Waarom literaire kladwerkjes beter (niet) verbrand worden

Moet je 'kladjes' verbranden of niet? Over deze vraag buigt schrijver en recensent Roderick Six zich deze weer in Knack; we nemen de tekst over met toestemming van de auteur:

'A piece of shit' – zo oordeelde Jack Kerouac genadeloos over zijn eerste romanpoging. Toch rolde de unaniem neergesabelde jeugdzonde The Sea is my brother onlangs van de persen. In een luxe-jasje, dat spreekt. En met de nodige hype natuurlijk. Maar of al dat postuum gepubliceer een goede zaak is?

Toegegeven, mijn hart maakt nog altijd een klein sprongetje wanneer ik in de uithoeken van de literaire bijlagen koppen lees als 'Verloren gewaand manuscript van Truman Capote / J.D. Salinger / (vul zelf aan met een dode cultauteur) gevonden.'

Meteen daarna komt de ontgoocheling – het gaat om minderwaardig kladwerk, onafgewerkte verhalen, autobiografische aanzetten – en maakt het oorspronkelijk enthousiasme plaats voor ouderwets cynisme. Want eenmaal aangeschaft blijkt het vaak om een lege doos te gaan. De laatste roman van NabokovHet origineel van Laura behelsde niet meer dan wat handgeschreven notities op uitdrukbare kaarten. De grootmeester herleid tot een veredelde steekkaartenbak, tot een trieste gimmick. Temeer omdat Nabokov zijn nazaten zo op het hart had gedrukt om de boel in de hens te steken.

Vergeten dichters

Het wekelijkse essay van Bart FM Droog

Onlangs opperde Menno Wigman, de verse stadsdeeldichter van Amsterdam-Centrum, het plan om een feestelijke avond met 'vergeten dichters' te programmeren. Dat plan riep bij mij vooral deze vraag op: wat maakt iemand tot 'vergeten dichter'? Of, om het wat moeilijker te zeggen: wat is de definitie van een vergeten dichter?

Je zou verwachten een duidelijk antwoord op de vraag in het boek In de schaduw van de Parnassus. Gesprekken met vergeten dichters (Joris van Casteren, Prometheus, Amsterdam, 2002) aan te treffen. Niet echt:

Lijkt / Lijkt / Lijkt

Wat mij de laatste tijd opvalt: veel 'intellectuelen' verstoppen zich graag achter suggestieve teksten, niet alleen om de holheid van de eigen mening (als die al aanwezig is) te verbloemen, maar vooral om vervolgens (vanuit de suggestie) de aanval te kunnen openen op eh... op iets. In wezen (in se) is dat een populistische truc.

Omzwachteld met wat wetenschap of filosofie kun je er een argeloze lezer misschien wel even mee overbluffen.

Nieuw gedicht Mart van der Hiele

Nieuw gedicht van Mart van der Hiele op Gedichtenforum: Dona nobis.

Onlangs, in Vlaanderen

Poëzievoordracht in 1949

Op donderdag 13 oktober 1949 presenteert het avant-garde tijdschrift Tijd en Mens tijdens een 'Voordrachtavond' in het Koninklijk Atheneum van Mechelen, zijn eerste nummer.

'Op het programma: poëzievoordrachten uit het werk van de jonge dichters Nic Van Beeck [1923-1970], Geo Bruggen [1921]1, Hugo Claus [1929-2008]– auteur van twee bescheiden bundeltjes Kleine Reeks en Registreren -, Gerard van Elden [1923-1975]2 en Remy C. van de Kerckhove [1921-1958]. Voorts werden composities gespeeld door de jonge componisten Louis Thienpont, Peter Cabus en Freddy de Vreese. En pièce de résistance op deze Mechelse presentatie waren twee lezingen: Louis-Paul Boon [1912-1979] sprak over 'De Vlaamse Literatuur' en Jan Walravens [1920-1965] over 'De Vlaamse Schilderkunst'. Hoe de avond feitelijk verliep is verder niet bekend.'3

Een kusje later

Beesdachtig winterweer
Kleumende bakvissen
't Was een lantaarn
Die zij hitsig besprong

Een kusje later, dit
Winterslaapnieuwsbericht:
Meid ziet het licht en
Vriest vast met haar tong

© Eelke van Es

winterlied

de kraaien verzamelen zich
begraven het jaar

mist klinkt de
winter in:
inkeer

de man hurkt op ’t stoppelveld
wrijft zich de vingers warm
telt zijn magere zaden

(hoog in zijn voorhoofd vonkt
koudvuur van sterlicht)

© Jabik Veenbaas

Elfstedengedicht en Vlaamse inmenging

Fol goede moed en noch gjin weet
fan gnjidzjende kjeld, fan skonken
dêr’t de froast, alhiel op skik
en goed op gleed, yn opkrûpt
troch it moarch yn ’e bonken
yn ’e hoop dat ik der ûnder strûp;

Lees de rest van het Elfstedengedicht 'It draaiboek' van Abe de Vries hier.

De Vlaamse weerman Frank Deboosere is inmiddels ook bevangen door de Elfstedenkoorts. Hij lijkt wel een Hollander, want hij heeft ineens overal verstand van. Zo laat hij in De Standaard optekenen: "Aan dit tempo ligt er vrijdag 20 centimeter ijs en zie ik geen problemen meer om dé tocht niet te organiseren." De krant voegt daar aan toe: "De Friezen zelf blijven nuchter en weigeren de knoop nu al door te hakken."

Charles Dickens: geboortedag

Vandaag, maar dan 200 jaar geleden, werd Charles Dickens geboren. Speciaal voor onze medewerker Kees Klok, een groot liefhebber, dit mooie artikel op de Facebookpagina van The Guardian: "On the 200th anniversary of Charles Dickens's birth, author and actor Simon Callow walks us through some of the London locations that were important to Dickens. from the Strand – where Dickens's parents married – to the site of the blacking factory near Hungerford Bridge where he worked aged 12." Kijken, naar het prachtige filmpje waarin Callow door Londen dwaalt.

Ogilvy on writing

Op de website Brainpickings: "How is your new year’s resolution to read more and write better holding up? After tracing the fascinating story of the most influential writing style guide of all time and absorbing advice on writing from some of modern history’s most legendary writers, here comes some priceless and pricelessly uncompromising wisdom from a very different kind of cultural legend: iconic businessman and original “Mad Man” David Ogilvy. On September 7th, 1982, Ogilvy sent the following internal memo to all agency employees, titled 'How to Write' (...) Lees verder.

Exit Poëzierapport (vervolg)

Toen ik samen met Philip Hoorne op 6 december jongstleden bij het Vlaams Fonds voor de Letteren te Berchem was (gehuld in nieuwe, van Sinterklaas gekregen handschoenen), om het "Dossier Poëzierapport" te verdedigen, werden we daar onthaald door een veelkoppige commissie. Deze commissie wilde van ons aanvullende informatie over het technische en het financiële plaatje, nadat een andere commissie de aanvraag van Poëzierapport eerder in 2011 inhoudelijk al had goedgekeurd.

De commissie die ons ontving stelde zich over het geheel genomen neutraal op. Toch werden die avond uitspraken gedaan over het inhoudelijke deel van de aanvraag, wat strikt gezien niet tot de bevoegdheid viel van de mensen die wij spraken. Eén persoon maakte het heel bont: dat was Jan Baetens, iemand die in het echte leven iets doet aan de KU te Leuven.

Abe de Vries over de Elfstedentocht

In 1933 werd de Elfstedentocht gewonnen door Abe de Vries. Wikipedia meldt over deze winst: "In de Elfstedentocht van 1933 werd hij eerste, samen met Sipke Castelein uit Wartena. Beide [rijders] besloten gezamenlijk over de finish te komen maar De Vries zag de eindstreep niet waardoor hij ongewild als eerste over de finish kwam. De jury besloot echter dat beiden op de eerste plaats kwamen te staan, ex aequo dus."

De redactie van De Contrabas zocht "Pake" De Vries op in zijn bejaardenwoning in het pittoresk gelegen Aldebiltsyl. In een huiskamer die wordt gekenmerkt door Friese nostalgie, zonder de band met het heden (de laptop van Dell staat op het Hindelooper kastje) te verliezen, krijgt De Vries het nóg warm als hij het over de tocht van 1933 heeft.

"Ex aequo... Zwijg mij over ex aequo. Natuurlijk wilde ik zélf winnen, en dáárom ben ik voor Sipke Castelein over de finish gegaan. Die Castelein... een beste schaatser, daar niet van. Maar geen winnaar. De jury wilde... (De Vries haalt een zakdoek tevoorschijn en snuit zijn neus, zichtbaar aangedaan, CB)... begrippen als 'sportiviteit' en 'eerlijkheid' benadrukken... net als in de Engelse sporten... ik vind dat een jammerlijke, niet-Friese ontwikkeling waaraan ergens in de jaren veertig Goddank een einde is gekomen."

De Vries zal de tocht, áls hij dit jaar wordt verreden, zeker gaan bekijken. Zelf meerijden zit er niet meer in, helaas. Al heeft hij tot en met 1997 nog als toerrijder meegedaan. "Die tochten van tegenwoordig, ach! In 1963 werd er gereden met een beetje sneeuw en wat wind tegen... en ze hebben het er nu nog over... in 1985, 1986 en 1997 reed ik de tocht als toerrijder sneller dan de wedstrijdjongens. De pers hoor je daar niet over... die houdt dit soort nieuws onder de zwarte pet van de Vereniging."

De Vries had na zijn winst op de Bonkefeart nog een rijke carrière als langebaanschaatser, met de legendarische winst tijdens het WK van 1939 als hoogtepunt. Deze winst smaakt voor De Vries nog altijd zeer zoet, omdat zij werd behaald op zijn eeuwige rivaal Cornelis van der Wal (winnaar van zeven gouden Olympische medailles én viervoudig Fierljep-kampioen van Friesland).

"Knilles de Stroffelder, zoals ik hem tot zijn grote ongenoegen noemde, kon mij op sommige dagen aan," blikt De Vries nog steeds nagenietend terug, "maar dat weekend was ik duidelijk de beste... Ja, na de Elfstedentocht is dit toch mijn dierbaarste herinnering. Begrijp me overigens niet verkeerd: hoewel Knilles en ik elkaar al 70 jaar niet gesproken heb, bewaar ik geen boosheid in mijn hart. Ik ben alleen zwaar in hem teleurgesteld... Als schaatser. Meer wil ik er niet over kwijt, want alles is al gezegd."

Ondanks zijn hoge leeftijd is De Vries nog steeds actief als lokaal politicus. Op dit moment maakt hij zich sterk voor deze zaak, een zaak die uiteraard samenhangt met de... Elfstedentocht. "Een borrel?" vraagt De Vries tot slot, en hij tovert de fles Berenburg tevoorschijn.

Foto: Roosendaal24.

Nieuw gedicht Gerard Scharn

Nieuw gedicht van Gerard Scharn op Gedichtenforum: ramp.

Koud hè? Zo koud als een kikker?

"'Het is winter en dus koud als een kikker.' Wie zoiets zegt, kent de conventies van het Nederlands niet. Koud als een kikker betekent weliswaar 'heel erg koud', maar is geen courante vergelijking om het weer te typeren. Koud als een kikker zeg je van mensen die totaal gevoelloos zijn." Welke vergelijking Ton den Boon van Taalbank wel op het oog heeft, leest u hier.

Wislawa Szymborska vertaald

In mijn bezit is de bloemlezing Een gevecht om lucht, een keuze uit de naoorlogse Poolse poëzie, samengesteld door Jan-Willem Overeem en Ewa Dijk-Borkowska. Het boek is (waarschijnlijk) in 1978 verschenen bij Uitgeverij Corrie Zelen in Maasbree. Voor zover mij bekend duikt de naam van Wislawa Szymborka hier voor het eerst in een boekpublicatie op. Het zou vervolgens tot 1983 duren, voordat De Lantaarn met een solo-bundel kwam. 

De verschillen tussen de vertalingen van Overeem en Dijk-Borkowska (GOL) en de "standaardeditie" van Gerard Rasch (ik citeer hier uit Einde en begin. Gedichten 1957 - 1997, te noemen EEB) zijn opmerkelijk, om niet te zeggen dat het soms om heel andere gedichten lijkt te gaan. Ik haal bijvoorbeeld de eerste strofe van een gedicht dat ze beiden vertaalden naar voren:

Van Kooten en De Bie sloegen weer toe

De documentaire over Koot en Bie had iets droevigs: dat was het dus, onze jeugd... in die goede smaak zijn wij opgevoed - en het is weg, allemaal. Definitiever dan Atlantis verzonken, uitgewist, zo onvindbaar geworden als een rookworst in vegetarische erwtensoep... Ze hebben erbij gehoord en zijn nu alleen nog via het glibberige pad van de weemoed en de sentimentaliteit bereikbaar, heel even, voordat ze weer in het grote niets verdwijnen, definitief herinnering geworden. Op Uitzending Gemist: de herhaling. 

Hoe word ik een beroemd schrijver?

Tegen de decadenten

'Met de schaamteloosheid van een lepralijder'


De ziekste 'essaybundel' over de Nederlandse literatuur is waarschijnlijk Tegen de decadenten. Een drietal beschouwingen over onze hedendaagsche letterkunde, door Johan Ponteyne, De Deltareeks, De Amsterdamsche Keurkamer, Amsterdam, [1941].

Bij kenners zullen direct de alarmbellen rinkelen: Johan Ponteyne, dat is toch één van de pseudoniemen van dichter, prozaïst, vertaler en bloemlezer A.J.H.A. Wensink, in het dagelijks leven bekend als Aleid Wensink (Apeldoorn, 31-10-1920/Oostburg, 12-8-2001), en ook actief onder de pseudoniemen Willem Enzinck en George de Sévooy? Juist ja, dat is de man.

En De Amsterdamsche Keurkamer, dat was toch de uitgeverij van George Kettmann Jr.? Precies, de uitgeverij waar ene Adolf Hitler de Nederlandse vertaling van zijn bestseller Mein Kampf gestald had.

Koot en Bie: terugblikken

Vanavond deel 1 van een drieluik over Koot en Bie, op Nederland 2 om 20: 20. Het door Coen Verbraak gemaakte drieluik Koot en Bie sloegen weer toe wordt mooi besproken op de website van Trouw, waarin Bie verzucht: "Onder de dertig kent niemand ons. Dat is goed zo". Maar ooit, ooit waren Koot en Bie dé ankerpunten voor eh... onze generatie. En ze hielden ook van literatuur:

Ted van Lieshout gisteren bij P&W