Colofon

Dit is weblog De Contrabas. Begonnen op 21 augustus 2005 door Ton van ’t Hof en Chrétien Breukers. Laatste bericht zal worden geplaatst op 21 augustus 2015, of ergens rond die datum. De weblog zal blijven bestaan, om de rijke archieven niet aan de digitale vergetelheid prijs te hoeven geven.

De redactie was in handen van Chrétien Breukers. De reactiemogelijkheid is gesloten, omdat de website niet ten prooi wil vallen aan eindeloze reeksen spam of aan reacties van notoire internettrollen. Mailen over de website kan aan decontrabas[at]hotmail.com

De boeken van Uitgeverij De Contrabas worden geleverd via Liverse, via CB of direct via Liverse. Eind augustus gaat de nieuwe website van uitgeverij De Contrabas, met bestelinformatie, online.

augustus 2015

ma di wo do vr za zo
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

« We waren de beste | Hoofdmenu | Angel »

16 februari 2007

Oratie Jos Joosten; Geschiedenis van de literatuurkritiek in Nederland

Jos Joosten is sinds vorig jaar hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit. In zijn vorige week vrijdag gehouden oratie kondigt hij een groot nieuw project aan: een Geschiedenis van de literatuurkritiek in Nederland. Afronding van het geheel staat gepland voor 2011. Een groot aantal literatuurwetenschappers zal eraan meewerken. Kern van de oratie en kick off van het project is dat Joosten wil komen tot een 'afstandelijkere, analytische houding ten opzichte van de literaire kritiek' vanuit de neerlandistiek. 'Het zijn de critici die nog steeds als eersten publiekelijk al dan niet hun zegen geven over een nieuw boek en zo bijdragen tot succes, literaire erkenning en, bijvoorbeeld, de weg openen naar mogelijke bekroningen.' Wetenschappers, vindt Joosten, nemen veel te vaak een prescriptieve houding aan ten opzichte van critici (‘Een goede criticus moet...’), terwijl dat niet hun taak is.

De oratie kan via deze link worden gelezen >>

Zie ook De Papieren Man >>

Reacties

Ingmar Heytze

Interessant project, zeker voor een wetenschapper die als criticus zo woest om zich heen heeft getrapt als Joosten. Lees zijn boek ‘Onttachtiging, essays over eigentijdse poëzie en poëziekritiek’. De achterflap voorspelt dat in dit boek korte metten zal worden gemaakt met ‘Jean-Pierre Rawies poëtische oplichterspraktijken, Arnon Grunbergs dichterlijke onbenul’ en ‘de grenzeloze overschatting van J.C. Bloem.’ In het boek zelf wordt Jean-Pierre Rawie uitgemaakt voor ‘bespottelijke paljas’, ‘anachronisme’, ‘technisch brekebeen’, ‘non-talent’, en rijmelaar ‘van het allerlaagste allooi’. Anna Enquist mag het doen met de mededeling dat ze ‘als ze zichzelf niet tomeloos overschreeuwt, een dreinerig ouwe-wijventoontje’ bezigt, ‘dat afwisselend quasi-gewoontjes probeert te doen of achteloos hoogdravend, maar dat er steevast nergens in slaagt om iets werkelijk blijvend of raak te formuleren.’ En over de dichter in wiens werk het eeuwig november is: ‘Ik lees drie regels van deze Bloem en krijg overal onverklaarbare kriebels, vlagen van ongemak en uiteindelijk een onrustbarend gerommel in de darmstreek.’ Als Joosten net zo expliciet en prikkelend over de literatuurkritiek gaat schrijven als over de literatuur, staat ons een zeer lezenswaardige geschiedenis te wachten. Maar misschien is zo'n ruimhartige greep in eigen boezem zelfs van Joosten wat te veel gevraagd.

Ruben van Gogh

Maar we hebben nu toch ook een columnist als minister?

Chrétien Breukers

Beste Ruben, probeer eens bij de zaak zelf te blijven.

Catharina Blaauwendraad

@ Ingmar: Kennelijk mag literatuurkritiek niet presciptief zijn voor literatuurcritici, maar wel voor dichters?

Ben wel benieuwd wat voor argumentatie Joosten in Onttachtiging, essays over eigentijdse poëzie en poëziekritiek’ van stal haalt om zijn scheldkannonade te staven, want in de door jouw geciteerde passages blijft de onderbouwing bij "onverklaarbare kriebels" en ander onderbuikgevoel.

Ruben van Gogh

Ik blijf bij de zaak Chrétien -- maar ik zal het even voor je uitleggen. We hebben het over een columnist die in zijn nieuwe functie als het ware boven de columnistiek komt te staan. En een criticus die in zijn nieuwe fiunctie als het ware boven de kritiek komt te staan (beschouwenderwijs dan). Als het ware, als het ware; waarde.

Chrétien Breukers

Ja maar... de kritiek. Hoe die door de wetenschap wordt geprescribeerd, of juist niet... hup jongens en meisjes, jullie kunnen het!

Chrétien Breukers

Beste Ruben. Het geeft niet dat je, eh, dinges, uit je lieve nek praat. Maar mijn lieve waarde... Dit is toch een andere quaestie.

Kees Klok

Ik geloof dat ik ineens heel hevig aan Karel van het Reve moet denken. Ik ga maar weer eens lezen wat die over de literatuurwetenschap te berde bracht.

Chrétien Breukers

Dat is ook weer zoiets. Komt iemand met een serieuze oratie, wordt die vervelende, oppervlakkige, alleen platitudes uitwasemende oratie van Karel van het Reve weer uit de mottenballen gehaald... Stelletje tuig. Ga eens echt in discussie, al was het alleen maar om Cornets de Groot een plezier te doen.

Chrétien Breukers

Bovendien is Joosten Neerlandicus.

Chrétien Breukers

@ Ingmar. Joosten bedoelt in zijn oratie ook te stellen, denk ik, dat wetenschappers critici de wet niet mogen voorschrijven. Dus als de criticus Joosten Jean Pierre Rawie door de gehaktmolen haalt, dan is het niet aan de wetenschapper Joosten om de criticus Joosten vervolgens voor te schrijven wat hij wel of niet mag doen. En dat is nog lang niet het enige dat in deze oratie te lezen is.

Ingmar Heytze

Ha Catharina! Ja, dat is precies de vraag. Wat mij betreft luidt het antwoord in beide gevallen: nee en nee. Maar ik kan me voorstellen dat wetenschappers daar heel anders over denken. 'Onttachtiging' vind ik zelf het lezen niet erg waard, maar dat zal ook wel komen omdat mijn smaak voor poëzie ongeveer haaks op die van Joosten staat. Of de argumentatie erin deugt weet ik niet, daarvoor heb ik te weinig verstand van letterkunde en poëziekritiek. Ik vind dat Joosten voornamelijk zijn eigen intellect en smaak zit te profileren, maar dat doet natuurlijk elke criticus, en met critici waar ik het wel mee eens ben til ik daar een stuk minder zwaar aan. Ik laat me dus graag overtuigen door iemand die vindt dat dit boek een meesterwerk van literatuurkritiek is.

Ha Ruben! Dat is natuurlijk zo, iemand kan prima naar een soort metaniveau evolueren. Maar het zou juist zou leuk zijn als zo iemand wel iets van zijn scherpte overhield, zowel in het geval van de columnist die minister werd als van de criticus die literatuurkritiek ging beschrijven. En dat lees ik nou juist niet zo in die oratie, dat klinkt allemaal nogal wetenschappelijk en cultureel correct met Bourdieu voor en na, inclusief het bedanken van Jan en alleman...

Wat ergens toch een beetje de vraag opwerpt: zou Jos Joosten, nu hij het wetenschappelijke succes heeft dat hij uiteraard verdiend heeft, bezig zijn om SOFT te worden?

Ingmar Heytze

Ha Chrétien!

Kom je laatste reactie nu pas tegen. Daar heb je natuurlijk een punt. Maar valt dat niet in de categorie volstrekt nutteloze academische stellingen? Of is er werkelijk een wereld vol critici die zich angstig wringen in de bochten die de nare, normatieve wetenschap voor ze heeft uitgelegd, op straffe van verwijdering uit de onrustbarend rommelende annalen der literatuurkritiek?

Ingmar Heytze

literatuurkritiek > literatuurwetenschap, natuurlijk...

Kees Klok

Nou goed , Chretien, als ik tijd heb ga ik mij behalve weer in van het Reve (plattitudes kunnen soms wel eens een beetje waar zijn, of niet?) ook eens in die Joosten verdiepen. Heeft hij ook wel eens een leesbaar gedicht geproduceerd, of levert hij uitsluitend commentaar, zoals al die andere overbetaalde zijlijnwerkers die er in essentie weinig toe doen?

Kees Klok

Nou goed,Chretien, als ik tijd heb ga ik mij behalve weer in van het Reve ook eens in Joosten verdiepen. Als ik het goed begrijp is een van zijn stellingen dat de literatuurwetenschappers de critici te veel voorschrijven en dat zulks niet zou moeten. Als dat zo is ben ik het met hem eens. Wetenschap dient te beschrijven en niet voor te schrijven. Voorschrijven is iets voor die Kim van boven de 38e breedtegraad en de gezellige ayatollahs van Perzie. Als de Nederlandse literatuurwetenschap dat ziet als zijn taak wordt het zeker hoog tijd voor Van het Reve.

Kees Klok

Beste vrienden, gelieve mijn voorlaatste bijdrage te vergeten. Die smerige computer speelde mij weer eens parten. Excuus.

Rutger H. Cornets de Groot

Beste Kees Klok,
Voor zover ik weet is Joosten er net zo een als ik: nooit een gedicht geschreven - met dit verschil alleen dat ik onderbetaald ben. Waar je je in vergist is die zijlijn: daar staan de dichters. Het ware leven speelt zich vanzelfsprekend in de kritiek af.

Wat intussen de literatuurWETENSCHAP betreft: zoals de eerder genoemde Cornets de Groot al zei: literatuur is er om ons te verontrusten; de literatuurwetenschap stelt ons weer gerust.

Kees Klok

Dan verhoudt 'het ware leven' zich dus zo ongeveer tot de poezie als de astronomie tot het heelal.

Ingmar Heytze

Ha Rutger! Fraaie quote. Maar even over die oratie - ik kan als buitenstaander niet zien wat er nu precies bijzonder of spannend is aan het voornemen tot zo'n onderzoek, en dat komt natuurlijk omdat ik te weinig ben ingevoerd in deze materie. Waarom is het belangrijk dat dit onderzoek gedaan wordt? En dan bedoel ik niet belang in de richting van het redden van de planeet of een beter snijproces voor lauwwarm brood, maar het belang voor literatuurwetenschap en/of literatuurkritiek. Verlicht mij?

Peter de Groot

In de marge blijft het toch ook mierenneuken.
(Al ben ik daar - waarschijnlijk - dan niet kritisch genoeg voor.)

Catharina Blaauwendraad

@ Kees Klok: Je hoeft zelf geen instrument te bespelen om te horen dat iemand vals speelt. Het argument “doe het zelf eerst maar beter” is volgens mij een retorische dooddoener.

@ Ingmar: De zin van zo’n onderzoek is volgens mij dat Joosten nu descriptief gaat onderzoeken op grond waarvan literaire critici normatieve terminologie als ‘dichterlijke onbenul’, ‘bespottelijke paljas’ en ‘non-talent’ hanteren.

En wellicht zal hij ook de vraag stellen waaraan zij deze normen ontlenen.

Koenraad Goudeseune

Taxidermisten die met de duiven willen spelen
getuigen van een nobel streven, maar duiven
die door taxidermisten willen worden gemolken*,nee!

*Duiven melken: Vlaamse zegswijze voor het beoefenen van de duivensport.

Rutger H. Cornets de Groot

Hoi Ingmar,
Ik heb het stuk nog niet gelezen, maar als het onderzoek ertoe kan bijdragen de literatuurkritiek binnen de literatuur haar gerechtige plaats te geven, dan juich ik het van harte toe. Kritiek wordt weliswaar altijd naar aanleiding van ander werk geschreven, maar dat is maar een marginaal verschil met de zogenaamde primaire literatuur: ook die wordt naar aanleiding van (een deel van) de realiteit geschreven, en literatuur behoort tot onze realiteit.
Afgezien van dit formele argument is er een kritiek met wel degelijk creatieve en artistieke pretenties en kwaliteiten - een die het niet om theorievorming is te doen (literatuurwetenschap) of om normen op te stellen (zg. kritiek op wereldbeschouwelijke grondslag), laat staan om daar kwantificeerbare oordelen aan te verbinden en de normen maar te verzwijgen (recensies) maar die veeleer naar een standpunt toewerkt dat telkens ergens anders kan liggen: nieuw gebied dat de schrijver (essayist) aan zijn geestelijk eigendom toevoegt. Het valt te hopen dat Joosten vooral die auteurs in zijn onderzoek betrekt.
Voorbeelden? Toe, je doet me blozen.

Peter de Groot

@Catharina
Wat vals is, wordt aangeleerd. Vandaar dat het vloekt.
Dat je besef wat achterblijft, hoef je niet te merken.

Peter de Groot

@Ruther
Het grappige is wel dat we de realiteit moeten blijven herdefiniëren.
Anders loopt de realiteit achter de feiten aan.

Ingmar Heytze

Ha Rutger!

Vooral het formele argument vind ik overtuigend. Dank!

Adriaan Krabbendam

Literatuurkritiek is veredelde borrelpraat.
Literatuurwetenschap is een onzinnige bezigheid.

Chrétien Breukers

Daarom is het ook maar goed dat Joosten Neerlandicus is, al vind ik literatuurwetenschap bepaald interessant, mits niet bedreven door ideologische scherpslijpers. En nu weer terug naar het onderwerp.

Rutger H. Cornets de Groot

En wat is literatuur, Adriaan?

De reacties op dit bericht zijn afgesloten.

Uitgeverij De Contrabas

Cookies

De Contrabas maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie Zie hier
.

Laatste reacties

Pageviews


Sinds 21 augustus 2005

Categorieën

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...