Zondagoverpeinzing: foie gras eten met Giel Beelen

Gisteren zag ik 'De zomer draait door', de zomereditie, inderdaad, van het praatprogramma 'De wereld draait door'. In Hilversum gaan alle programma's van mei tot en met september met vakantie, maar blijkbaar is een héle zomer zonder Matthijs van Nieuwkerk voor iederéén onverdraaglijk, en daarom worden we op een dieet van eenmaal per week gezet.

In dat alleraardigste praat-iets maken allerlei 'programmamakers' reclame voor hun nieuwe... programma's – waarmee het de omroepvariant is van het poëticale gedicht. Te gast gisteren: Giel Beelen. Ik weet niet of jullie Giel Beelen kennen, maar bij mij werkt het zo: na hem twee seconden te hebben gezien, krijg ik een niet weg te werken waas voor mijn ogen.

Lees de rest van deze zondagoverpeinzing in de Kleine Zaal >>

Alexej Poerin

Alexej Poerin (1955) werd geboren in Sint-Petersburg waar hij nog steeds woont en werkt. Hij is actief als dichter, essayist en literair criticus. Hij is hoofdredacteur van het Petersburgse literaire tijdschrift Zvezda. In 1997 was hij te gast op Poetry International te Rotterdam. De hier gepubliceerde gedichten zijn afkomstig uit de bundel De goudvink die in 2001 verscheen bij Wagner & Van Santen in een vertaling door Hans Boland. (Kees Klok)

      De goudvink

Ja, het moeten motieven van vogels zijn die door een tamelijk
domme fluit worden voortgebracht. Allerlei troep zonder waarde
- snuisterijtjes, galonnetjes en epauletjes - vindt namelijk
razend, kinderlijk aftrek. Als stickers. Een Eden op aarde

of een lichtende toekomst, een puber, nog altijd verblijvende
in de laat-middeleeuwse gotiek, in een tijd zonder sekse.
Ach, een eeuw maakt niet uit, als ik denk aan de onheil bedrijvende,
sluwe Cosimo Medici of aan mijn streken met Lexje,

als in oeroude epen, want hier kan de tijd niets bedisselen,
hij staat stil. De roodborstige fluit heeft ons niets meer te geven,
hij zingt altijd hetzelfde eentonige liedje. Het wisselen
van de wacht is al net zo betekenisloos als het leven.

Heeft het zin kolonelsterren - zomers, bijziend - op te scharrelen
om die winterse kleintjes - die van kapitein - af te danken,
als het goudvinkje slaat en zijn zaadjes nog net zo laat warrelen
als vanouds, met dezelfde diffuse en wazige klanken?

Lees alle gedichten >>

Arnold Heertje vormt actiecomité voor Couperushuis

Econoom en publicist Arnold Heertje heeft een actiecomité opgericht dat het vroegere woonhuis van Louis Couperus een culturele functie wil geven. Dat maakte Ankie van der Bol, de voorzitter van het comité, donderdag 21 juni bekend.

Het huis in de Haagse Surinamestraat staat sinds januari te koop. Couperus groeide er op en schreef er in 1887 zijn beroemde roman Eline Vere.

Sinds bekend is dat het huis te koop staat, kreeg het Couperusmuseum, dat direct om de hoek van de Surinamestraat gelegen is, veel reacties van betrokken burgers, onder wie Arnold Heertje. Zij zien het liefst dat het huis een bestemming krijgt die gelieerd is aan de Nederlandse schrijver.

Bron: ANP en de Papieren Man

Eenzame Uitvaartdichters in Den Haag

In navolging van Groningen, Amsterdam en Utrecht gaan ook in Den Haag dichters Eenzame Uitvaarten begeleiden. 5 dichters zijn aangezocht: Bart Chabot, Ruth van Rossum, Gilles Boeuf, Pem Sluijter en Kees 't Hart.

De dichters gaan gedichten schrijven en voordragen tijdens begrafenissen van mensen die geen nabestaanden hebben die bij de begrafenis aanwezig zijn. Aanleiding voor de Haagse branche is een verzoek van de PvdA in januari 2007 om de uitvaarten van deze mensen beter te verzorgen. In de hofstad komt het vijf tot acht keer per jaar voor dat de gemeente er niet in slaagt om nabestaanden van de overledene op te sporen.

Het project wordt gefinancieerd door de gemeente Den Haag. Na de uitvaart komen de gedichten ook op de website van De Eenzame Uitvaart te staan: www.eenzameuitvaart.nl.

Gedicht van de week - Menno van der Beek

Canonisatie

Hij kan niet vallen want hij ligt in bed
languit en op zijn rug. Hij heeft een kunstgebit
dus wat hij ook verbijt, het doet geen pijn.

Zijn handen heeft hij naast zich neergelegd,
hij hoort zijn ademhaling met zijn ogen dicht;
het hoofd is groot geworden, zijn gezicht lijkt kleiner:

hij is de ideale man. Hij is veranderd
sinds hij mij achterna zat door de tuin

om mij iets uit te leggen. Dat was toen ook prachtig
maar dit is eindeloos. Hier wordt niet gelachen

maar hier wordt afgewacht tot alles vast ligt
en dan is hij volmaakt. Hij doet geen oog meer dicht.

Menno van der Beek

'Canonisatie' van Menno van der Beek is de 30e bijdrage die in het kader van het project 'Gedicht van de week' op de Contrabas is geplaatst. In totaal zullen 52 dichters, die minstens één bundel bij een reguliere uitgeverij hebben uitgebracht, worden uitgenodigd om een nog niet eerder in digitale of gedrukte vorm gepubliceerd gedicht op de Contrabas te plaatsen. Dit project wordt mogelijk gemaakt door steun van het Lira Fonds.

Menno van der Beek (1967) publiceerde 'Waterdicht, gedichten' (2002) en 'Kaddisj' (2006).

Stapelgedichten

Stapelgedichten, een project van Max Dohle, is geïnspireerd op Sorted Books. Dohles voorstel: 'Maak gedichten uit boektitels. Dat moet je ruim zien: vorm, maat en rijm mag je uit je hoofd zetten. Je maakt je gedicht uit boeken in je boekenkast. Leg ze op een stapel zodat het gedicht van boven naar beneden leesbaar is. Fotografeer de stapel en zet 'm op je website of stuur een foto naar mij.' E-mail Dohle bij de redactie bekend.

In Letterland wordt In Letterland

Olaf Risee en Xavier Roelens laten weten: 'In Letterland, het beste en meest complete poëzie-weblog van Nederland en Vlaanderen (volgens onszelf dan toch) is verhuisd naar www.inletterland.net. Gelieve eventuele bookmarks en links aan te passen. (U heeft op uw site nog geen link naar in Letterland? Nu ja, het is nooit te laat om op uw dwaling terug te komen...)' Hieronder de trouwfoto van het gelukkige echtpaar (v.l.n.r.) Risee & Roelens.

Hettinga wereldwijd

Tsjêbbe Hettinga wordt groot gebracht de Friese Pers Boekerij. Daar verschijnt op 5 juli een dvd van Hettinga, Het Licht van de Zee. Ook wordt de oprichting van een nieuwe, bijzondere stichting voor bevordering van Friese literatuur bekend gemaakt. Tsjêbbe Hettinga zal daarin een centrale rol spelen. De stichting wordt in september in Leeuwarden gelanceerd.

Van de dvd Het Licht van de Zee verschijnt gelijktijdig een Spaanstalige versie, La Luz del Mar. De uitgave staat in het teken van Hettinga’s reis naar Colombia en zijn optredens daar, van 14 tot 22 juli, op het grootste poëziefestival ter wereld: het Festival Internacional de Poésia de Medellín.

Het Licht van de Zee bevat de documentaire 'In dat zoeken zonder vinden’, gemaakt door regisseur Pieter Verhoeff voor de VPRO. Maar dat is niet alles. De DVD brengt verder de Friestalige voordrachten, plus de Nederlandse vertaling én een nieuwe Engelse vertaling, gemaakt door Susan Massotty, van de gedichten uit de bundel Fan oer see en fierder.

De documentaire van Verhoeff is speciaal voor deze uitgave ondertiteld in het Nederlands, Engels, Frans en Spaans. La Luz del Mar bevat bovendien een nieuwe Spaanse vertaling van Hettinga’s poëzie, gemaakt door Diego J. Puls. Deze vertaling is afgedrukt in het begeleidende boekje.

Juryrapport Buddingh'-prijs

Het juryrapport horend bij de Buddingh'-prijs staat inmiddels online te lezen. Het is een document dat je enig inzicht verschaft in de boeiende biotoop, waarin de jurysoort leeft. Juryleden gaan met een hele... negatieve werkhouding aan de slag, leren we bijvoorbeeld:

'U verwachtte misschien dat ik zou beginnen met de woorden: "Dames en heren, de jury van de C. Buddingh’-prijs 2007 stond voor een lastige opgave", maar dat was niet zo. Het viel integendeel zeer goed mee. We kunnen zonder meer zeggen dat de jurybijeenkomsten niet alleen in een constructieve sfeer verliepen, maar dat ze ook gewoon erg aangenaam waren. We waren er zelf verbaasd over.'

Gelukkig maar. Meestal is het ruzie en ellende. Al die harmonie betekent niet dat er geen kritische noten te kraken zijn. Oh nee:

'Henk van der Waal stelde in zijn voorwoord van de bloemlezing De 100 beste gedichten van 2006 dat het publiek zich in toenemende mate focust op de voordracht en niet op de lectuur. Daarmee dreigt het accent op het losse gedicht te vallen. Het woud van de bundeling waar dat gedicht uit stamt, de bundel die door de auteur is geschreven en samengesteld, wordt zo minder goed bekeken, krijgt minder aandacht. Bloemlezers zijn eigenlijk struikrovers. Ze plukken die ene mooi bloem uit het veld om die te verkopen.'

Wat die bloemlezers daar ineens hebben misdaan, na het citaat Van der Waal en de filosofische uitbarsting van de jury? Wij weten het niet. Van der Waal moet maar in zijn eigen tuintje wieden, en dichters en bloemlezers aller landen met rust laten.

Verder, met wat er over genonimeerde Te Bokkel wordt gezegd: 'Te Bokkels taal werkt met z’n registerverschuivingen en perspectivische wendingen niet zelden als een methode: een bewustzijn, zich bewust van zijn verblindende tussenkomst, probeert via de taal iets als oorsprong te hervinden. Wanneer dit streven slaagt, zijn gedichten met een opvallend eigen aanwezigheid het resultaat.'

Precies. Dat valt mij ook altijd op bij lantaarnpalen, dat die, als je er tegenaan loopt, een heel eigen en opvallende aanwezigheid hebben.

Over Gelèns staat geschreven: 'Soms zou je willen dat Gelèns even stilstaat. Wie de bundel in zijn geheel wil lezen, wordt een beetje duizelig. Sommige gedichten van haar zijn zo klinkklaar, zijn zulke vloeiende herhalingen van kreten, dat een aangenaam ongeloof opduikt.'

Boeiend. De jury wordt duizelig van... lezen. Is ook niet gemakkelijk, lezen. Je zou er aangenaam ongelovig van worden, dat wel.

Perquin wordt benaderd via de thomistische weg: 'Hoewel een zekere gekunsteldheid dit soms wat al te soepele debuut niet vreemd is, lukt het Perquin een aantal malen een wezenlijke kwetsbaarheid boven te halen: de zenuw in het vlees, die de geest op scherp zet.'

Theologie voor gevorderden, waarin nu duidelijk is bewezen dat zenuwen de geest op scherp zetten. Of is het biologie? Maakt niet uit. Er moet wát staan.

Voort maar, naar de winnaar Wesseling: 'Focus is een bundel die zijn bezwerende kracht niet onmiddellijk prijsgeeft. Het is geen gemakkelijke poëzie. Dat mag vreemd lijken voor een dichter die in de eerste plaats op het podium tot ontplooiing is gekomen. Maar misschien moet de kunstmatige opdeling tussen podiumdichters en dichters van het witte blad maar eens definitief ophouden.'

Kunstmatige opdeling... Tuurlijk. Met als impliciete boodschap dat podiumpoëzie simpeler is dan geschreven poëzie, wat op zichzelf waar is. Wie die dichters van 'het witte blad' zijn? Dat weet, na zoveel hotseknotsbegonia-proza, niemand meer.

Voor de volgende Buddingh'-prijs kunt u de cd's, cd-roms, dvd's en, als het echt niet anders kan, boeken opsturen naar:

Stichting Poetry International
Budding'-prijs
Eendrachtsplein 4
3012 LA Rotterdam

Een goed juryrapport schrijven, het moet, bij aanwezigheid van zoveel... schrijvende medemensen, toch niet zo moeilijk zijn? Juryleden! Doe er wat aan, de volgende keer.

Adriaan de Bouwer

Vroeger, in de jaren tachtig van de twintigste eeuw, was het woord 'seksisme' gemeengoed. Dat waren tijden! Van Dale definieert seksime zo: 'verschijnsel waarbij personen op grond van hun geslacht een bepaalde rol wordt toebedeeld.' Meestal werd het woord negatief gebruikt, om een man van 'seksisme' te beschuldigen (of een 'seksist' te noemen) als hij iets verkeerds had gezegd over een vrouw, iets wat niet meteen over haar intelligentie ging.

Nu, in het eerste decennia van de eenentwigste eeuw, tjonge, wat gaat de tijd toch snel, solliciteert de stadsdeeldichter van Amsterdam-Centrum, ons aller Adriaan Jaeggi (let even op het plaatje op zijn website, dat werd decennia geleden waarschijnlijk ook 'seksistisch' gevonden), ernaar om het scheldwoord weer eens naar zijn fraaigevormde, mannelijke, net voldoende ongeschoren gezicht geslingerd te krijgen.

Waarom? Nou hierom.

Onze Adriaan heeft namelijk, stel ik me zo voor, bouwende aan zijn onweerstaanbare oeuvre, terwijl hij uit het raam keek tussen het schrijven van twee onsterfelijke dichtregels door, vermoed ik, een mooie vrouw zien passeren. Nee. Een Mooie Vrouw. Een Vrouw voor wie hij in de middeleeuwen hoofse gedichten was gaan schrijven, en tegen wie hij in de jaren tachtig van de vorige eeuw – heel voorzichtig – een seksistische opmerking had gemaakt, als hij had gedurfd.

Weliswaar kwam hij haar (Haar) niet in het echt tegen, doch in de Vrij Nederland, maar Jaeggi is een dichter en dichters, we weten het allemaal, liegen de waarheid. Bij het zien van die mooie vrouw ontsnapte hem een hoge fluittoon; want bouwers doen dat, fluiten, als er een mooie vrouw voorbij komt. Dat is iets met reflexen, en met Pavlov.

Tegenwoordig zijn hoofse poëzie en seksisme uit, dus schreef Adriaan iets op zijn weblog. Ik citeer even een stukje van zijn tekst. Dames opgelet, de feronomen spatten er nog vanaf: 'Broeders, dichters, er is hoop. Het valt soms niet mee, ik weet het, als we voorlezen voor anderhalve man en een paardenkop, of als we de royalty-afrekening van onze bundels krijgen en we denken: waar doé ik het eigenlijk voor? Welnu, we doen het voor Hassnae. (...) Hassnae Bouazza, zus van, welbespraakte schoonheid, Hassnae, die het te lang smeulende vuur van onze lendenen nieuw leven inblies met haar woorden in Vrij Nederland, deze week (p.23): "Wie wil er nu geen man die kan dichten?"'

Vervolgens roept Adriaan de Grote alle dichters op om, net als hij aan het doen is, een vers voor Bouazza te schrijven. Heel... geestig. Met meteen als resultaat dat Eus, de dichter zonder naam, zeg maar, een wat ranzige haiku-achtige tekst voor haar heeft gedicht.

Enfin. De rest is te volgen op het weblog van Adriaan Jaeggi.