Stijgers en dalers in tijdschriftenland + reacties

Onderstaande tekst is van Abe de Vries. Hij schreef die naar aanleiding van het verschijnen van het ‘Rapport literaire tijdschriften – 2004. Eindbeoordeling jaargangen 2002, 2003, 2004’, dat wordt uitgegeven door het NLPVF. Het doet mij deugd te melden dat de Contrabas, een blad dat nog maar twee weken in deze vorm bestaat en waar nu al talloze essays, columns, interviews en nieuwsberichten in zijn verschenen, niet hoeft terug te vallen op het Productiefonds. Dat wel erg veel auteurs van goed gesubsidieerde bladen in zijn commissie laat zetelen – maar daar bedoel ik helemaal niets mee. Voorts vraag ik me af waarom Christa Widlund, beter bekend als Anna Enquist, zitting kan nemen als bestuurslid, wat mede dankzij haar auteurschap een wat moeizame functieverstrengeling oplevert. Doch. Echter. De tekst van De Vries nu:

Stijgers en dalers in tijdschriftenland

Elk jaar weegt een commissie van het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds de moeilijk te meten prestaties van literaire tijdschriften. Wat doen ze? Rechtvaardigt de kwaliteit het toegekende subsidiebedrag? Kwaliteit, maar wat is dat, staat voorop. Op grond van een oordeel over de jaargangen 2002, 2003 en 2004 is nu vastgesteld in welke subsidiecategorie de tijdschriften in de periode 2005-2007 zullen vallen. Wie presteert bovenmatig goed en komt in aanmerking voor een premie bovenop het standaardbedrag? Wie zit op een vlak schema? En wie moet er wat harder aan trekken?

De toppers in 2004, volgens de beoordelende commissie ‘Literaire tijdschriften’, waren De Gids, Raster en Tirade. Alle drie hebben recht op het extraatje. De Gids en Raster zaten al op die Olympus, Tirade heeft de berg nu beklommen. ‘De vijf afleveringen van Tirade 2004 zijn ongemeen goed,’ vindt de commissie. ‘De spreiding tussen verhalend proza, poëzie en essayistiek is bij alle nummers opvallend harmonieus en het niveau is hoog. Het blad is grondig, ernstig, betrouwbaar en heeft beslist een eigen gezicht.’ Maar aan kop gaat  Raster: ‘onbetwist het beste, literair rijkste en origineelste letterkundige tijdschrift van Nederland’.

Min of meer ontevreden zijn de keurmeesters over Bunker Hill, Parmentier en Passionate: de eerste ‘komt met de hakken over de sloot’, de tweede heeft ‘net genoeg gewicht’ en de derde ‘wordt het voordeel van de twijfel gegund’. Bunker Hill maakt zijn ambitie van tegendraads te zijn niet waar en produceert te weinig, Parmentier voert een ad hoc-beleid en mag dieper graven en Passionate is oppervlakkig. De drie houden hun subsidie, maar de gele kaarten zijn getoond.

Armada, Liter, De Parelduiker, De Revisor en De Tweede Ronde geven weinig aanleiding tot zeer positieve of zeer negatieve opmerkingen. Niets aan de hand dus. Nieuw in de lijst met gesubsidieerde periodieken is… Hollands Maandblad. Was dat niet het blad dat in het verleden wel eens schamperde over subsidies? ‘Hollands Maandblad excelleert binnen het proza in een genre apart: dat van de memoires,’ schrijft de commissie. Maar het brengt ook 'de gedichten, die vergeleken met de verhalen beduidend minder van kwaliteit zijn'.

Over de Revisor wordt opgemerkt, half prijzend, half lakend: 'Er gebeurt wat in dit blad. De Revisor getuigt van literatuur met grote gebaren. De redactie is luid en duidelijk aanwezig en imponeert met het uit(een)zetten van de eigen koers. Het ontbreekt dan ook niet aan opiniërende artikelen. Wel maken steeds dezelfde stemmen van redacteuren en steeds dezelfde namen in de auteursstal, en daarbij nog de afwezigheid van vrouwelijke auteurs, het tijdschrift weinig verrassend. Nummer 1 van jaargang 2004 telt 110 bladzijden, het dubbelnummer 5/6 telt er 108, zodat er in feite een nummer te weinig is gemaakt. Ook het forse aantal voorpublicaties maar ook ‘napublicaties’ (reeds eerder gehouden lezingen) stelt teleur. Maar in de regel is de kwaliteit van de bijdragen goed, en het poëticale themanummer ronduit uitstekend.'

Voor de volledigheid: in de commissie ‘Literaire tijdschriften’ hebben op dit moment zitting: Tom van Deel (stafmedewerker moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam), Yra van Dijk (schrijver, criticus), Margot Engelen (medewerker bij Boekhandel Praamstra in Deventer), Atte Jongstra (schrijver, dichter, criticus) en Christa Widlund (namens het NLPVF-bestuur).

© Abe de Vries, 2005

Zie het Farsklog voor het oordeel over de Friese literaire tijdschriften.

Inmiddels zijn de eerste reacties binnen.

Eloquent als altijd laat Arnoud van Adrichem, redacteur van Parmentier, het volgende weten: 'Tot genoegen van de redactie krijgt Parmentier voor de subsidieperiode 2005 t/m 2007 structurele subsidie op standaardniveau. De commissie Literaire tijdschriften is in het bijzonder te spreken over de gedichten in ons tijdschrift, wat voor de poëzieliefhebbers op deze site misschien een interessant gegeven is. Zo staat er in het Rapport literaire tijdschriften 2004 onder meer: "Parmentiers kracht is duidelijk de poëzie. Naast de bekende namen en hun wat rijpere werk treden nogal wat onbekende of beginnende dichters naar voren, wat een pluspunt is." Ook de aankomende jaargangen hopen wij de lezer te kunnen verrassen met het werk van aanstormende talenten en gevestigde namen op het gebied van proza, poëzie en essayistiek.' Wel, dat hopen wij allemaal met hem, uiteraard.

Even eloquent, maar een stuk korter, is de reactie van de hoofdredacteur van Rottend Staal, Bart FM Droog: 'Hoofdzakelijk oninteressante materie, daar ik al jaren het standpunt inneem dat literaire tijdschriften geen subsidie zouden moeten krijgen.'

Bastiaan Bommeljé laat ons weten: 'Zoals bekend ben ik geen fan van deze vorm van subsidiëren van literaire tijdschriften, en ik ben nog minder een fan van de rapporten van de Commissie Literaire Tijdschriften (die heb ik wel een aantal jaren gelezen - deze jaargang nog niet); het zijn doorgaans droevige tractaten die in droevig Nederlands droevige platitudes te berde brengen over blaadjes met droevige oplages.  Hollands Maandblad is in 2003 weer mee gaan doen met de subsidierondes omdat het Productiefonds toen beloofde dat het systeem helemaal op de helling zou gaan. Helaas is dat nog niet gebeurd.

Soms vraagt men zich trouwens af of de Commissie Literaire Tijdschriften haar eigen rapporten wel leest, zoals dat van vorig jaar waarin HM - en ook de poëzie in HM - zo'n beetje de hemel in werd geprezen. In de commissie van toen zaten vrijwel dezelfde mensen die de in 2004 in HM gepubliceerde poëzie van Piet Gerbrandy, Mark Boog, Menno Wigman, Maarten Doorman, Leo Vroman, Ingmar Heytze, Bas van Putten, Chrétien Breukers, Wim Brands, Vrouwkje Tuinman, blijkbaar 'minder van kwaliteit' vinden. Dat is hun goed recht, ook al denkt de rest van Nederland er anders over.

Tsja, en wat kan ik zeggen over de drie 'uitzonderlijk' goede en eminente tijdschriften van de commissie ? Ik weet het niet, want ik kan er zelf niet doorheen komen, en ik ken eerlijk gezegd ook maar weinig mensen die er wel vreugdevol naar grijpen. Uit mijn ooghoek had ik zelfs de indruk dat één van deze tijdschriften in 2004 ongeveer de
magerste jaargang in z'n geschiedenis doormaakte. Zo zie je hoe een mens zich kan vergissen!

Wat de commissie schrijft en vindt interesseert me kortom niet. De visie van de leden van de commissie op literatuur en op literaire  tijdschriften is geheel en al niet de mijne, maar dat lijkt me alleen maar goed. Ik bedoel vooral goed voor Hollands Maandblad dan.'

Comments

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Tsja, het is me toch wat met al die 'onbeduidende gedichten' in Hollands Maandblad. Onbeduidende gedichten hoeven niet per sé door onbeduidende dichters geschreven te zijn, maar het is wel frappant dat o.a. Piet Gerbrandy, Ingmar Heytze, Leo Vroman, Jan de Bas en ene Chrétien Breukers hun 'onbeduidende gedichten' massaal naar het Hollands Maandblad sturen. Waarom zouden ze dat toch doen?

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Om de commissie te kwellen?

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

't Is een bezigheid. Maar als ik dat rapport zo lees, bekruipt me toch de gedachte: waarom heeft die commissie niet naar de ongesubsidiëerde periodieken gekeken? Nu worden de gesubsidiëerde periodieken met elkaar vergeleken. Het zou toch een stuk boeiender en vooral 'beduidender' zijn álle grotere literaire tijdschriften eens naast elkaar te leggen.

En dan, gewoon voor de leuk, te kijken naar hoeveel mensen al die periodieken nu feitelijk lezen.

Onlangs leerde ik dat wat gold als het grootste literaire tijdschrift, Hard Gras, 2400 abonnees had en een te verwaarlozen aantal lezers middels losse verkoop. Hard Gras zie ik niet vermeld in bovenstaande artikel. Rottend Staal komt er ook niet in voor, met ruim 75.000 lezers in 2004.

Dus... waar heeft die commissie het in hemelsnaam over? Urenlang vergaderen over blaadjes die door een half paard en een hondenkarkas gelezen worden.

Raar land toch, dat Nederland.

[Geplaatst door: Herlinda Vekemans]

Op praktisch vlak is er qua literaire tijdschriften ook wat loos in Nederland en Vlaanderen: de verspreiding van losse nummers van Nederlandse literaire tijdschriften in Vlaanderen zit niet goed (niet rendabel?); ongetwijfeld geldt dit ook voor Vlaamse tijdschriften in Nederland. Ik weet niet of het Nederlandse bankverkeer vrijelijker verloopt dan het onze; in ieder geval heb je voor de overschrijving van het abonnementsgeld van een Nederlands tijdschrift speciale nummers nodig die niet op de factuur vermeld staan: een BIC of SWIFT nummer, en een IBAN nummer. Zonder die nummers komt er hetzelfde bedrag of meer aan kosten bij, gewoon omdat de banken dat zo geregeld hebben. Doei Europa. Gelukkig krijg je die nummers op eenvoudig verzoek (of ook wel eens (of niet) na veelvoudig aandringen), maar iemand die voor het eerst een abonnement neemt, gaat naar de bank en kan meteen terug, tegengehouden door de bankgrens tussen Nederland en Vlaanderen. Grmff.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Ben het geheel eens met Bommeljé, als hoofdredacteur van het prachtblad Tzum (neem een abonnement). Twee jaar geleden hebben we eens een keer meegedaan met een subsidieronde. Je krijgt een rapportje van anderhalve pagina thuisgestuurd waarin aanwijsbare fouten staan en waarin de commissie blijk geeft van een totaal andere opvatting over literatuur dan wij uitdragen. Kwalijker vond ik dat de commissie zich ging bemoeien met de inhoud van de blad en onze keuze voor schrijvers. Zo vond de commissie dat wij koketteerden met bekende schrijvers en dat we in plaats daarvan ons meer moesten gaan richten op onbekend talent. Nou, dat bepalen we zelf wel. Je kunt pro forma wel in beroep gaan, maar alleen over de procedure. Over die procedure is veel te zeggen: je wacht een half jaar of meer voor je bericht krijgt over je subsidie en intussen moet je blad wel verschijnen. (Dat werd afgedaan met een excuus, ze hadden het zo druk daar).
Ook de manier waarop Awater is afgescheept (waarschijnlijk omdat er commissieleden een rekening te vereffenen hadden met redactieleden) is ronduit stuitend.
Ik ben overigens voor subsidie voor literaire bladen, want dan kan ik schrijvers en dichters (en vormgevers) een gewoon honorarium betalen.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

de blad is het blad
(oh ja, voordat Catharina kwaad wordt: toevoegen aan laatste zin 'en vertalers')

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Coen, mogen wij eens een inkijkje in zo'n rapport. Het is ook schandelijk, koketteren met beroemde namen, dat doen de Revisor (Whitman), de Gids (Hermans) en Raster (Kertesz) helemaal nooit.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Ik zal eerst eens kijken of ik het terug kan vinden. Als ik het rapport vind zal ik de bevindingen overnemen (behalve over individuele schrijvers, want dat vind ik wat genant).

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Dank alvast. Het gaat ook om de lijn, niet om oordelen over personen.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Wat pas echt genant zou zijn, zijn de oplagecijfers, het lezersbereik en - waar toepasselijk - het gesubsidieerde bedrag per lezer.

In gemekker van gepasseerde potentiële subsidieontvangers is niemamd geïnteresseerd: dat is een oud, voorspelbaar en te vaak gehoord lied.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Nou, je hebt over de oplagecijfers gelijk, maar ik ben verder vaak geïnteresseerd in 'gemekker'.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Goh Bart, toen je voor Tzum het Schetsboek schreef en die meteen wilde gebruiken als rapport voor een reisbeurs heb ik je daar niet over gehoord.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Ik laat even de formele in- en uitleiding weg. De uitslag kregen we op 6 september 2004, de aanvraag werd gedaan in december 2003.

Tzum
In 1998/’99 besloot de commissie Tzum niet te subsidiëren wegens de geringe kwaliteit. Niettemin is het tijdschrift onafgebroken verschenen. Een knappe prestatie, vindt de commissie, te meer omdat er in 2000 een overstap is gemaakt naar de Groningse Uitgeverij kleine Uil. De continuïteit weerspiegelt zich ook in de redactiesamenstelling: nog altijd zijn Coen Peppelenbos (oprichter) en Gideon van Ligten de drijvende krachten achter Tzum.
Jaargang 2003 maakt goede sier met onbekende schrijvers als Gert Boer, Rob van Essen [had al drie boeken op zijn naam staan!, cp] en Daphne Reghen. Tzum is geslaagd nieuw talent een podium te bieden, wat de commissie toejuicht. Hierin schuilt de grote kracht van Tzum.
Helaas wegen bovenstaande pluspunten onvoldoende op tegen de bezwaren die de commissie heeft. Tzum lijkt zichzelf gewichtig te maken met grote namen. Zo heeft Arthur Japin een eigen rubriek ‘Carte blanche’, die veel ruimte in beslag neemt [goddank, cp] en waarin Japin naast soms interessante notities, te veel ingaat op privé-kwesties, zoals een ruzie met Hugo Brandt Corstius [waarmee het meteen een literaire ruzie wordt. cp]. De interviews met Oek de Jong, Gijs IJlander en Doeschka Meijsing zijn te ongericht en onvoldoende professioneel, waardoor ze bleek afsteken bij het niveau van bijvoorbeeld een geslaagd kranteninterview. Ook de kwaliteit van de overige bijdragen is veelal onder de maat. De commissie vermoedt dat dit deels te wijten is aan de terughoudendheid van de redactie om een literatuuropvatting uit te dragen. Volgens de subsidieaanvraag wil de redactie ‘een makkelijk toegankelijk literair blad’ maken en heeft ze ‘een lichte afkeer van academische stukken’ [hierbij laten ze achterwege dat we een voorkeur hebben voor persoonlijke stukken, zoals in de rubriek Carte blanche en de rubriek Schetsboek, beiden dagboekachtige rubrieken, cp]. De commissie respecteert deze stellingname ten volle, maar denkt dat Tzum aan kracht wint als de redactie zich sterker zou profileren, zodat het tijdschrift meer eenheid en visie krijgt. Nu blijft Tzum in vergelijking met andere literaire tijdschriften te licht van gewicht om voor subsidie in aanmerking te komen. Tot slot raadt de commissie de redactie aan om haar sterke punt – een podium voor nieuw talent – verder uit te buiten.
De huidige commissie heeft zich overigens niet verdiept in eerdere oordelen over Tzum, aangezien de commissie volledig vernieuwd is.

De commissie adviseert aan Tzum geen stimuleringssubsidie toe te kennen.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Voor de volledigheid: ons verweerschrift (het gemekker waar Droog op doelt), waarop alleen het antwoord kwam dat de commissie geen aanleiding zag om haar standpunt te wijzigen.

Geacht bestuur,

Op 6 september kregen we een officiële bevestiging van uw beslissing om de subsidieaanvraag voor het literaire blad niet te honoreren. Met deze brief maken we bezwaar tegen de door de commissie geleverde toelichting en vragen we een herzieningsprocedure aan.

Allereerst maken we bezwaar tegen de wachttijd die een literair tijdschrift in acht moet nemen. De aanvraag is in december 2003 gedaan en pas negen maanden later is er een uitslag. Geen enkele keer heeft het Fonds ons op de hoogte gehouden van vertragingen laat staan voortgang. Ongeacht of de uitslag positief of negatief uitvalt, een iets betere communicatie van uw kant zou zeer aan te bevelen zijn.

Belangrijker dan dit bezwaar zijn de bezwaren van literaire aard. Na een positief begin schrijft de commissie dat Tzum erin is geslaagd om nieuw talent een podium te bieden. Zij noemt: ‘Gert Boer, Rob van Essen en Daphne Reghen.’ Het compliment nemen wij in dank aan en het is inderdaad zo dat wij dat podium willen zijn. Wij scharen Rob van Essen (die op dat moment al drie romans had geschreven en deze zomer zijn vierde roman uitbracht) niet bij de onbekende schrijvers. We hopen dat de commissie bedoelt dat deze schrijver voor het grote publiek redelijk onbekend is.
Naast veel onbekende schrijvers (dat wil zeggen debutanten), brengt Tzum ook veel jonge schrijvers. Die vullen over het algemeen 50% of meer van het blad. Aangezien er over hun bijdragen niets gemeld wordt, nemen we aan dat die allemaal vallen onder het gunstige eerste oordeel van de commissie.

De commissie heeft twee grote bedenkingen bij Tzum. Zo vindt zij de interviews onder de maat. Zij zijn te ‘ongericht’ en kunnen de vergelijking met een kranteninterview niet doorstaan. De commissie noemt de interviews met Oek de Jong, Gijs IJlander en Doeschka Meijsing. Het interview met Meijsing vond plaats na het behalen van de Tzum-prijs en gaat voor een groot deel over de manier waarop ze schrijft. Volgens ons erg gericht.
Wij dagen de commissie uit om met een vergelijkbaar kranteninterview te komen met Oek de Jong waar zo diep ingegaan wordt op zijn roman Hokwerda’s kind, een door de auteur geautoriseerd interview (dat hijzelf geslaagd vond) waarin interpretaties van het werk voorkomen die niet in een ander tijdschrift of krant zijn terug te vinden.
Wij dagen de commissie uit om überhaupt met een kranteninterview met Gijs IJlander te komen.
De commissie vermoedt dat haar oordeel, ook over de overige bijdragen, te wijten is aan de terughoudendheid van de redactie om een literatuuropvatting uit te dragen. Zij noemt alleen de opvatting dat Tzum een ‘makkelijk toegankelijk’ blad wil maken met een ‘lichte afkeer van academische stukken’. Ze ziet daarbij het onderdeel over het hoofd dat wij wel noemden in de aanvraag, namelijk de voorkeur voor een persoonlijke inslag in de literatuur. Wie met die blik naar de interviews gaat kijken ziet dat deze niet zo ‘ongericht’ zijn als de commissie dacht. Wij betreuren dat de commissie die insteek van ons blad niet zwaarder heeft laten wegen.

Juist die persoonlijke invalshoek onderscheidt Tzum van andere literaire bladen en dat is duidelijk het geval in de stukken van Arthur Japin, waarover de commissie ook oordeelt. De commissie stelt allereerst dat Tzum zichzelf gewichtig lijkt te maken met grote namen. Daar zijn drie antwoorden op te formuleren:
1 Een tegenvraag: mag een klein literair blad geen medewerkers van naam hebben?
2 Arthur Japin heeft zich al jaren geleden aan ons blad verbonden, vlak na de verschijning van zijn roman De zwarte met het witte hart, toen hij nog niet die bekendheid had verworven die hij nu heeft.
3 Japin schrijft toegankelijke, prikkelende en persoonlijke stukken, die helemaal overeenkomen met onze literatuuropvatting. Dit laatste punt is voor ons het belangrijkst.

De commissie schrijft dat Japin ‘te veel ingaat op privé-kwesties, zoals een ruzie met Hugo Brandt Corstius’. Gezien het uitgangspunt van ons blad zijn we het daar niet mee eens. De stukken van Japin worden zelfs beter naarmate ze persoonlijker zijn. Intrigerend is het te zien hoe die persoonlijke stukken later op een fictieve wijze terecht komen in zijn romans. In De droom van de leeuw en in Een schitterend gebrek zijn passages aan te wijzen die vergelijkbaar zijn met de persoonlijke stukken in Tzum. De redactie vindt het fascinerend om die ontwikkeling te volgen.
De door de commissie aangehaalde kwestie heeft met de omgangsvormen in de literaire wereld te maken en is niet alleen persoonlijk, maar heeft ook een algemene strekking. De volle naam ‘Hugo Brandt Corstius’ wordt in Tzum overigens niet genoemd. Daarnaast is het opmerkelijk dat juist dit punt eruit gehaald wordt. Die persoonlijke inkleuring is juist een van de pijlers onder het blad (zie ook de rubriek Schetsboek). Stel dat een Russische commissie hetzelfde zou hebben geschreven over Paustovskij, dan blijkt direct dat de argumentatie van de commissie niet lang stand zou houden: ‘Zo heeft Konstantin Paustovskij een eigen rubriek, die veel ruimte in beslag neemt en waarin Paustovskij, naast soms interessante notities, te veel ingaat op privé-kwesties, zoals een ruzie met Maxim Gorki.’

Wij menen dat er onvoldoende rekening is gehouden met juist dat punt waarin Tzum zich onderscheidt van andere bladen. De commissie kan een andere literatuuropvatting hebben, maar die mag volgens ons geen leidraad zijn voor een oordeel over de literaire kwaliteit van de stukken.

[Geplaatst door: Ruben van Gogh]

Bart, die oplagecijfers zijn niet alleszeggend, dat moet jij toch ook weten als dichter. Dat Hard Gras een hoge oplage kent ligt meer aan de concentratie op voetbal dan aan het literaire karakter. Als we oplagecijfers met kijkcijfers vergelijken dan zien we dat een focus daarop intussen verschralend werkt op het tv-aanbod van de publieke omroepen.
Dat er wellicht een wervingsluiheid bestaat bij sommige bladen, ok. Wellicht zou een deel van de subsidie gekoppeld kunnen gaan worden aan de pogingen meer bekendheid onder de lezers te krijgen.
Bij festivals wordt wel gezegd dat 10% van het budget uit publiciteit zou moeten bestaan, maar uiteraard is de publiciteit vaak de sluitpost – en is betalend publiek niet belangrijk, want de buit (subsidie) is toch al binnen.
De subsidieverantwoordelijkheid moet niet alleen naar het periodiek zelf afgedragen worden, maar ook naar het bereik.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Ruben: Dit zegt het NLPVF daarover: 'De oplagecijfers en abonneeaantallen zijn bij ons bekend in verband met het berekenen van de subsidie.'

Wat de oplage van Hard Gras is, daar heb ik me niet over uitgelaten. Ik had het over aantal abonnees.

Anyhow, uit pure nieuwsgierigheid ben ik nu op Rottend Staal bezig te onderzoeken hoeveel lezers alle literaire periodieken nu eigenlijk hebben.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Een schitterende verweerbrief aan de letteren-commissie vond ik dat schrijven van Tzum, met plezier gelezen en uit kameraderie hetvolgende geschreven:

Een tinnen vredesactivist
en andere gedichten,
dat wordt de titel
van mijn nieuwe bundel.

Of geen gedicht over de zee
willen schrijven en andere misdaden.

Of korter nog.
Puntje, puntje, puntje
en geen andere misdaden.
Of geen andere gedichten.
Alleen puntje puntje puntje.
Of alleen ...

Dat weet ik nog niet.
Daar moet ik nog over nadenken,
samen met de mensen van de lay-out.
Vermoedelijk maanden.

Beloofd.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Koenraad: Nou dat levert in ieder geval iets scheppends op, hoewel me de intertekstualiteit enigszins ontgaat.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Coen,ik wou er dan ook niks intertekstueels mee zeggen, ik wou er alleen mijn ervaringen met het Vlaams Fonds voor de Letteren mee ventileren en heb er een soort verbolgen briefje van gemaakt dat je die apothekers zou willen sturen als je weer eens bent afgewezen of als je weer eens je aanvraag moet motiveren. Het is hier en daar een beetje flauw allicht, maar ontevreden ben ik over een paar regels allerminst en die regels sla ik dan ergens in mijn hoofd op en komen dan weer ergens anders van pas. Ik meende in jullie brief een gelijkaardige verontwaardiging te lezen, maar erg pienter ben ik dus niet.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Koenraad: nu snap ik het beter. In die verontwaardiging vinden we elkaar.

[Geplaatst door: Ingmar Heytze]

Boeiend inderdaad. Toelichting als mosterd na de maaltijd: ik stuur meestal gedichten op naar een tijdschrift als de redacteur van een tijdschrift daarom verzoekt, als ik tenminste iets heb liggen en het blad me aanstaat. Vandaar dat er nog wel eens iets van me in HM verschijnt, want Bastiaan Bommeljé belt nog wel eens op met een dergelijk verzoek. Als ik zie welke collega's nog meer in HM publiceren, ben ik er trots op dat mijn werk daar tussen mag staan.

[Geplaatst door: Ingmar Heytze]

Boeiend inderdaad. Toelichting als mosterd na de maaltijd: ik stuur meestal gedichten op naar een tijdschrift als de redacteur van een tijdschrift daarom verzoekt, als ik tenminste iets heb liggen en het blad me aanstaat. Vandaar dat er nog wel eens iets van me in HM verschijnt, want Bastiaan Bommeljé belt enkele keren per jaar op met een dergelijk verzoek. Als ik zie welke collega's eveneens in HM publiceren, ben ik er trots op dat mijn werk daar tussen mag staan.

[Geplaatst door: ingmar Heytze]

Met excuus voor de taalkundig corrigerende echo.

[Geplaatst door: ingmar Heytze]

En het is niet om te slijmen, maar wat is 'Zen uit eigen werk' van Koenraad Goudeseune een goede bundel. Hulde.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Ik sluit me daar bij aan: 'Zen uit eigen werk' is de bevestiging van een talent. Nu heeft Goudeseune al twee quotes voor op de volgende bundel – alleen jammer dat ze bij Atlas niks op de bundels zetten.

[Geplaatst door: Fred Papenhove]

Koenraad Goudeseune is inderdaad een goeie dichter! Waarom krijgt zo'n man geen - of moeilijk - subsidie van het Vlaams Fonds voor de Letteren? Philp Hoorne krijgt ook geen jota van voornoemde club. Waarom toch, waarom......... gaat Vlaanderen zo slordig met haar dichters om?

[Geplaatst door: Fred Papenhove]

Pardon, het is Philip Hoorne.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Geen halve euro krijg ik van het Vlaams Fonds voor de letteren, maar ik wil daarover niet liggen zagen.Ik vraag me gewoon af of een selectie aan de hand van het huidige systeem, (dossier, motivatie, aanwezigheid in het culturele landschap, publikatiemogelijkheden en dies meer)nu net voor de Vlaamse dichters een hopeloze zaak is. Ik, bijvoorbeeld, weet na geen enkel gedicht of ik ooit nog een gedicht zal schrijven, laat staan een bundel, laat helemaal staan er een uitgever warm voor zal kunnen maken; zo ik dat wel al zou weten, dan zou ik wellicht andere gedichten schrijven en wie weet veel meer, maar ik heb het akelige vermoeden dat er dan nooit iemand een taxi zou nemen naar mijn graf. Ik bedoel maar, het is nu net die mentale houding waaruit gedichten geboren kunnen worden die met het huidige systeem niet aangemoedigd wordt en dan begrijp ik niet waarom men aan de universiteit tegelijkertijd zo slim en zo dom kan zijn om er naar te kijken en er niets aan te doen.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Maar dank, Ingmar en Chrétien voor de hulde. Wie vergeleek het publiceren van een dichtbundel ook al weer met het laten vallen van een bloemblaadje in de Grand Canion en wachten op de echo? Ik las de treffende verwoording ergens bij Herman de Coninck, maar hij citeerde, zoals zo vaak, geloof ik.

[Geplaatst door: X Roelens]

Koenraad, gewoon uit nieuwsgierigheid: heb je (vorig jaar of vroeger?) een aanvraag ingediend bij het VFL? Ik stel de vraag omdat Philip Hoorne, als ik me niet vergis, gewoon geen aanvraag meer ingediend heeft. Dan lijkt het me logisch dat je ook niets krijgt - al kan ik ook wel een logica bedenken waarin het VFL pro-actief zelf de auteurs kiest die zij wil waarderen met een beurs. Maar het is net de bedoeling dat je geld krijgt voor een toekomstig werk, zeker?

x

[Geplaatst door: Philip Hoorne]

1. Binnenkort verschijnt een recensie van de bundel van Koenraad Goudeseune op de website van Poëzierapport, http://poezierapport.blogspot.com. Een bespreking door Alain Delmotte, kwaliteit lijkt mij dus gegarandeerd.

2. Ik heb voor 'Het ei in mezelf' wel een aanvraag ingediend bij het VFL. Dat kost mij tijd, energie en geld (bundels, kopieerkosten, port), maar dat is mij niet teveel. Die aanvraag werd geweigerd in onduidelijke termen. Je hebt dan het recht om een nadere motivering tot weigering op te vragen. Pas toen ik die aanvraag tot motivering van weigering niet per e-mail mocht doen, het moest echt per papieren post, dan pas ben ik uit mijn krammen geschoten en heb ik de baas van het VFL even ongezouten mijn mening gezegd.

Binnenkort verschijnt mijn derde bundel in drie jaar tijd, niet beter of slechter dan de vorige twee, maar wel baldadiger, verfijnder, taliger. Dat is wat telt. Ik vind hem zelf zo goed dat ik hem ooit wel zal moeten als basis gebruiken voor een nieuwe aanvraag aan de Fondsen voor de Letteren. Anders doe ik mijn eigen werk onrecht aan. Maar de beurs is ondergeschikt aan mijn ego, maak je geen zorgen, ik zal niet verhongeren. Evenwel, als lieden als Cooremans en Blé beurzen krijgen, tja, waarom ik dan niet? Dat is mij nog altijd een groot mysterie. Omdat ik poëzie schrijf die on-Vlaams is? Omdat er in 'Inbreng nihil' een overigens heel sterk gedicht staat over een man die zichzelf pijpt. Ja, misschien wel. Het katholieke Vlaanderen is nog altijd alomtegenwoordig, bovengronds en onderhuids.

[Geplaatst door: Peter Wullen]

Hemel jezelf niet zo op, Philip... Los van de vraag of je gedichten nu goed of slecht zijn, de commissie ligt echt niet wakker van 'een gedicht over een man die zichzelf pijpt'.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Peter Wullen: je hebt gelijk, als getuige-deskundige kan ik eerder zeggen dat het omgekeerde het geval is.
@ Philip: vroeger kon je als Vlaams dichter toch ook terecht in Nederland bij het Fonds? En wat een beroerde uitgever dat hij jou de bundels laat kopen en opsturen.

[Geplaatst door: Philip Hoorne]

@ Coen: als ik een beurs zou krijgen, dan is die ook voor mij, ik investeer geen cent in mijn boeken. Ik weet dat er uitgeverijen zijn die vragen dat de auteur zijn subsidie afstaat om het boek mee te helpen financieren, en ik heb het niet over Passage of Kleine Uil, want dat weet ik niet, maar wel over een Vlaamse uitgever. Of indertijd, het Nederlandse De Beuk.

Van 'Inbreng nihil' heeft 521 ongeveer 70 recensie- of presentexemplaren verstuurd naar kranten, tijdschriften, festivalorganisatoren enz. Ik mocht een lijst maken en dat werd dus een hele lange lijst, waar ik me een beetje ongemakkelijk bij voelde. Daar doen ze dan ook niet moeilijk over. Wat zou ik dan zeuren over enkele boekjes die ik aan auteursprijs koop. Een auteur heeft ook recht op twintig auteursexemplaren.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Aha, dan zijn ze weer heel gul.

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Bovendien krijgen auteurs van 521 tegenwoordig 20% korting op drogisterij-artikelen. Dat tikt op jaarbasis aardig aan.

[Geplaatst door: Fred Papenhove]

@ Philip Geweldig dat 521 drie bundels in drie jaar tijd durft uit te geven. Ik denk niet dat veel uitgevers hen dit nadoen. En voordat er weer stekelige opmerkingen komen van deze of gene: Tsjechov schreef zo snel dat tijdschriften en uitgevers zijn verhalen aanvankelijk niet wilden plaatsen of uitgeven. Dat kon in hun ogen nooit goed zijn. Hahaha, wat een idioten.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

@xavier, één keer. En binnenkort is het weer van dat. Ter motivatie van mijn werk krijg ik geen zinnig woord op papier en je moet vele pagina's vullen, je werk in zevenvoud opsturen, etc. En dan krijg je een nietszeggend briefje terug. Tot onze spijt. Overdreven veel trots heb ik niet, maar ik begrijp philip Hoorne wel, het is wraakroepend, je raakt erg van slag en je denkt: verdomd hoe doet Pol Hoste dat toch, jaar na jaar?

[Geplaatst door: Chrétien Breukers]

Is Pol Hoste zo'n subsidieridder?

[Geplaatst door: Eva Cox]

@Koenraad: Ik begrijp je volkomen. Ik heb geen enkel talent voor jaarverslagen, beleidsnota’s noch subsidiedossiers. Ik sla al in een kramp als ik er nog maar aan denk. Dus toen bleek dat ik een stimuleringsbeurs mocht aanvragen (dat mag dus ieder die debuteerde, zeg ik er maar even bij, voordat iets weer begint te balken over duistere verbanden) voor een tweede publicatie, brak het zweet me uit. Ik kan echt niks met lege dure termen, het is een allergie of iets dat niet mee werd geboren destijds, dus ik wist allerminst hoe er aan te beginnen. Op de vooravond van de deadline heb ik dan maar wat dingen gekopieerd die anderen schreven over het door mij geschrevene. Mijn eigen inbreng heb ik artistiek verantwoord gehouden, ingedikt en beknopt en deugnieterig. Ik dacht: als het zo niet lukt, dan probeer ik het volgend jaar opnieuw met lege dure termen. Men moet z’n ziel niet te snel verkopen. Maar of het mij iets zal opleveren weet ik nog niet. Hoe lang na aanvraag maakt men de strafmaat bekend, heer Hoorne? Ik heb m'n aanvraag trouwens fysiek naar de postbus van het lettergeweld getransporteerd op den avond voor het verdampen der instuurmogelijkheid, zozeer had ik het hele gegeven voor mij uit gevoetbald.

[Geplaatst door: Philip Hoorne]

@ Eva: Waarom noem je mij heer Hoorne? Ik ben een boerenlul zoals iedereen, spreek me dus aan met mijn voornaam als je wilt, ik noem jou toch ook niet la Cox zoals sommigen hier denigrerend doen.

Ik begrijp perfect wat je bedoelt. In mijn eerste aanvraag was ik doodeerlijk en beknopt. Dat lukte dus niet. Dan maar lege dure termen en veel hoogdravend gezeik. Je moet ook een werkplan maken, nog zoiets, een werkplan. Wat willen ze horen: ik schrijf gedichten en als ik een bevredigende verzameling leuke versjes heb die het waard zijn van samen een boekje te vormen, maak ik dat boekje? Neen, dat willen ze niet horen, maar zo is het eigenlijk wel.

Ach, hoe prettig toch dat we ons over zo'n slap en onbenullig gedoe kunnen en mogen drukmaken. Mocht ik in New Orleans wonen, ik zou me op dit moment waarschijnlijk niet opwinden over enkele pipo's van een letterenfonds.

[Geplaatst door: Eva Cox]

Ik vind heer Hoorne lekker allitereren, heer Risee lekker assoneren, heer Pfeijffer lekker bekken, en dergelijke. Het was allerminst de bedoeling u/je/jou/vous te schofferen, heer - euh - Philip. De menselijke communicatie! Het blijft koordwankelen. Maar begrijp mij goed: het was dus enkel een kwestie van klank.

En wat het gewicht der dingen betreft. Men moet niet steeds vergelijken. Het hier is het hier, het nu het nu. Je kan je niet bij elke hap biefstuk zitten schamen dat je niet aan ondervoeding lijdt (al zijn er velerlei vormen van ondervoeding). Ik ben werkelijk arm geweest, moest tot voor (zeer) kort in mijn volslagen eentje drie bekken zien te vullen, en dat met het deeltijdse minimumloon van een nepstatuut. Mij zal je geen relativerende dingen over geld&co horen poneren. Elke envelop vol honorarium is een wonder. Jawohl. Da's wel wat anders dan met een zwangere buik een café-vloer staan schrobben.

Aangaande New Orleans kan men slechts verzuchten: een orkaan hou je met geen schrikdraad tegen, maar mochten er wat minder oliegeile mutanten rondzwalken, dan kon het mensbeest z'n potentieel om de eigen soort te steunen en te troosten ten minste ten volle benutten. Dat potentieel heeft ons alvast tot hier gebracht, het mensbeest is uniek, machtig en met velen. Maar we hadden verder kunnen staan, veel verder. Op ethisch, sociaal, intellectueel en nuttig wetenschappelijk vlak. Wat New Orleans maar weer eens schril illustreert.

[Geplaatst door: Philip Hoorne]

Ik wilde gewoon maar wijzen op de onbenulligheid van die fondsmensen en maakte daarvoor een bruggetje naar New Orleans. Net zoals zovelen ben ik behept met een flinke dosis tv-apathie. Ik vergelijk helemaal niet. Als er iemand is die je niet van engagement kan beschuldigen, ben ik het wel. Zelfs tot het overschrijven van een bedrag om mijn geweten te sussen, verlaag ik mij allang niet meer, want ik heb in deze geen geweten te sussen.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Philip: de onbenulligheid van fondsmensen? Aangezien ik ook jaren voor het Fonds werkte, moet ik dat tegenspreken. Als fonds heb je maar een beperkte hoeveelheid geld te verdelen. De mensen die bij het Fonds der Letteren in Nederland werken zijn zonder uitzondering behulpzaam, aardig etc. voor schrijvers en dichters. De mensen in de commissie moeten soms harde oordelen vellen (zoals bij Tzum is gebeurd bij een ander fonds), maar ik denk niet dat ze kwaadwillend, dom of naïef zijn. Zij doen ook maar hun best, net als vele schrijvers. En gelukkig rouleren die commissies zodat je niet altijd door dezelfde mensen beoordeel wordt.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

We zijn natuurlijk allemaal aardige mensen, hoop ik, maar kan iemand me uitleggen waarom het schrijven van gedichten voor die fondsmensen niet voldoende is. Waarom moet al dat gelul erbij? Tenzij je misschien L.Nolens heet. Die hoeft alleen maar zijn rekeningnummer te vermelden, althans als hij van finaciële instelling verandert. (Dat weet ik natuurlijk niet, ik vermoed het alleen maar.)In de Conincks brievenboek staat een voorbeeldje van hoe hij het deed. Kort briefje, dat ook hij zich verwaardigde aan te kloppen. Die toon.

[Geplaatst door: Eva Cox]

Philip, "beschuldigen van engagement"? Wat is er in godesnaam mis met engagement? De wereld drijft erop. Het is net dàt wat ik bedoelde met de hulp en troost die het mensbeest aan zijn geengenoten schenkt en die het ras zo ver gebracht hebben. Ik stort trouwens wèl geld, maar allerminst om mijn geweten te sussen, wel omdat ik achter een aantal initiatieven sta en dat op die manier wil laten blijken. Want mijn bijdrage betaalt wellicht nog niet 1 werkdag van 1 personeelslid. Is het stoerder om niks aan niemand te geven? Zelfs een arme westerling is een verwende stinkerd in vergelijking met veel medemensbeesten. En Unicef, bijvoorbeeld, dat is toch het minste wat een mens moet doen. Is mijn bescheiden maar oprechte overtuiging.

[Geplaatst door: Risee]

"En Unicef, bijvoorbeeld, dat is toch het minste wat een mens moet doen."

En even de petitie voor het behoud van Luna Express tekenen natuurlijk. Kost zelfs helemaal niets!

Heer Risee

[Geplaatst door: Eva Cox]

Dàt ook, natuurlijk, uiteraard en vaneigens.

[Geplaatst door: X Roelens]

Eva, Koenraad, Philip, Coen,

Bedankt voor jullie uitgebreide en interessante antwoorden. Ik ga zelf morgen even oefenen in het schrijven van subsidie-aanvragen: voor "en er is" en voor het poëziefestival in Gent. Misschien dat ik tegen dat ik een debuutbundel heb genoeg geoefend ben.

x

ps: Ik heb de petitie al getekend. Jij?

[Geplaatst door: Eva Cox]

Een tijdschrift of een festival verantwoorden voelt ongetwijfeld veel natuurlijker. Dat gaat om meer volk, meer stemmen.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

@Xavier

In het ondertekenen van petities zijn dichters
erg goed.
Dichters zijn vaak tegen.
Kernenergie. Ontbossing. Verbod op drugs.
Sluitingsuren.

Maar laatst kwam ik een bedelaar tegen
met een petitie voor het verbod op bedelen.
Als hij vijfduizend handtekeningen had ingezameld,
dan werd hem het bedelen verboden.

'Dan moet ik eindelijk eens uitkijken naar een andere job,' zei hij lakoniek.
'En als je geen job vindt?' vroeg ik hem.
'Dan word ik dichter,' zei hij.

'Goe bezig,' zei ik.

[Geplaatst door: Risee]

Dat heb je fraai verwoord, Koenraad. Als een échte dichter. Maar zonder mensen die iets willen bereiken, gebeurt er nooit iets.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Ik wil die petitie wel ondertekenen, maar ik weet niet hoe dat moet.

[Geplaatst door: Risee]

Door mij een mailtje te sturen met je naam + woonplaats: olaf.risee@inter.nl.net

Voor alle info, zie: http://www.risee.web-log.nl

Dank alvast,
Olaf

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Olaf, is bij deze hopelijk gebeurd. Het is allemaal nog wat zoeken voor mij, ik zat zeven jaar vast in potloodland dat, zoals je weet, volledig door de GOM onder de voet werd gelopen.

[Geplaatst door: X Roelens]

Over dichters die 'tegen' zijn gesproken: net vandaag Peter Verhelst op de radio gehoord over zijn laatste ('poëtische') roman ZWERM. Hij heeft een lovenswaardige apocalyptische visie op de wereld: elke mens, elke organisatie is viraal besmet (zeker in België, maar ik denk dat Nederland niet beter zal zijn). Ik kan niet al zijn voorbeelden herhalen (enkel deze: elke politieke partij is besmet door het Vlaams Belang), beluister het deze weeek zelf op www.radio1.be. Het programma was: "Het Salon" en het was het eerste item na 12u.
Na lectuur van het eerste hoofdstuk in de "Standaard der Letteren" en na dit interview heb ik besloten: aan ZWERM wil ik enkele van mijn zuur van de staat gekregen centjes verspillen!

x

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Heb ik ook gelezen, die interviews. Zijn boek 'Zwerm' heb ik nog niet gelezen, voor alle duidelijkheid. Maar ik hou mijn hart vast bij 'poëtische' romans. Bij zijn memoires van een zeer lui paard viel ik eerlijk gezegd in slaap. En wat ik niet goed begrijp is de Matrixachtige cirkus die Verhelst telkenmale opvoert. Het is alsof er een tijd en er een mensheid bestond die vroeger niet geïnfecteerd was. Allemaal de schuld van 11 september. Larie vind ik dat.

[Geplaatst door: Herlinda Vekemans]

@Eva, (excuus voor de onderbreking van de Zwermdiscussie, zit nog met die subsidiedingen) ja een tijdschrift of festival, inderdaad natuurlijker te verantwoorden; ik denk aan subsidie voor de bibliotheken voor tijdschriftenabonnementen (dat zal dan allemaal wel bestaan); dat komt velen ten goede, en zeker dichters. Wat de individuele aanvragen betreft, toch een luxe dat dat kan, geef toe; en de formulieren, sja, ik hoor in de academische wereld ook veel gezucht over invullen van formulieren, maar er zijn toch nogal wat geldstromen beschikbaar, blijkt telkens weer.
Ik wist niet dat elke gedebuteerde dichter subsidie kon aanvragen, jongens, wat een paradijsje is Vlaanderen en Nederland, wat een rare dingen allemaal. En kan dat verlengd, en zijn er dan schrijvers die hun job opzeggen en van de staat leven, op een uitkering om te schrijven? Ben je dan staatsschrijver? En wil een schrijver dat wel? Zijn er dan amateursschrijvers en beroepsschrijvers zoals renners in het wielrennen? Snap niet veel van.

[Geplaatst door: Eva Cox]

@Koenraad: Verhelst is echt wel intelligenter dan dat, Koenraad. Zijn proza is iets als sprookjes voor volwassenen, een ernstig spel. Ik ben erg gek op zijn poëzie, vooral de bundels voor Alaska, zoals Verhemelte en De Boon N. Alaska is wel mooi maar wat gemakkelijker, verteerbaarder voor een groter publiek. En ik heb v*rd*mm* de boekpresentatie van Zwerm hier in Gent moeten missen omdat ik de nacht voordien van 22u tot 12u had doorgewerkt wegens een onhaalbare deadline voor Poëziekrant, recht van mijn computer naar een vergadering was gestrompeld, en om 19u als een bakske beton in mijn matrassen zakte om daar pas 17u later uit los geweekt te worden door de lokroep van Kaftman.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Hallo Herlinda, zie:
http://www.fondsvoordeletteren.be/
http://www.fondsvoordeletteren.nl/

Er zijn bijvooorbeeld:

Stimuleringsbeurzen, bestemd voor recent gedebuteerde schrijvers en vertalers. De regelingen worden door het Nederlandse Fonds voor de Letteren (FvdL) en Vlaamse Fonds voor de Letteren (VFL) gezamenlijk uitgevoerd. Beide Fondsen beogen met deze regelingen talentvolle beginnende schrijvers en vertalers te stimuleren in hun literaire werk: met een stimuleringsbeurs kan een tweede boek gerealiseerd worden of worden de eerste twee literaire vertalingen (achteraf) ondersteund.

En er zijn eregelden, werkbeurzen, verblijfbeurzen etc. etc. etc. Zie bijvoorbeeld:
http://www.fondsvoordeletteren.nl/subsidie.php3
en zie op de site van het Vlaamse fonds de pagina's over subsidieregelingen.

En dan is er ook nog eens het NLPVF, http://www.nlpvf.nl/ - al weet ik niet zo eentweedrie of Vlamingen daar gebruik van kunnen maken.

Ergens zal ook wel te vinden zijn wie wat ontvangt. Zoekt en ge zult vinden: http://www.google.com/

[Geplaatst door: Eva Cox]

@Herlinda: “Wat de individuele aanvragen betreft, toch een luxe dat dat kan.” Hé. Ho. Hoor je mij klagen? Ik ben gewoon geen administratiewonder, iets erfelijks, ik kan je verhalen vertellen over mijn vader, een regelrechte allergie annex fobie. En Herlinda, jij kan volgend jaar aanvragen, of het jaar daarna. Ik mocht nu tegen ten laatste ergens eind juni, of volgend jaar. Ik kreeg zelfs een mailtje van het Fonds, echt chique. Ze zoeken blijkbaar zelf een beetje uit wie debuteerde en verwittigen je dan dat je mag aanvragen. En of er schrijvers zijn die hun job opzeggen? Daarvoor volstaat een subsidie doorgaans niet, hoor, en zeker niet zo’n stimuleringsbeurs. Maar er zijn ongetwijfeld genoeg schrijvers die ‘van de staat leven’, via een werkloosheidsvergoeding of een leefloon, of een ambtenaarsbaantje, of zoals ik, via een door de staat gesubsidieerd nepstatuutje. Dat geld komt allemaal uit dezelfde pot als een ‘echte’ subsidie, maar ben je dan een staatsschrijver? Geld dient enkel om te leven, om schrijftijd te kopen, het dicteert je letters niet. Wat de schrijver wil is schrijven, en alles wat dat mogelijk maakt is meegenomen. En natuurlijk zijn er amateurschrijvers en beroepsschrijvers. Zoals er zondagsschilders zijn, en volbloed kunstenaars. Maar het krijgen van subsidie maakt niet het verschil tussen een amateurschrijver en een beroepsschrijver. Wél de aard van het talent. Uiteraard. Voor mij zou een subsidie betekenen dat ik minder vaak de deur uit moet om pieren te zoeken voor het grut. En dan bedoel ik niet dat ik mijn dagelijkse baan zou kunnen opgeven, bijlangelange niet, maar wel dat er wat minder bijgeklust moet worden om de eindjes aaneen te lassen. De jonge schrijvers die ik ken die van het schrijven kunnen leven zijn allen kinderloos. En ze klussen uiteraard wel allen dapper bij (columns, stadsgedichten, vertalen, …). Voor een moederdiertje met tienergrut betekent een beurs echter het verschil tussen wel of geen tijd om te schrijven. Niet meer of minder dan dat.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Herlinda: welke Vlaamse en Nederlandse auteus hoeveel kregen in 2004 van het Fonds voor de Letteren valt te lezen op pagina's 27-31 van het jaarverslag van het Fonds:

http://www.fondsvoordeletteren.nl/downloads/Jaarverslag2004.pdf

[Geplaatst door: Herlinda Vekemans]

Bart, dank je, zal eens gaan bijlezen, licht opsteken en dies meer.
Eva, ik misgun het je niet hoor; ik weet best wel dat jij hard werkt en kindertjes hebt, en ook nog dichter bent; ik kreeg alleen een kop vol vragen over de beschikbaarheid van de centen; en stomweg verbazing dat het allemaal bestaat.

[Geplaatst door: X Roelens]

Leonard Nolens leeft van zijn poëzie, Arjen Duinker ook. Zij kregen als enige dichters (als ik me goed uit het hoofd herinner) het maximumbedrag van het Fonds. Dat zijn, opnieuw als ik me niet vergis, 10 maandlonen van niet belastbare 2200 euroo'tjes. je kan die informatie vinden op de sites die Bart FM aangeeft (net als een boel andere informatie over projectsubsidies voor literaire manifestaties bijvoorbeeld), ik las het ooit maar ga er nu niet de tijd insteken om het opnieuw op te zoeken.

x

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Verhelst in een interview, ik geloof in de Standaard, vorige week nog maar: 'Vijfennegentig % van de Nederlandse literatuur is onïnteressant.' Elk zijn mening natuurlijk, maar ik zou daar liever mijn naam niet onder zetten. Ook begrijp ik niet hoe hij dan bijvoorbeeld 'Geheime kamers' van Jeroen Brouwers, terecht overigens, een meesterwerk kan vinden. Ik ken weinig boeken die dusdanig samenhangend zijn geschreven. Na het lezen ervan was ik zelf weer samenhangend. Wat ik onlangs een heel sterk boek vond: Mijn kleine waanzin, Jan Blokker. Ter beter begrip van onze Noorderburen kan ik het iedereen sterk aanbevelen. Het is wel samenhangend verteld, de lezer zij gewaarschuwd.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Wat voorbeelden uit 2004:

H.H. ter Balkt - € 60.000
Maria Barnas € 35.000
Carla Bogaards - € 20.000
Mark Boog - € 35.000
Pieter Boskma - € 40.000
Fleur Bourgonje - € 40.000

etc. etc.

Nolens ontvangt overigens € 40.000, Duinker € 30.000, Tonnus Oosterhoff € 70.000 en Piet Gerbrandy € 80.000.

[Geplaatst door: X Roelens]

wel, als je de zaken van "Dichttalent" enzovoort erbij telt, durf ik gerust van 99% spreken. Maar soit, ik onthoud liever: Jeroen Brouwers lezen, Jan Blokker lezen. Mmm, eerst nog Jan Baeke en Hans Tentije en Sybren Polet en Mark Van Tongele, dan mag ik terug naar de bib...

x

[Geplaatst door: X Roelens]

Bart, is dat netto of bruto?

x

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Xavier - ik neem aan bruto. De bedragen die ik juist noemde betreffen subsidies voor geplande boeken: zag juist dat sommigen bovenop die subsidies nog eens een reis of verblijfbeurs nodig hadden voor research te Tasmanië of rust te Texel.

[Geplaatst door: Risee]

Pfft, ik vind dat exorbitant hoge bedragen! Het zal aan mij liggen, maar wat heb je meer nodig om te schrijven dan een pen en papier (hooguit 5 euro bij de HEMA)?

[Geplaatst door: Risee]

Aan de andere kant: als ze mij het geld zouden aanbieden, zeg ik natuurlijk ook geen nee.

[Geplaatst door: Eva Cox]

Herlinda, ik wilde niet bedoelen dat je me iets zou misgunnen (ik kreeg trouwens nog niks, voor de duidelijkheid) en ik ben even verbluft als jij dat dit alles bestaat (maar àls het dan toch bestaat mag ik mijn graantje). Wel wilde ik even het letterensubsidiegegeven relativeren door er op te wijzen dat er velerlei vormen van staatssubsidie bestaan (ambtenarij, studiebeurzen, kindergeld, werkloosheidsuitkering, leefloon, nepstatuten,...). Al dat geld stroomt uit dezelfde beurs.

En Koenraad: ik begrijp Verhelsts uitspraak wel. Men moet niet steeds voorzichtig fezelen, het getuigt juist van lef om een pony een pony te noemen. Ik lees vooral proza van dode auteurs, en dan nog meestal vertaald. Een klein taalgebied brengt per definitie minder wonderlijks voort dan een wereldtaal, de wet der statistiek. En waarom verbaas je je over het feit dat Verhelst Brouwers kan smaken, je gebruikt het woord 'samenhangend' dat je blijkbaar niet van toepassing vindt op het werk van Verhelst, mag ik begrijpen? Ik ontmoette inmiddels al heel wat mensen die het werk van Verhelst niet kunnen smaken, die roepen dat het onsamenhangend is. Terwijl het dat helemaal niet is, niet voor mij, ik begrijp perfect wat er staat, ik vind de romans zelfs een beetje té samenhangend, je ziet de lijntjes waarbinnen de kleuter keurig kleurt, maar de kleuren binnen de lijntjes verrassen wel, zijn mooi, strelen het oog. Het verbaast me dat Verhelsts werk zo'n sterke afkeurende reacties kan opwekken. Bij Pfeijffer begrijp je het nog, hij doet het er om. Maar Verhelst komt zelden zijn schrijfkot uit en doet gewoon z'n artistieke ding.

[Geplaatst door: Eva Cox]

@Risee: En TIJD, heer Risee, tijd, een dak, brood, water. Wat textiel om rond het lijf te hangen. Een tafel. Een stoel. Maak de dingen niet simpeler dan ze zijn.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Ik eerlijk gezegd ook niet. Maar dan moeten ze het inderdaad GEVEN en niet verwachten dat je er om bedelt. Ik vind bedelen zeer des dichters maar dan enkel ten aanzien van de poëzie. God, geef mij een goed vers in de pen. Zoiets. Dat is mijn ambacht.

Iedere dag gedicht
tot aan mijn veertigste.
Daarna ook 's nachts.

Niet kunnen slapen, hé.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Ja, Eva, ik moet er mij misschien nog eens over buigen, maar ik vermoed dat ook ik onder die 95% val bij Verhelst. Erg aanmoedigend is dat natuurlijk niet. En dat hij in zijn kot blijft en zijn artistieke ding doet. Dat is prima natuurlijk, ben ik met je eens. Doe ik overigens ook, maar onbezoldigd.

[Geplaatst door:]

(Doen we dan ooit eens iets gezamenlijks, iets kleins, poëtisch, bv. voor 'echte' bedelaars? Bv, we vragen aan de bijdragende dichters van 1 nummer van een tijdschrift dat ze verzaken aan de centen, en geven die weg; in Brussel nog altijd mensen op straat, in Amsterdam ook, toch?; toe, zie de dingen nu even ruimer, en los van levenssituaties zoals Eva beschrijft, hardwerkend voor het Poëziecentrum, en kinderen en dichten, en tijd tekort, of van dichters zonder een inkomen; ik denk nu aan Barts melding van 'uitrusten op Texel' er zijn ook dichters met een inkomen, er zullen zelfs rijke dichters zijn; er is blijkbaar een (klein?) geldcircuit in de poëzie, je wordt betaald als je in een tijdschrift publiceert, niet veel ok, maar toch betaald; je kunt blijkbaar geld krijgen als je talent hebt, subsidies: heb gemerkt, je wordt betaald als je gaat voorlezen? wat, altijd? geld om aandacht te krijgen? We kunnen eens iets gezamenlijks doen, bv dichters voor bedelaars, iets, poëzie en (symbolisch) verzet. Zeker nu, nu er zoveel belangstelling is voor dichtersfestivals, geef toe, was niet zo 10 jaar geleden; heb gemerkt bij Koningsblauw, zaal zat vol, allemaal betalende mensen. Zeg gerust dat ik een dwaas ben (weet wel, wereld niet te verbeteren, enz enz, maar iets kleins? iets symbolisch? toch niet weer ieder voor zich? niet in de dichterswereld, want hoe onpoëtisch? als in de dichterswererld geen 'poëtische' ideeën, waar dan wel?)(niet schoppen jongens, is maar een idee, dus, doen we ooit eens iets gezamenlijks?) o jee, beginnelingen, niet te doen, zeker?)

[Geplaatst door: Herlinda Vekemans]

oeps, naam vergeten

[Geplaatst door: Risee]

@Eva: ik maak de dingen niet simpeler dan ze zijn. Ik zie alleen niet in waarom Piet Gerbrandy bijvoorbeeld zijn geld niet kan verdienen met lesgeven (heeft ie jaren gedaan) en daarnaast kan schrijven. Dan duurt het misschien een paar weken of maanden langer voordat z'n boekie verschijnt - so what? Ik ben echt niet tegen een tegoedmoedkoming voor schrijvers, maar 80.000 euro is belachelijk veel. (De man heeft daarenboven ook nog inkomsten uit recensies schrijven, optredens, boekverkoop...).

[Geplaatst door: Risee]

Bij een oplage van 1000 exemplaren van een bundel, betekent dat dat er 80 euro per bundel subsidie opzit. En dan halen de meeste bundels nog niet eens 1000 exemplaren...

[Geplaatst door: koenraad Goudeseune]

@Herlinde, ik wil wel meedoen. Misschien zijn er nog mensen met een idee. Edele bedelaars aller laagste landen verenigt u!

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@Olaf - Ik denk dat je opmerking over '80 euro per bundel subsidie' weinig hout zaagt: die gemelde subsidie die bv. Gerbrandy kreeg heeft niets te maken met de drukkosten of oplagecijfers van een van zijn boeken.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Wat een klein gedoe is dit zeg. Verdienen schrijvers eens een keer wat en dan is het weer niet goed. Overigens moeten auteurs volgens mij een jaaropgave van de belastingen meesturen en boven een bepaald bedrag aan inkomsten worden ze dan weer gekort op hun subsidie (althans, dat was zo). Wie van de schrijvers die 60.000 euro teveel vindt, zou het bedrag weigeren als hij het zelf kreeg?

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

@Coen, Klein? Het is maar hoe je het bekijkt. Het is natuurlijk goed dat schrijvers ook eens iets verdienen, daar ben ik het volmondig mee eens. Ik zou niets liever willen zien. Maar als je 60.000 euro krijgt, dan hou je dat misschien liever stil.
Ik stel mij een petitie voor die aan gesubsidieerde schrijvers wordt voorgelegd en waarin geëist wordt dat die gegevens (wie en hoeveel) niet langer publiekelijk worden gemaakt. (Heeft niemand zaken mee; schending van de privacy en dies meer) Zou veel succes hebben, vrees ik. Ik bedoel maar, erg veel loyaliteit genereert die subsidiepraktijk toch niet. Het lijkt wel Monaco.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

Hallo Coen,

Leer eens lezen: Xavier Roelens vroeg zich af hoeveel subsidie Nolens en Duinker precies kregen en Herlinda Vekemans vroeg zich af welke regelingen er zoal waren. Ik zocht het voor hen uit en kwam met wat cijfermateriaal.

Vervolgens plaatst Olaf Risee de opmerking: 'Ik vind dat exorbitant hoge bedragen!', wat hij laat volgen met 'Aan de andere kant: als ze mij het geld zouden aanbieden, zeg ik natuurlijk ook geen nee.'

De hoogte van een aantal subsidies verbaast me overigens evenzeer als Risee. Nou ja, bijna evenzeer, want dit is allemaal geen echt nieuws voor me.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Het maakt het subsidiesysteem wel transparant. Natuurlijk krijg je gedoe over wie veel krijgt en wie niet. Het zij zo. Ik ben wel blij dat ik in een land leef waar we kunstenaars op die manier kunnen ondersteunen. En nogmaals, het Fonds doet er veel aan om ook jonge dichters en schrijvers te helpen. Commissies kunnen soms iemand afwijzen, het Fonds voor de Letteren is er voor de schrijvers.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

Bart, leer zelf eens lezen. Ik vroeg: 'Wie van de schrijvers die 60.000 euro teveel vindt, zou het bedrag weigeren als hij het zelf kreeg?' Risee duidelijk niet. Maar wie wel, vroeg ik. Jij?

[Geplaatst door: Risee]

@Coen: ik heb ook geen enkel bezwaar tegen [I]ondersteuning[/I] van kunstenaars. Als een schrijver voor een project een reis moet moeten, vind ik het prima als ie vliegtickets, het hotel e.d. vergoed krijgt. Of van mijn part een gratis jaarabonnement op de lokale bieb. Maar zelfs als Gerbrandy - om hem even als voorbeeld aan te houden - volledig moet leven van dat bedrag, zoals Eva stelt, dan nog is 80.000 euro ver boven modaal. Dat verdienen mijn vriendin en ik samen niets eens met onze noeste arbeid.

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Olaf: wat is je tegenvoorstel dan? Dichters mogen niet bovenmodaal verdienen?

[Geplaatst door: Risee]

Mijn voorstel is dat dichters in principe hun eigen geld verdienen, eventueel aangevuld met een 'onkostenvergoeding' door het fonds.

Je maakt mij namelijk niet wijs dat een Piet Gebrandy minder kwalitatief schrijfwerk zou leveren, als hij daarnaast nog 30 of 40 uur zou moeten lesgeven ofzo. Hooguit duurt het wat langer voor een boek af is, en dan herhaal ik: so what?

[Geplaatst door: Eva Cox]

Stelde ik dat?

[Geplaatst door: Risee]

Wel, Eva, ik meende dat ik die conclusie kon trekken na het lezen van volgende woorden: 'En TIJD, heer Risee, tijd, een dak, brood, water. Wat textiel om rond het lijf te hangen. Een tafel. Een stoel. Maak de dingen niet simpeler dan ze zijn.' Heb ik het mis?

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Olaf: daar zit dan de gedachte onder dat het schrijverschap geen volwaardig beroep is, maar iets dat je ernaast doet. Die opvatting mag je hebben, maar ik ben blij voor de mensen die het schrijverschap wel als beroep 'kiezen' dat er fondsen zijn die bovenmodale subsidies verstrekken.

[Geplaatst door: Risee]

Iemand die een 'volwaardig beroep' heeft, verdient daarmee zijn geld. Op het moment dat je niet kunt leven van je schrijversschap, dan zul je inderdaad moeten concluderen, hoe treurig dat misschien ook is, dat het in die zin geen volwaardig beroep is.

[Geplaatst door: Koenraad Goudeseune]

Ik laat mij iedere maand gif inspuiten aan het Universitair ziekenhuis van Gent. Als een proefkonijn voor nieuwe medicijnen. Soms zie ik na zo'n sessie purper of lijd ik aan sedelskie. Af en toe beroof ik ook een bank. Allemaal voor de poëzie.

[Geplaatst door: Risee]

Ter aanvulling: als een bakker - ook een volwaardig beroep - onvoldoende broodjes verkoopt, dan zal hij ook z'n zaak moeten sluiten. Het verschil is dat een kunstenaar in principe niet commercieel bezig is en daarom is het terecht als hij financiele ondersteuning kan krijgen.

[Geplaatst door: Risee]

Wederom ter aanvulling & voor alle duidelijkheid: met 'financiele ondersteuning ' bedoel ik dus niet 80.000 euro. En ook niet 30.000 euro.

[Geplaatst door: Eva Cox]

Leve cultuursubsidies! Leve een maatschappij die zich die luxe kan en wil permiteren! Vergelijk de allerhoogste auteurssubsidie met wat een manager vangt. De boss van de Post, NMBS, Picanol. Een europarlementslid. Een plastisch chirurg. Christo. Laat die dichters toch met rust. En er is geen festival of project nodig om schrijvers gratis aan het werk te zetten. De meeste doen het al. En deden het anders alleszins de jaren voor hun eerste honorarium en lang voor hun eerste subsidie.

[Geplaatst door: Bart FM Droog]

@ Coen - Nee Coen, de vraagstelling is verkeerd: waarom vraagt iemand vele tienduizenden euro's subsidie aan voor het schrijven van één of twee boeken? Moet hij soms zijn inspiratie uit dure auto's, bordeelbezoek en cocaïne halen?

Je doet het voorkomen alsof een nietsvermoedend auteur plots verblijd wordt met ferme zakken vol geld. Dat is natuurlijk - excusez le mot - gelul.

[Geplaatst door: Risee]

Vrouwe Cox, ik ben volledig met u akkoord. Met deze toevoeging: leve een rechtvaardige verdeling van subsidies!

[Geplaatst door: Coen Peppelenbos]

@ Olaf: Dat zou dus betekenen voor de kwalitatief (een subjectief begrip, maar daar zijn commissies voor) goede dichter, die niet veel verkoopt, dat die er altijd een baan naast moet nemen. Dat riekt m.i. nog teveel naar een romantische opvatting over kunstenaarsschap.
Dihcters mogen niet veel verdienen als hun product niet verkocht wordt. We verschillen daarin van mening: ik vind dat dichters wel veel mogen verdienen, ook als hun werk niet goed verkoopt. En die dichter mag 30.000 en zelfs 60.000 verdienen. Daar heb ik geen moreel bezwaar tegen.