel Vriezen]

Ja, want je weet niet hoe het gaat uitpakken. Volgens mij is ons niet bekend bijvoorbeeld of er een reaktiefunctie gaat komen op De Reactor. Maar zelfs dan: neem nou Jacket: best ouderwets in opzet, met artikelen en interviews, maar zo'n waanzinnige bron, geweldig archief. Wie zou een dergelijk webzine in het Nederlands niet willen?

Dat opene van het medium gaat toch niet verloren lijkt me: we blijven allemaal onze blogjes hebben, kunnen altijd reageren als we willen. Maar om de cultuur van de blogs als maatstaf te willen gebruiken voor een nieuw webzine lijkt me van weinig openheid getuigen.

Wat mij zelf ook wel leuk lijkt: artikelen zonder reactiemogelijkheid (ouderwets!), maar die trackbacks publiceren naar artikelen die naar die artikelen verwijzen (vernieuwend!).

Professionaliteit is, dat geef ik toe, een problematische zaak. Maar of die professionaliteit in dit of dat medium is behaald vind ik daarbij veruit het minst belangrijke aspect. Ik kan me voorstellen dat ze (ik noem maar wat) academici laten schrijven, die hun professionaliteit hebben laten blijken uit hun proefschriften. In zo'n geval is het toch ook niet van belang of dat proefschrift met een commentaarfunctie eronder is geschreven?

Jij baseert je geloofwaardigheid als criticus toch ook niet in de eerste plaats op het feit dat je enkele van je artikelen op je blog hebt gepubliceerd? De meeste van die stukken op papier ook niet heel anders functioneren, trouwens.

[Geplaatst door: Jeroen van Rooij]

Samuel, soms word ik zo gelukkig van je!

[Geplaatst door: RHCdG]

Nee, het is niet gebaseerd op een vooroordeel, want ik zeg niets over hoe het gaat uitpakken. Ik zeg alleen iets over hoe het nú uitpakt: ik heb iets gezegd over de wens een poëzietijdschrift op internet te brengen met een strenge redactie en gevuld door professionals die hier zelden een voet zetten. Alleen daarover heb ik me uitgelaten. Geen vooroordelen, geen suggesties, alleen maar over dat enkele feit. Ik heb er zelfs bij gezet: 'er zal best goed geschreven gaan worden op Reactor' - want natuurlijk, schrijven, dwz woorden in zinvol of ander verband op papier zetten, kunnen die mensen vermoedelijk wel.

En hou me ten goede: ik chargeer wat om de boel scherp te kunnen stellen, dát wil ik wel toegeven. Want natuurlijk verwelkom ik ook elk initiatief, en als er hier eens goed geschreven kan gaan worden over belangwekkende zaken, is dat vanzelfsprekend alleen maar positief (vandaar ook de zinsnede 'noteert u mij vast'). Zelfs begrijp ik dat men zich niet hoeft aan te sluiten bij al langer bestaande initiatieven als Meander, de Recensent en Poëzierapport - al blijft het vreemd dat die het, op de laatste na dan, zo lang al zonder structurele en substantiële subsidie of sponsoring moeten doen - met middelen die hen in staat zouden stellen die kwalitatieve inbreng aan te trekken. Er wringt voor mij iets aan dat dat nu plotseling wel kan, en niet omwille van een niet langer te bedwingen affiniteit met dit medium, maar omdat men in zijn bovenwereld niet langer aan de bak kan. (En hiermee zeg ik dus, nogmaals, niets over de eventuele kwaliteit van de te verwachten bijdragen).

Ik wil geen enkele cultuur dwingend voorschrijven, maar de blogcultuur lijkt opener dan de opzet van het beoogde tijdschrift, ook al zouden toepassingen als trackbacks en reactiemogelijkheden daar inderdaad wel wat aan kunnen doen. Maar erg veel hoop heb ik daar niet op: bij Komrij kun je nu ook niet reageren, de HNF-site staat op één pagina reacties toe, en zo zijn er meer voorbeelden. Wat dat betreft is De Contrabas, die dat in tweede instantie wel mogelijk maakt, onmisbaar.

Verder denk ik dat het wel degelijk uitmaakt of je hier schrijft of voor een tijdschrift. Juist bij mensen die zich met poëzie bezig houden zou je een bepaalde gevoeligheid verwachten voor de specifieke aard van het medium, voor de manier waarop woorden, letters, tekens in het ontvangende veld komen te staan, hoe de ruimte ervan zich verhoudt tot andere ruimten, hoe verbanden ontstaan, een context zich organiseert, een geschiedenis zichtbaar wordt. Ik heb zelf inderdaad onlangs twee recensies voor Awater op mijn blog geplaatst, maar beide zijn ingebed in een langer verhaal, ze vormen onderdelen van de betreffende posts, vallen er niet sec mee samen. Ik zeg niet dat het zo moet, ik zeg alleen dat het voor mij verschil maakt waar ik schrijf. En ik denk dat het de onbekendheid met het medium is die maakt dat men dat verschil niet scherp voor ogen heeft. Want woorden zijn immers woorden, nietwaar, ze hebben betekenis, en om die betekenis gaat het: om de geest, die wondervolle uitvinding, en nooit eens om het lichaam, de betekenaar, de tastbare vorm.