Tongebreek

Wij konden ons verstaan. Wij stemden met ons in.
Toen brak van één de tong. Hem sloeg de taal uiteen.

Lees verder in de Kleine Zaal >>

Voor, en na

"Vandaag is het 68 jaar geleden dat de Duitsers Nederland binnenvielen en ook voor mijn ouders de oorlog begon. Vijf jaar bezetting die een diepe psychologische scheidslijn in hun bestaan trok. Later werd vrijwel alles afgemeten in ‘voor de oorlog’ en ‘na de oorlog.’" Lees verder op Kees Kloks weblog >>

Pik, kut, lul: wie taalt daar nog naar?

Martin Ros doet wekelijks zijn dansje op de website van [reclame]. Coen Peppelenbos verzamelt elke zaterdag de meest markante stijlbloemen, aan de heer Ros ontsproten. Deze week: "Als je een onschuldige man bent, is dit om te smullen natuurlijk en als je niet onschuldig bent, is het ook nog, hoewel, kijk het is ook een fase van 't is voorbij. Pik, kut, lul: wie taalt daar nog naar? De boeken van Henry Miller liggen op de boekenmarkt. De jongeren kijken er niet eens naar. Het is voorbij. (...) Ik denk dat er nog wel genaaid wordt in Nederland, maar niet meer met die verbolgen..." Lees verder >>

Over het spel en de stuiterende knikker

Op haar weblog meldt Eva Cox dat ze het manuscript van haar nieuwe bundel heeft 'teruggetrokken'. Aan de hand van mailberichten (aan mij gericht, – heel fijnzinnig allemaal) schetst Cox een beeld van een 'conflict', dat de 'integriteit' van haar kunstenaarschap tot inzet zou hebben, of in gevaar zou brengen: "Literatuur is een spel dat ik speel in ernst". Maar alle mooie woorden op één hoop: als iemand een reden zoekt om te 'vertrekken', voordat er überhaupt vertrokken kan worden – er is nog geen boek – is die altijd ergens te vinden. Ik vind het persoonlijk vervelend dat ik dit bericht nu moet maken, in reactie op wat Cox zelf naar buiten brengt.

Een standpunt met dezelfde fermheid – "Wie het spel enkel speelt om het spel zelf is vrij. Vrij om in ernst te volharden in het spel, het te spelen tot het bitterste eind." – heb ik uiteraard niet, daarvoor ontbreekt mij de pathetiek. Ik kan er maar weinig over zeggen, en dat is het volgende: de dichter moet de dichten, de vormgever vormgeven, en de uitgever – "en niet om eer geld en wat niet al" – moet een boek richting niet-bestaande markt zien te bewegen.

En jazeker, dat laatste ga ik binnenkort doen. Met de bundels van Frédéric Leroy, Hans van Willigenburg en Lammert Voos.

Bücher, wo man hinsieht Bücher

In seiner "Bibliothek der verbrannten Bücher" sammelt Georg Salzmann die Werke verfemter Autoren der Nazizeit. Ein Besuch in München

1933:  die Nazis überwachen, wie beschlagnahmte Dokumente verladen werden

© Hultin Archive/Getty Images

Bücher, wo man hinsieht Bücher. Sie stapeln sich, dicht gepackt in Regalen, türmen sich auf Tischen und Stühlen, Sofas und Sesseln. Auch auf dem Plätzchen unter dem niedrigen Couchtisch. "Das ist nur die Spitze des Eisberges", sagt Georg Salzmann und setzt sich auf das braune, etwas abgeschabte zweisitzige Ledersofa im Wohnzimmer. Der Platz neben dem 79-Jährigen ist schon belegt: von einem Bücherstapel.

Lees verder op de website van Die Zeit >>

Rilke in Brugge

Rainer Maria Rilke (1875 - 1926), een der grootste dichters van de twintigste eeuw, bracht in 1906 een bezoek aan  Brugge. Het inspireerde hem tot verzen die werden opgenomen in de Neue Gedichte. Er worden in Brugge 6  Evenementen  op 6  Locaties gebracht. Het geheel start in ARTONIVO  op 16 mei 2008.

Gezamenlijk protest boekenbranche – toch niet

De Papieren Man bericht: "De Fiera Libro, de boekenbeurs van Turijn waar Israël de eregast is en die morgen haar deuren opent, blijft in het middelpunt van een felle polemiek staan, zo meldt TV5. Net als de boekenbeurs viert ook de staat Israël dit jaar zijn zestigste verjaardag. Diverse Arabische schrijvers contesteren de keuze van Israël als gastland, waarbij de Palestijnse moslimintellectueel Tariq Ramadan het voortouw neemt. Hij organiseert donderdag een tegenevenement om te protesteren tegen 'de etnische zuivering van Palestina'."

Juist ja. Tariq Ramadan, de roeptoeter van alles wat ethisch krom is, maar recht kan worden gerommeld. Hij protesteert dus. Tegen "le nettoyage ethnique de la Palestine" – in het Frans klinkt het bijna alsof het om de voorjaarsschoonmaak gaat. Dat die "zuivering" misschien alleen plaatsvindt in het hoofd van meneer Ramadan (wat is dat toch, met namen? – een voormalige Israëlische premier heet Barak, deze man Ramadan...) is niet zo belangrijk. Hoofdzaak is, dat sommige intellectueelachtigen bezig blijven.

Gelukkig hebben zowel de Vereniging van Schrijvers en Vertalers, de Vlaamse Auteursvereniging, de CPNB, de KVB, het NUV en verder alle verenigingen die ik ben vergeten, fel geprotesteerd tegen deze merkwaardige poging om een boekenbeurs in de war te schoppen met oneigenlijke politieke  argumenten. Oh nee, toch niet.

Willem Brakman (1922 - 2008)

Schrijver Willem Brakman is overleden. Dat heeft zijn uitgeverij, Querido, donderdag bekendgemaakt. Brakman werd 85 jaar. Brakman werd gelauwerd met drie van de voornaamste Nederlandse literaire prijzen: de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs, de F. Bordewijkprijs en de P.C. Hooftprijs. Bron: nu.nl

Waar een advocaat goed voor is

"Een jaar of vier geleden ging ik een keer uit eten met Bernard Tomlow, een bekende advocaat hier in Utrecht, voor de bespreking van een rondvaart -­ hij zou iets vertellen over Utrecht, ik zou een paar gedichten voordragen. Hij heeft me niet alleen fruits de mer leren eten, wat niet gering is als je dat nog nooit hebt gedaan. Hij vroeg me ook naar mijn beroepspraktijk. Een advocaat is natuurlijk gewend man en paard te noemen, dus hij wilde weten wat ik nou voor een voordracht vroeg. Of voor een gedicht. Toen ik schuchter mijn tarief noemde, barstte hij uit in homerisch gelach. En gaf me dit advies: verdubbel die tarieven en kijk wat er gebeurt. Je moet geen absurde bedragen vragen voor je diensten, maar het kan zijn dat je meer waard bent dan je denkt. Sindsdien leef ik letterlijk van mijn gedichten." Een bericht op de website van Intermediair >>

Günter Herburger: Gedicht der Woche

Ihre Baggerseen sind blau,
bevölkert von Walen.
Ein paar Kontinente treiben einher,
als hätten Morcheln sich verabredet
für einen Zusammenschluss.

Lees de rest van 'Die Erde' op de website van Die Zeit >>

Vlaamse auteurs boos over toekenningsbesluiten

De Vlaamse Auteursvereniging laat weten: "Auteurs en illustratoren die bij het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) een werkbeurs vroegen, ontvingen recent hun toekenningsbesluit. Sindsdien noteert de Vlaamse Auteursvereniging daarover onverwacht veel klachten. Een grote groep auteurs en illustratoren is verontwaardigd over de toonzetting van de beoordelingsverslagen. Deze verslagen worden vaak als ‘pedant’, ‘vernederend’ of ‘demotiverend’ ervaren. De Vlaamse Auteursvereniging neemt deze kritiek mee naar de volgende overlegvergadering met het VFL, die op 22 mei plaatsvindt.

"Nogal wat auteurs en illustratoren, onder hen verschillende met naam en faam, ontvingen het nare bericht dat hen geen werkbeurs wordt toegekend of dat de toegekende beurs veel lager ligt dan verwacht. De Vlaamse Auteursvereniging zal een aantal onder hen adviseren, begeleiden en/of bijstaan bij het voeren van een beroepsprocedure. Een pleidooi voor meer middelen voor werkbeurzen (of een betere verdeling van de middelen) is nu aan de orde. De Vlaamse Auteursvereniging zal dit aankaarten tijdens de overlegvergadering met het VFL, en eventueel ook op het volgende overleg met de minister van Cultuur."

Meer informatie op de website van de VAV >>

Britse klassenstrijd beslecht

"De Britse klassenstrijd is beslecht met een gasrekening. Na ruim een halve eeuw verlaten de nazaten van Evelyn Waugh, van de schrijver wiens dédain voor de lagere klassen legendarisch was, het veertien slaapkamers tellende landgoed Combe Florey in het graafschap Somerset. Evelyn’s schoondochter wil ergens gaan wonen waar ze het zich kan  veroorloven om de verwarming aan te steken. Uitgerekend op 1 mei gaat de uit 1665 stammende villa onder de hamer." Lees verder in het Londens dagboek van Patrick van IJzendoorn >>

D. Hooijer: lieve winnaar

Wat betreft de [Reclame] Literatuurprijs, gisteren uitgereikt. Zelden zo'n ontwapenende en... lieve winnaar gezien als D. Hooijer. Op zijn Avondlog schrijft Wim Noordhoek onder meer: "Er is hoop. Voor het korte verhaal. En voor schrijvers als D.Hooijer. Schrijvers die niet aan literatuur doén, maar die het zíjn." Krek zo is het. Allen naar de Oorshop, om de drie boeken van Hooijer te kopen >>

De Papieren Man schrijft: "De jury van de Libris Literatuurprijs doet met de keuze voor Hooijer haar reputatie van onberekenbaar selectiecomité alle eer aan: eerder ontstond al consternatie omtrent de nominatie van het stripverhaal Verder van Marc Legendre op de shortlist. Max Pam noemde de jury zelfs 'niet goed snik'." Leyman legt hier, helaas, de nadruk op de jury.

Al zal de jury daar anders over denken, want juist de "onberekenbaarheid" was, van deze jury, doel eerder dan middel om de literatuur te laten "winnen" – en Leyman bevestigt die ijdelheid in zijn bericht. Dat Hooijer er toch met de prijs vandoor ging is mooi, en het bewijs dat zelfs kokette jury's wel eens een terechte beslissing kunnen nemen – want er is hoop. Voor de literatuur.

Naderende crisis: kan de poëzie zich aanpassen?

Vandaag las ik allerlei (deels oude) berichten over een met rasse schred naderende economische crisis. Ineens ging ik me zorgen maken over de poëzie in het algemeen. Poëzie, daar kleeft toch vaak een element van luxe aan... van overvloed. In goede tijden is er al weinig behoefte aan, laat staan in tijden van crisis. Daarom heb ik, bij wijze van eerste handreiking, het gedicht 'Mijn beurt' van Stefan Hertmans alvast 'hertaald', opdat het ook in tijden van neergang zijn zegenrijke werk kan (blijven) vervullen. Lees maar, in de Kleine Zaal >>

Groningen en Groningers beledigd door kroonprins

"Op 11 maart zaten de stad Groningen en een aantal dorpen eromheen zonder drinkwater, 200.000 huishoudens. Groningen was ontredderd. Douchen was er niet bij, theezetten ging niet meer en de wc kon niet meer worden doorgespoeld. Binnen no time sloegen mensen aan het hamsteren. Je zag ook dat beschaving helaas maar een dun laagje is. Mensen met ruim dertig flessen in de hand wilden er geen één afstaan voor de laatkomers."

Een vreemde alinea. Alsof er in Groningen paniek uitbreekt als men daar niet kan douchen. Alsof men in Groningen ooit thee zet, en elders dan in het huisje op de deel wil afgaan. Alsof Groningers ooit mineraalwater zouden hamsteren... en als ze dat deden, zouden ze alle 30 flessen meteen weggeven aan de laatkomers. Het moet wel een bijzonder wereldvreemd iemand zijn, die dit heeft gezegd. En dat is ook zo. Het is namelijk Willem-Alexander, onze toekomstige koning, en het staat allemaal na te lezen in de Telegraaf >>

Gelukkig verschijnt binnenkort Uit het noorden waait de muze aan, een bloemlezing waarin dichters de stad en haar inwoners – zo zinloos bezwadderd door het waterzuchtige bijna-opperhoofd van de Oranjes – op een andere manier in het zonnetje zetten:

Daar ploegt de boer met vaardigheid
De aarde om
Het vette slik, zo ingedikt
De mond een streep
Gezicht dat iets heeft ingeslikt
Een lettergreep?

© Cees van der Pluijm

Voetbal is poëzie

"Entweder man liest am Samstagnachmittag Poesie, oder man hört im Radio die Bundesliga-Konferenz. Literatur und Kicken gehörten bisher nicht zusammen. Jetzt hat der Autor Stephan Krass in seinem Gedichtband Poetischer Doppelpass Gemeinsamkeiten gefunden." Lees verder op Spiegel Online >> Nog een citaat uit de bespreking: "Er ordnet jedem Buchstaben eine Zahl zu (A = 1, B = 2 etc.) und kann so das spezifische Gewicht eines Wortes ermitteln. Ein Beispiel: Während ein Fußball nicht mehr als 435 und nicht weniger als 396 Gramm wiegen darf, hat das Wort "Ball" das spezifische Gewicht von 27 (B=2 + A=1 + L=12 + L=12). Dieses Zahlenspiel ist die Grundlage für alle elf Balladen. Heißt eine Ballade zum Beispiel "Ballade mit Pfosten", müssen alle Nomen im Gedicht dasselbe spezifische Gewicht haben, wie das Wort Pfosten. Nun fangen Sie mal an zu rechnen und zu reimen! Das geht nur, wenn man in Form ist." Ik bedoel maar.

Edwin Fagel doet van humor doen

"Af en toe voel ik me zo’n mevrouw in een winkelstraat in een niet nader te bepalen stad, want de winkelstraat ziet eruit als iedere andere winkelstraat - zo’n mevrouw die nooit iets gevraagd wordt en die dan ineens een camera op zich gericht krijgt om ten overstaan van het hele volk haar mening te verkondigen: 'Mevrouw, wat vindt u van dit of dat?' De mevrouw hoeft niet lang na te denken. 'Er zijn gewoon geen woorden voor,' zegt ze, en kijkt erbij alsof ze zojuist de Stelling van Pythagoras heeft uitgevonden. 'Hoezo zijn er geen woorden voor,' roep ik het mens doorgaans toe. 'Natuurlijk zijn er woorden voor! Probeer het eens, zou ik zeggen.'" Ja, dat zijn dolle tv-avonden, en dan is die rare Voskuil ook nog dood >>

Twee minuten stilte

Twee minuten stilte, hoe klinken die? Nou, zo, zoals we op Heytze's weblog leren >>

Rutger H. Cornets de Groot heeft daar zo zijn bedenkingen bij >>

John Irons – poem of the day

Wat ik niet wist, maar nu wel, via de weblog van Bert Bevers, is dat vertaler John Irons 1) een interessante site bestiert en 2) een 'poem of the day' beschikbaar stelt. Vandaag is het gedicht des dags geschreven door Bevers zelf >>

J.J. Voskuil (1926 - 2008)

"Vandaag werd bekend dat de auteur van o.a. Het Bureau op 82-jarige leeftijd de Dag van de Arbeid heeft gekozen als sterfdag. Volgens zijn echtgenote Lousje na een 'uitzonderlijk moedig gedragen' ziekbed." Lees verder in Trouw >> en op de website van Voskuils uitgeverij Van Oorschot >>