Daniël Dobbelaere: dansen terwijl je neerzit

"In het driemaandelijks tijdschrift voor cultuurkritiek en amusement Nieuwzuid, verscheen eerder dit jaar een reeks merkwaardige gedichten. 'Merkwaardig' omdat ze niet zomaar in een stijl of stroming onder te brengen waren. De maker ervan bleek Daniël Dobbelaere te zijn – een grafisch vormgever en boekenmaker van aparte boekwerkjes die in het circuit van het betere, kleinschalige drukwerk naam en faam heeft verworven. Momenteel legt hij de laatste hand aan zijn officieel debuut 'Monomeer'.

Humor en het existentiële, tussen die twee polen slingeren zich de gedichten van deze traagbloeier. Niet voor niets maakte hij ooit een bundeltje op 1 exemplaar met de titel 'Geduchten', één-regelige hypergecondenseerde gedachten die vanuit een grap of een absurde bedenking vertrokken en tot een zweem van waarheid transformeerden. Huiverig als hij staat tegenover éénlijnigheid, heeft zijn bundel in wording -  'Monomeer' - een polyfoon karakter. Sommige gedichten hebben een bijna plechtstatige boventoon, bij anderen ligt de speelse ironie er dik bovenop.

In het dagelijks leven sta je bekend als iemand die graag de tijd neemt. Ga je in je dichtwerk ook volgens het principe van de traagheid te werk?

Ja, traagheid is schoonheid. Als je bedenkt dat sommige gedichten en geduchten uit 'Monomeer' dateren van 1995... Die bundel wordt dus bijna een klein 'verzameld werkje' (wat een hybris!). Schrijven is natuurlijk ziften, schudden aan de taal tot er wat snippers overblijven die beklijven. En wat het boekenmaken / vormgeven betreft: mijn eerste uitgeverijtje heette niet voor niets 'De Roerlooze Rups'... Gelukkig bestaan er dodelijke deadlines voor mijn andere professionele werk.

Waarom doe je je gedichten altijd af als speelse taalvormexperimenten? Ik vind dat je biografie er meer dan een woordje in meespreekt. Tussen emotie, spel, vorm en filosofie zijn de grenzen fameus vaag geworden, vind ik. Al is de humor, I agree, nooit weg.

Een normaal mens wordt langzaam verpletterd door de wan-hoop, de meedogenloze absurditeit van dit leven. Maar sinds Camus zegt die mens ja tegen het leven. We moeten ons niet laten doodkittelen. Een gedicht is steeds een statement, een verzet-je. En altijd een evenwicht zoeken tussen (taal)spel en (levens)ernst. Ik hou niet van poëzie die gebukt gaat onder te veel sérieux of van te evidente 'open-en-bloot-poëzie'. Charles Olson verwoordde het mooi en lapidair: 'Poetry is dancing sitting down.'

Camus, vorm, relativering, afstand...mmm..  het postmodernisme heeft zijn sporen nagelaten... wie zijn je vaders, moeders?

'Postmodernisme' is natuurlijk een kapotgebruikte term. En voor veel auteurs is het allicht een keurslijf geweest. Ik vind dat er in het Nederlandstalige gebied heel wat 'bevrijdende' en degelijke poëzie geschreven wordt: van der Waal, Oosterhoff, Vegter, de Jong, Bogaert, Meuleman, Baeke, van Adrichem
... Dé vaders blijven natuurlijk: Kouwenaar, Faverey, Ouwens, Hamelink... en in Vlaanderen: Gilliams, de Haes, Willy Roggeman... En dan heb ik het nog niet over de oudjes... Ook het Duitstalige gebied is immens (van de barok tot nu). Onlangs was ik sterk onder de indruk van Daniel Falb en Ann Cotten.

Geen flarf voor jou? of  van die met hyperlinks aaneengeregen internetgedichten?

Nee, voorlopig niet. Die spanning tussen analoog en digitaal, tussen papier en scherm, is natuurlijk fascinerend. Maar ik denk dat de internetpoëzie nog in de kinderschoenen staat. De mogelijkheden van de nieuwste technologieën worden nog niet optimaal benut. Een fenomeen als hypertext is nog altijd iets voor de happy few. Wie heeft al de klassieker 'afternoon, a story' van Michael Joyce gelezen?

Stuur me de link en ik zal het lezen. Doet me trouwens denken aan je recente publicatie Lezen in het digitale tijdperk , verschenen  in de cahier-reeks van  ISKA (Interdisciplinair Studiecentrum voor Kritiek & Actualiteit, Hogeschool Gent). Maar nu snel naar je gedichten voor we definitief in het cyberbos verdwalen.

Uit Monomeer 6

ik sta in het stro bij god alleen

hij wijst mij een plaats voor begrip                         
daar waar hij waakt over mijn teerste zijn

vaderlijke twist komt en zet op
de wind draait door in verzet
ik klim als een staak naar de hoogte

de goddelijke ladder is zat en verstomd
de pâte van het weerloze neemt hem
in de weer zonder mannentaal

ik ben de knecht die hij niet heeft

 
           --------

 

ik heb de kans om vanbinnen te zijn wie vermag

het staat vast dat in wind waait wat moet

wat ben jij aardig op weg om de schijn te winnen

wie grenst aan de binding van zacht zoet en zijn

je bent buur van het niets dat zich liederlijk nest

je bent niets anders dan vuur dat verbrak

ik praat bij jou naar binnen

wie tuurt door onmacht mee naar buiten

het ik verkleint de tijd zonder hals

wat benauwt frist op wat niet mag

wie wacht is zoet en slaapt door rozen

ik zet mij af op de stoep en hoor mee

je trekt aan de slaap van het niet-horen

ik hamer op het belang dat niet min is

je opent de grens van het durende tij

je drukt mij voorbij het bestaan van de dingen

je canoneert mij

in de sloop

langszij

 

      --------

 

ik krijs de schande open

ik ben het lof van mijzelf

ik raam me op twee

ik ruim veld voor veld
zonder opening

ik ben bekwamer noch super

niets waakt over mij
in het dichte net-zijn

toch ben ik bereid
te dunken wie ik ben

ik voor mij voer mij uit

        ------------

 
ik vul het aan
het is reddeloos

het bekomt ons
als aanwerk

het is raak en alleen
ik ben dra stulp en droom

ik raad u aan
de gave en moed

ter bleke en groet
ik verander van spel

uw aandrang is goed
ik vouw het in plooi

het stut het belang
we ademen recht

ik vermals de vloek
van uw drek

 

Uit:  Monomeer 3

het meisje kamt wat kammen kan
halsstarrig vuur en harde zijde

in het licht van het meervoudig klare
groeit ze met de tanden mee
zuiver van reindom

te zichtbare zitte of gebrekkige aandoening
is louter warmte-as van haar zijn

ze weet: het roet bestaat niet voor twee

© Daniël Dobbelaere, 2008